ၸွမ်းၼင်ႇ ထုင်းၵႂၢမ်းမီးဝႆႉဝႃႈ လိၵ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းၵေႃႈ မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်း ၶတ်းသၢင်ႈတႃႇလိၵ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်းမႃး။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉမီး ၵူၼ်းၸၢဝ်းတႆးၵူၺ်း။ မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ၸဵမ်ပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တႆးႁၵ်ႉသႃလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇတႆးၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ႁၵ်ႉသႃ လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈၽႂ်မၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်း ၸတ်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈလၢႆးပဢူဝ်းမႃးၵူႈပီပီ။ ပီၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်ၵႂႃႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း။

ဝၼ်းတီႈ 26/04/2025 ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉပဢူဝ်း လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈပဢူဝ်း တီႈဝတ်ႉဝေႇလုဝၼ်ႇ (ဝတ်ႉပႃႇမႆႉ) ဝၢႆးလင် ၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်သွၼ် 50 ဝၼ်း။

ပီ 2025 ၼႆႉ ၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးပဢူဝ်း ၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈပဢူဝ်း ဢမ်ႇယွမ်း 5 တီႈ။ တီႈႁူင်းသဝ်းပ ဢူဝ်း (ပအိုဝ်းဘော်ဒါဆောင်) ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးၸမ် 400 ၊ တီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢႅၼ်ႇ မီး 100 ပၢႆ ၊ ဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း မီးၸမ် 50 ၵေႃႉ၊ ဝတ်ႉႁူၺ်ႈၵုင်ႈ မီးၸမ် 80 ၵေႃႉ ၊ တီႈဝတ်ႉလူဝ်ႇယႃႇပျေႉၸုင်ႇၵျွင်း မီးၸမ် 60 ။မိူဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈတႄႉ သွၼ်တီႈၽႂ်မၼ်းသေ ၶၢဝ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈတႄႉ ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် တွပ်ႇတီႈဝတ်ႉဝေႇလုဝၼ်ႇ။

ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးပဢူဝ်းၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈပဢူဝ်း  – မီး 47 ပီယဝ်ႉ ။ သင်ၼပ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ်ၵူၺ်းတႄႉ သွၼ်မႃး မွၵ်ႈ 40 ပီ။ ဢၼ်ၸတ်းတီႈပၢင်လူင်သေ တွၼ်ႈသူး ပၼ် ဝႂ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီး 7 ပီၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ သွၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸတ်းပွႆး လူင်းပၢင်သင်သွၼ်။ သွၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွႆႇယဝ်ႉၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 7 ပီၼႆႉတႄႉ ၸင်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ လူဝ်ႇမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈၶဝ် လူဝ်ႇတွၼ်ႈသူးၶဝ် ၸင်ႇတေမေႃၶတ်း ၸႂ်မႃး ၸင်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၶူး သုၼၼ်ႇတ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈပဢူဝ်း ဝဵင်းပၢင်လူင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။  ပဵၼ်ပဢူဝ်းၵေႃႈ တၵ်းလူဝ်ႇမေႃ ၵႂၢမ်းပဢူဝ်း။ ပေႃးပဵၼ်တႆးၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ။ ပဢူဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃလိၵ်ႈပဢူဝ်း ၵတ်ႉလႅၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း ႁူႉၸၵ်ႉထမ်း တြႃးပုတ်ႉထ။ ပေႃးၶဝ်ႁူႉမႃးလွင်ႈပုတ်ႉထယဝ်ႉၼႆ ၶဝ်တေမီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ယုမ်ႇယမ်မႃး။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် သႃသၼႃပုတ်ႉထၵေႃႈ တေယူႇၵႂႃႇလႆႈယိုၼ်းယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇပဢူဝ်း မေႃလိၵ်ႈလၢႆးၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇၽႂ်မၼ်း ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼမ်လႆႈပိုင်ႈဢိင်။ ႁႂ်ႈမေႃၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၼႂ်းၵၢၼ် ၽႃသႃ ၊ သႃသၼႃ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း သွၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်လၵ်းလႅမ် သႅမ်းၵႃႈၼႆ ၸဝ်ႈၶူး သုၼၼ်ႇတ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

လိၵ်ႈပဢူဝ်းၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢင် ၸၼ်ႉသုင်သေ သွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း။ လိူဝ်သေ ႁႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉ ထႅမ်သွၼ်ပၼ် တၢင်းႁူႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသႃသၼႃပုတ်ႉထ ၊ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ပုတ်ႉထၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိၼ်ႇပဵၼ်ၽႃသႃပဢူဝ်းသေ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း။

ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးၶဝ်ၸဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်သွၼ်ပီၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ငၢႆႈလူမ်မႃးလိူဝ်သေၵူႈပီ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၸၢဝ်းပဢူဝ်း ပႆႇၽွမ်ႉၵၼ်တႄႉတႄႉ။ ဝၢႆးၼႆႉတႄႉ ႁူႉၵႃႈၶၼ် ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉလႄႈ ၸၢဝ်း ပဢူဝ်း ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၼႂ်းပၢင်လူင် မေႃသႂ်ႇၸႂ်ပူၵ်းပွင်မႃး ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သူၼ်ၸႂ်မႃးၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။

ပၼ်ႁႃဢၼ်လႆႈထူပ်းဢိတ်းဢွတ်းၵေႃႈ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼမ်သေ ဢဵၼ်ႁႅင်းမေႃ သွၼ်သမ်ႉဢေႇ။ ပေႃးတူၺ်း ပီ 2025 ၼႆႉတႄႉ မေႃသွၼ်ၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈႁွင်ႈ သဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းပဢူဝ်း (ပအိုဝ်းဘော်ဒါဆောင်)ၼႆႉ မီးမေႃသွၼ်ယိင်း 7 ၵေႃႉလႄႈ ၶူးသွၼ် မီး 4 ၸဝ်ႈ၊ တီႈဝတ်ႉႁူၺ်ႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ် 2 တူၼ်။ တီႈဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း မီးၶူးသွၼ် 1 တူၼ်။ တီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢႅၼ်ႇ မီးၶူးသွၼ် 3 တူၼ်၊ တီႈဝတ်ႉလူဝ်ႇယႃႇပျေႉၸူင်ႇ မီး 2 တူၼ် တင်းမူတ်း ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် မီး 19 ၵေႃႉ/ တူၼ်။

လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်မႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈပဢူဝ်း ႁူမ်ႈသဵင်ႈ မီးၸမ် 700 ၵေႃႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၢင်ၸိူဝ်း တိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉလႄႈ ပႆႇထိုင်တီႈတေမေႃတွပ်ႇလိၵ်ႈလႆႈ။ ပီၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈမီးထိုင် 419 ၵေႃႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉလႆႈသွၼ် ၶၢဝ်းပွတ်းၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ လႆႈသွၼ်မိူၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။

ၸဝ်ႈၶူး သုၼၼ်ႇတ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼမ်းၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈပဢူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -“ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ငိၼ်းဝႃႈ မီး 135 မဵဝ်းၼႆၼေႃႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးလိၵ်ႈလၢႆး မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းမီးလိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လႆႈသွၼ်လႆႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူႈၵေႃႉ။ ၼင်ႇၵႂၢမ်းထုင်းမီးဝႆႉတႄႉ“စာပေမြင့်မှ လူမျိုးတင့်မည်” လိၵ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်း မိူင်း ၸင်ႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇဝႃႈ ၶိူဝ်းလႂ် ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်းၼႆ ၶႂ်ႈသင်ႇထိုင်ၼင်ႇၼႆ”။  

ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၼႆၸိုင် ၽႂ်မေႃလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၽႂ်မေႃၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼမ်ၵေႃႈမၼ်းပေႉပုၼ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ် ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပေႃႈမႄႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ ယင်းလီမေႃပႃး ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းႁဝ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းႁဝ်း လီသုတ်းယဝ်ႉၼႆ ၽႂ်တေၸၢင်ႈထဵင်လႆႈ။