ပီၵဝ်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇ ပီမႂ်ႇထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ ပီမိူင်း 1386 ၶု တေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ပီမႂ်ႇ 1387 ၶု ၼႆလႄႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးတေၸဵဝ်းပူၼ်ႉလွတ်ႈၽေးဢၼ်ႁုၵ်ႉႁၢႆႉၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေမီး ၶေႃႈလီမီးမင်ႇၵလႃႇၾၢၵ်ႈတွၼ်ႈပၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇၶႃႈဢေႃႈ။

လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၵဝ်ႇၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းယူႇလႄႈ သင်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းၼမ်ၸိုင်ႁႂ်ႈမေႃဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆ  ၸဝ်ႈၶူးၼုမ်ႇ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ပၼ်ဢေႃးဝႃႇတဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ၼႂ်းၵႃႈ ပီၵဝ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းလႆႈတူဝ်ထူပ်းႁူပ်ႉၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၽေးသၽႃႇဝ ၽေးၸၵၽေး ဢၼ်ပဵၼ်ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းလႄႈသင် ၽေးဢိင်ႇသၼ်ႇလႄႈသင် ၵၢပ်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈ ၶဝ်ႈၵေႃႈယၢပ်ႇမၢၵ်ႇၵေႃႈၵႃႈ ၵၢပ်ႈဢဝ်လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈႁဵတ်းတီႈၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတုၵ်ႉလႆႈၶီ လႆႈၼီ တုၵ်ႉၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်။ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇဝႆႉၵူႈၾၢႆႇ တင်းပီယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈမေႃဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် ၸွႆႈၵၼ်မူၼ်ႉမႄး ။ သင်မီးၼမ်ႉတွၼ်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလီတိူဝ်းတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈ ၼမ်ၼမ်သေၵမ်း။

ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ ယွၼ်းသူးပၼ် တႃႇပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇ 1387 ၶုၼႆႉ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈတူဝ်ၸႂ်သွင်ပိူင် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ မီးမင်ႇၵလႃႇ မေႃသႂ်ႇၸႂ်ၸုင်ၸၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးထိုင်ပၢၼ်လုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈသေၵမ်းၶႃႈ ။  

*********************  

ပီမႂ်ႇၼႆႉ ႁႂ်ႈမေႃလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီ ၸႂ်တူၵ်းတႅမ်ႇၼၼ်ႉသေ ပူၵ်းပွင်ၸႂ်ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်သေၵမ်း – ၼႆ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ပွၼ်ႈပၼ်ၵႂၢမ်းလီဝႆႉၼင်ႇၼႆ  –

ၼႂ်းပီၵဝ်ႇ တေယၢင်ႈၸူးပီမႂ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ႇလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်မႂ်ႇ တၢင်းႁၼ်ထိုင်မႂ်ႇတေႉတေႉ။ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇတေမီးၶၢဝ်းယၢမ်းမူၼ်းမႄႉဝၢၼ်ႈႁဝ်းမိူင်းႁဝ်း ႁဝ်းၶႃႈ ယင်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေပူၵ်းပွင်ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်းၼႆႉ တေလႆႈပူၵ်းပွင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လႆႈၼႆၸိုင် ဢဝ်ၸႂ်လေႃးၽ လမ်ႇမၢၵ်ႈလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်လူတ်းၶႃႈဢိူဝ်ႈ ။ ပႃးၸဵမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၶႃႈႁဝ်း ။ ယွၼ်းပိူဝ်ႈလေႃးၽႁဝ်းသေ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇတုၵ်ႉၶၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇတၢၼ်ႇလႆႈတုၵ်ႉၶ ။ လွင်ႈတေႃးသ လွင်ႈၸင်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈလူတ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈ ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆယဝ်ႉ ။ ၸႂ်လေႃးၽ တေႃးသ မေႃးႁၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မႃႇၼႁဝ်းၵေႃႈ လူတ်းလႆႈယူႇၼႆၸိုင် သိုၵ်းသိူဝ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ။ မီးပၼ်ႁႃသင်ၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇတေမႃးထုပ်ႉၵၼ်တွႆႇၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၽၼ်းၵၼ် ႁဝ်းတေဢဝ်သူပ်းၵႂၢမ်းသေၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ။

ဢဝ်လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ။  ဢဝ်လွင်ႈႁၵ်ႉမိူၼ်ပီႈမိူၼ်ၼွင်ႉၵၼ်သေၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ။ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် သိုၵ်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၵိုတ်းၵႂႃႇ။တေလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇ ။ပေႃးလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တေၸၢင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႆႈလီလီ။

ပေႃးလႆႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလီလီၵေႃႈ လွင်ႈရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႁၢႆၵႂႃႇ။ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ပုတ်ႉထၵေႃႈမီးဝႆႉၼင်ႇၼႆသေ ၾၢႆႇသင်ႇၶၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ သင်ႇသွၼ်ဝႆႉ။

တႄႇဢဝ်ပီမႂ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ ႁဝ်းၶႃႈထိုင်ၶိင်ႇယၢမ်း တႃႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၸႂ်ၵဝ်ႇႁဝ်း ၸႂ်ဢမ်ႇလီႁဝ်း ၸႂ်တူၵ်းတႅမ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉသေ မႃးပူၵ်းပွင်ဢဝ်ၸႂ်ဢၼ်ၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင် ၸႂ်ဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် တႆးၼင်ႇၵၼ်ႁၵ်ႉၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ႁၵ်ႉၵၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၶႅပ်ႇႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁၵ်ႉပႃး ။ၸင်ႇၼၼ် ပိူၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တၵ်းလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ် တေလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် တေလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈယူႇ။ႁႂ်ႈမေႃတိုၵ်းသူၼ်းၵၼ် ၽႄမႅတ်ႉတႃႇပၼ်ၵၼ်။ တင်ႈတႄႇ ပီ 1387 ၼႆႉၵႂႃႇ  ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈ ပူၼ်ႉၵၢပ်ႈ 3ပိူင်လူင်ၼႆႉသေ ႁႂ်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉသေၵမ်း။

*********************

တႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉသေ ၼၢင်းထိၼ်းလႃႉ ၼုမ်ႇယိင်းတီႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢဝ်ဝွၵ်းဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဝႆႉၼင်ႇၼႆၶႃႈ –

ၶႃႈႁဝ်းလုၵ်ႈမႄႈတႆး ယွၼ်းပိူင်းၾႆးလႅင်းထွင်ႇ

ၽုၺ်ႇပွင်ႇပၼ်ႁူးလႅင်း သူင်ႇႁႅင်းၾၢၵ်ႇထိုင်တွၼ်ႈ

ၶွၼ်ႈၸႂ်ယွၼ်းသူးပၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေး

ႁိူၼ်းယေးဢမ်ႇလႆႈယူႇ ၵူႇမီးဢမ်ႇလႆႈၼွၼ်း

ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵူႈၵေႃႉပူၼ်ႉတၢင်းမႆႈ ႁႂ်ႈလႆႈထူပ်းလွင်ႈလီ တၢင်းၶီႁႂ်ႈၵၢင်းယၢၼ်

 ၽွင်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇလိူၼ်ႁႃႈ လွင်ႈဝႃႈဢမ်ႇလီၼႆႉ

ပႅတ်ႈဝႆႉပီၵဝ်ႇသေ တႄႇပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ

တႃႇႁႂ်ႈထူပ်းလွင်ႈလီ ဝၼ်းပီႁႂ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း

ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းယူႇၸမ်လႄႈၵႆ ႁႂ်ႈမီးတူဝ်ၸႂ်မႂ်ႇလႄႈ

 ယႃႇလိုမ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵုသူလ်ႇတၢင်းလီ

ႁႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၶီလိူတ်ႇမႆႈသေၵမ်း ၵူႈလွင်ႈႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇဢူၵ်းၼင်ႇၸႂ်သေၵမ်း။

*********************

တႄႇဢဝ် ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸဵဝ်း ပူၼ်ႉလွတ်ႈၽေးတိုၵ်းၽေးသိုၵ်းသေၵမ်းၼႆ ၼၢင်းဝၼ်းလီ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ၶႃႈႁဝ်း ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢွင်ႇမၢၼ်သိူဝ်းသႃႇ ၽေးၵၢင်းရၢၼ်ႇၵၢင်း ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေးသိုၵ်း ၽေးတိုၵ်း ၽေးသၽႃႇဝၵူႈလွင်ႈသေၵမ်း ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင် လုမ်းလႃးတူဝ်လုမ်းလႃးၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈလီလီ ၸင်ႇတေမီးႁႅင်းတေႃႇသူႈ ၼႂ်းဝၼ်းမႂ်ႇမႂ်ႇဢၼ်တေမႃးၼၼ်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။

*********************

တႄႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈထူပ်းလႆႈၺႃးၽေးႁုၵ်ႉႁၢႆႉသင်ၼႆ ၸၢႆးၼုမ်ႇမိူင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇထုင်ႉပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းယွၼ်းသူးပၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ႁႂ်ႈတင်းသဵင်ႈ လွတ်ႈၽေးတင်းလူင်တင်းလၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽေးဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၽေးၽၼ်းၵၼ် လိုပ်ႈၵၼ် ၸူၼ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢိၵ်ႇပႃး ၽေးသၽႃႇဝ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾိင်ႈၾႃႉဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉၼွင်း ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၽေးၽိုၼ်းၽေးၾႆး ၽေးလိၼ်ၵူၼ်ႇလိၼ်ပင်း ၽေးဢိင်ႇသၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ  ႁႂ်ႈယႃႇလႆႈထူပ်းၺႃး ယႃႇလႆႈႁၼ်လႆႈငိၼ်း ႁႂ်ႈလွတ်ႈပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈၶၢၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆးဝႆး  ။

တႄႇဢဝ်ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇပီၼႆႉၵႂႃႇ ထိုင်ပီႈၼႃႈပီႈလိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ႁႂ်ႈယႃႇလႆႈငိၼ်းယႃႇလႆႈႁၼ် ယႃႇလႆႈထူပ်းလွင်ႈဢမ်ႇလီတင်းလူင်သေၵမ်းၶႃႈ ယွၼ်းသူးပၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။