ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈ ၊ ၽိဝ်ၼင်ႇၶူမ်းၵၢႆး ၊ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၸႂ်ႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇ ၸိုၼ်ႈသႂ် ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးလင်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ႁၢင်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ယဝ်ႉသေ ၵၢင်လိူၼ် April ၼႆႉ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈဢူၼ် ၊ ၶုၼ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၼွင် ၸိူဝ်းၸႂ်ႉၼမ်ႉၼႂ်းၼွင်ၼၼ်ႉ ၸပ်းတင်းပဵၼ် တွင်ႉႁႄႈ ၊ ၽိဝ်ၼင်ႇၶူမ်းၵၢႆး ၊ ၸပ်းတင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၶႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသျေႉဝႃႉၵျီး လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“တလဵဝ်ၼႆႉ ၼမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ၊ တႃႇၸႂ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး ၊ ၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉၼမ်ႉဢၼ်လႂ် ၊ လႆႈၸႂ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၊ တလဵဝ် ပေႃးဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ ၶူမ်းၼႃႇ ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်တင်းပဵၼ် ၽိဝ်ၼင်ၶူမ်းၵၢႆး ၊ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ် ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႇလႃႇ( ကေလာ) ၊ ၼမ်ႉပၼ်ႇ( နန်းပန် ) ၊ မျွင်းဝႃႉၵျီး (မြောင်းဝကြီး) ၊ သျေႉဝႃႉၵျီး (ရှေ့ဝကြီး) ၊ ဝၢၼ်သႃလႃးလူင် (ဇရပ်ကြီး) ဢၼ်လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇႁိူၼ်းယေး ယွၼ်ႉၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆလႄႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇသိူဝ်ႇ၊ ၵင်ႈ ၽႃႈယၢင်မူဝ်းၵႃႇသေ ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းၾင်ႇၼွင် ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးၸမ် 800 ပၢႆ ။ ယၢမ်းလဵဝ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈလႄႈ တီႈၽၢႆႈၼွႆႉ ၽၢႆႈလူင် (ထၢင်ၶီႈ/ႁွင်ႈၼမ်ႉ) ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႃႈၼႆ ။
ၵူၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တႄႉမီးတင်းၼမ် ၊ပိူင်လူင် ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၊ ၼမ်ႉၵိၼ်တေၵိုတ်းဢၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ မႃးလူႇဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇလိူၼ်ၼႃႈယဝ်ႉ ၊ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼွင်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉၵိၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇ၊ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉၽေးၽႅၼ်လိၼ်ဝႆ လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉၵိၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထႅင်ႈ ၊ ထၢင်ၶီႈၵေႃႈ လူဝ်ႇ ၊ တလဵဝ်ၼႆႉ ထၢင် ဢမ်ႇမီးလႄႈ လႆႈၵႂႃႇယွၼ်းၸႂ်ႉႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။
ပေႃးၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တွင်ႉႁေႈ တွင်ႉၵႂႃႇ ၊ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လိူင် ( အသည်းရောင်အသည်းဝါ ) ၊ ၼၢဝ်သႆႈၵႂ်ႈ (အူရောင်ငန်းဖျား) ၊ ၽိဝ်ၼင်ႇၶူမ်းၵၢႆး ၊ လိပ်ႈႁၢၼ်ႈ /ပူဝ်ႇလီယူဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးထိုင် သၢႆၸႂ်လူးၵွၼ်ႇ ။
လိူဝ်သေ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉယဝ်ႉ ယႃႈယႃ ၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇတႄႉတႄႉ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးႁွင်ႈယူတ်းယႃႇ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ဝႃႈၼႆ ။
“ပေႃးဢၢပ်ႇၼမ်ႉပဵၼ်ၶူမ်းပဵၼ်ၵၢႆးတႄႉတႃးယႃႇ ၵိၼ်ယႃႇၸိူင်ႉၼႆဢဝ် ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ၵူၺ်းဢေႃႈယၢပ်ႇၸႂ် ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသျေႉဝႃႉၵျီး ႁဝ်းတႄႉပေႃး ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ၶႆႈၵႂႃႇယႃၼႆ ဢမ်ႇမီးႁွင်ႈယႃႇၶႃႈ ၊ လႆႈၵႂႃႇယႃႇထိုင် ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈပုၼ်ႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။
ၼႂ်းထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆႉ မီး 445 ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ 20 ဝၢၼ်ႈပၢႆၼႆႉ တီႈယူႇတီႈသဝ်း ၵူၼ်ႇ ပင်းမူတ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင်ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇတီႈၵိၼ်။ မီးၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃးၸွႆႈ ထႅမ်ယူႇသေတႃႉ ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ တႃႇတေပူၵ်းပွင် ၶိုၼ်း တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လူဝ်ႇတင်းၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ ။
ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈလႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းယင်းပႆႇလႆႈ ပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်း ၊ ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၼႆႉ လႆႈထူပ်းၽေးၽႅၼ်လိၼ်ဝႆထႅင်ႈလႄႈ ၾိင်ႈၽႃႈၺႃႇသီလႅၵ်ႈလၢႆႈၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၶၢဝ်းၾူၼ်ၼႆႉမႃး ၼမ်ႉၸၢင်ႈထူမ်ႈၶိုၼ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႆႈႁႂ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၵူတ်ထတ်းႁႄႉၵၢင်ႈပၼ်ၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ