သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆ ပၢင်တိုၵ်းလိူင်ႇၼမ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမႃး။ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ် တႃႇတေလီၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် မီးတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

Dr. ၸၢႆးဢူး Pyidaungsu Institute Director

“မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းတႅၵ်ႇပဵၼ်လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပၢၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉ ၼင်ႇယၢမ်ႈလၢတ်ႈမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်းလႆႈမႃးပဵၼ်ယိူဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ဢိူဝ်ႈ။ ႁဝ်းယူႇၸွမ်းၵၼ်မႃး တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ သမ်ႉမီးလၢႆးတဵၵ်းတဵင်ၵၼ် ပေႉၵိၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁူမ်ႇငမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ် ၼိုင်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်မႃးႁႅင်းၼႃႇ။

ၵွပ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈပွင်ႇၼႄပၼ်ဝႃႈ လၢႆး ႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈ တီႈၵူႈလႅၼ်ၼႆႉ တုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ၼႆ ပဵၼ်ၼႆဝႆႉဢိူဝ်ႈ”။

ၼၢင်းၶႂၢၼ်လဵၵ်း ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း

“ပေႃးမႃးတူၺ်း ဢၼ်ႁဝ်းယူႇသဝ်းမႃးမိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူင်ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁူပ်ႉထူပ်းယူႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ပိူင်သိုၵ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇမႃးတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ပိူင် (တစ်ပြည်ထောင်စနစ်) Unitary  ဝႆႉ ဢိူဝ်ႈ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်ၾႅတ်ႊတရေႊ မၼ်းပဵၼ်ပိူင်ႁူမ်ႈမိူင်းဢၼ်လဵဝ်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ မၼ်းမီးဝႆႉပၼ်ႁႃလၢႆလၢႆမဵဝ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်လဵဝ်ႁဵတ်း ပဵၼ်ယႂ်ႇဝႆႉသေ သမ်ႉတဵၵ်းတဵင်တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႆႉ ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းတေမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈမႃး တေမီးလွင်ႈဢမ်ႇပဵင်း ပေႃးၸႂ်မႃး ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးၼၼ်ႉ ၼႃႇၼေႃႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁိုဝ် တၢင်ႇၶိူဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသေ ႁူမ်ႇငၢမ်းမႃးၼႆ မၼ်းတိုၼ်းတေမီးပၼ်ႁႃ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ႁႃမၼ်းၼႆႉ တေ ၸၢင်ႈမီးမႃးတင်းၼမ်လႄႈ ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလီ တႃႇတူင်ႇဝူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ”။

မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ) ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ

“ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁၵ်ႉၵၼ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဢွၼ်ၵၼ်မႅတ်ႇပႅင်းၼႆတႄႉ ၾိင်ႈငႄႈ ဢၼ်ႁဝ်းသၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေႁၢႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈသင်ႇတႄႉ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇလႃႇၵၼ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈ ၼႄးတၢင်းၽိတ်းၵၼ်သေ လူဝ်ႇမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ် လူဝ်ႇမေႃၸုင်ၸၼ်ၵၼ် ယႃႇပေဢီးၵၼ်ပႅတ်ႈ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဢၼ်ၼႆႉၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းယႂ်ႇၵေႃႈၸၢင်ႈမေႃႁၢႆဝႆႉယူႇၼႆ ဢဝ်ၾင်ဝႆႉၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းသေၵမ်း”။