တႆးႁဝ်းတႄႉ တေႁွင်ႉပွႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်မႃးပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတေႁွင်ႉပွႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢဝ်ၼမ်ႉႁူတ်းၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ။

ၾိင်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈသႃသၼႃႁိၼ်ႇတူႇ ဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ပဵၼ်မႃးၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ မၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈၶွင်ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊၶဝ် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၶၢႆလႂ်တီႈလႂ်တၢင်းလႄႈ ၶဝ်ပႃးမႃးၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၵူႈတီႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃး ၼပ်ႉတၢင်းပွတ်းႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူင်းထႆး၊ ၵမ်ႇပူးသျႃး၊ မိူင်းၵႅဝ်ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းလႅမ်း၊ မိူင်းလႃးလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ၾိင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မႃးၸွမ်းၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊၶဝ် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈတႆးႁဝ်း။

သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းမႃးတီႈၵႂၢမ်း (သၼ်သၵရိၵ်ႉ) ၵႂၢမ်းၵြႃး – သၼ်သၵရိၵ်ႉၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉ သင်ၵလၼ်ႇတ (သင်ႇၵလၼ်ႇတ) ပေႃးပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းပႃလိသမ်ႉ ပဵၼ်သင်ၵၼ်တ (သင်ႇၵၼ်ႇတ) ၼႆလၢႆလၢႆၵူၺ်း ပေႃးၽႅဝ်မႃးမိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈမႃးယဵၼ်းၵႂႃႇ ပဵၼ်ၸွမ်းၵႂၢမ်းၽႂ်ၵႂၢမ်းမၼ်း။

တေလၢတ်ႈၼႄ တီႈပွင်ႇမၼ်းဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ “သင်ၵလၼ်ႇတ” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ႇဝၼ်း ပဵၼ်ႇလိူၼ် ပဵၼ်ႇပီ လုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ သင်ၵလၼ်ႇတ ၼႆယဝ်ႉ။

ပႃလိတႄႉ ႁွင်ႉသင်ၵၼ်တ ပေႃးမႃးထိုင်မိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၸွမ်းသဵင်ႁဝ်းသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “သၢင်းၵျၢၼ်ႇ”။ ဢၼ်မၢၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ (သင်္ကြန်) ၼႆႉၵေႃႈ မႃးတီႈၵႂၢမ်းပႃလိဢၼ်ဝႃႈ “သင်ၵၼ်တ” ၼႆႉယဝ်ႉ။ မႃးထိုင်မိူင်းထႆးၵေႃႈ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ “သူင်ၵၢၼ်း” ။ သူင်ၵၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးတီႈ “သင်ၵလၼ်ႇတ” ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ၶၢၼ်။ သူင်ၵၢၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉ သၢင်ၶၢၼ်။

ပေႃးမႃးၵဵပ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ “ပဵၼ်ႇ” လႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ – လႅၵ်ႈလၢႆႈပီၼိုင်ႈလႄႈ ပီၼိုင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် ပီၵဝ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ၶၢၼ် – သၢင်းၵျၢၼ်ႇ – သူင်ၵၢၼ်း – သင်ၵလၼ်ႇတ မၢၼ်ႈၵေႃႈႁွင်ႉ သင်္ကြန်။ တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်းယူႇၸွမ်းမၢၼ်ႈႁိုင် ဢဝ်သဵင်မိူၼ်ၸိူင်ႉမၢၼ်ႈသေ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၼႆမႃးယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းႁူႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢမ်ႇၽႃႇတႄႇၼၼ်ႉ ပႆႇမီးဝၢၼ်ႈမိူင်းသင် ပႆႇမီးတူဝ်သတ်းသင် ၶုၼ်သၢင်ၼႆႉ လူင်းမႃးမိူင်းၵူၼ်းသေ မႃးၵိၼ်မႅၼ်ႈ လိၼ်ႁွမ် ဢဝ်လွင်ႈဢူၽုင်းၶဝ် ယွပ်ႈလူင်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမိၼ်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းသၢင်သေ ၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၼႂ်းၵူၼ်းႁူႉတႆးႁဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်လၢတ်ႈ ၵၼ်မႃး။

တီႈတႄႉမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ပဵၼ်လိူင်ႈလႂ်လိူင်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇပႅတ်ႈၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈလွင်ႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ။ သၢင်းၵျၢၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ႇပီပဵၼ်ႇလိူၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းၵြႃးၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၼပ်ႉၸိူင်ႉၼႆ ပေႃးႁဝ်းႁွင်ႉလိူၼ်ၸဵင်ၼႆ ၶဝ်တေႁွင်ႉ ဢေႇၵသ (ဢေႇၵသၵ်ႉၵ) ထႆးၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်းဝႃႈ (ဢေးၵသူပ်ႇ) ၼႆႉပဵၼ်လိူၼ်ၼိုင်ႈ။ တေးသၵ ပဵၼ်လိူၼ်သွင် ၶဝ်တေဢဝ်လိူၼ်မၼ်းၵူၺ်း။ ပေႃးဝႃႈ ဢေႇၵသၵ်ႉၵၼၼ်ႉသမ်ႉ မႃးမႅၼ်ႈၽွင်းလိူၼ်ႁႃႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်ယဝ်ႉ မၼ်းမႃးမိူၼ်ၸိူင်ႉၶႄႇ လိူၼ်သၢမ်တႆးႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်ၶဝ်ၼၼ်ႉၼႃႇ။

ပီမႂ်ႇၶႄႇၵေႃႈ ပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်ၶဝ်လူး ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းသမ်ႉပဵၼ်လိူၼ်သၢမ်ယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ၵြႃးပဵၼ် လိူၼ်ၸဵင် ႁဝ်းသမ်ႉပဵၼ်လိူၼ်ႁႃႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၶဝ်မႃးၼပ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်းလၢႆးၼပ်ႉၶွင်ပေႇတၢင်ႇၶဝ်။ လၢႆးပေႇတၢင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးလၢႆးၼပ်ႉမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵေႃႈ ပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ။ ပဵၼ်ရသေးၶဝ် ႁဵတ်းၾိင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ၼပ်ႉမႃးၸိူင်ႉၼႆ ပူၼ်ႉမႃး 3,000 ပီပၢႆယဝ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉမႃးၼႆႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶဝ်ၼပ်ႉမႃးယဝ်ႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉဝႃႈ 1 ဝူင်ႈမီး 7 ဝၼ်း မၢင်တီႈမီး 8 ဝၼ်း။ မၢင်တီႈ မီး 5 ဝၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပွင်ႇဝႃႈ 4 ဝူင်ႈၼႆႉ 1 သၵ ၶဝ်ၼပ်ႉမႃးၸိူင်ႉၼၼ်သေ ယဝ်ႉၵေႃႈ 12 သၵၼႆႉ ၸင်ႇၵွႆႈဝႃႈ ပီၼိုင်ႈ။ ပေႃးမႃးတဵမ်ၶိုၼ်း 12 သၵၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းဝႃႈၼပ်ႉၶၢႆႉ လုၵ်ႉပီၵဝ်ႇ ၵႂႃႇပီမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လုၵ်ႉလိူၼ် 12 သေ မႃးတီႈလိူၼ်ၸဵင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵေႃႈ ၼပ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပိုၼ်းၶွင်သႃသၼႃႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ 2-3 ဢၼ် ပိုၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ မၢင်ပိုၼ်းသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢႆႉ ပဵၼ်ၽီလူးလူင် မႃးဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၵႂႃႇၸွမ်း။ လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မီး 7 ၵေႃႉသေ ဢဝ်ၵႂႃႇယူႇၸွမ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႉလႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢဝ်ၶူၼ်ႁူဝ်ပၢတ်ႇ ၶေႃးၽီလူးလူင်ၼၼ်ႉသေတၢႆ။ ထႅင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၶုၼ်သၢင်။ ၶုၼ်သၢင်ၼႆႉသမ်ႉ မႃးဢဝ်လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃး။ ၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃး မီးလုၵ်ႈယိင်း 7 ယိင်း ဢဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶုၼ်သၢင် တေဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၵျၢမ်ႇ ၵေႃႉႁဵတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႈယိင်းပၢႆၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵႂႃႇၵျၢမ်ႇၶုၼ်သၢင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶုၼ်သၢင်တၢႆ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ထႅင်ႈလိူင်ႈၼိုင်ႈ။

ဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉၵၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ပိူၼ်ႈၵႆႉၶႆႈၵႂႃႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ပၢၼ်ရသေး။ ရသေးၵႃႇလႃႇမ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းၶဝ်ဝႃႈ ၶဝ်တေႁွင်ႉဝႃႈ ၵႃႇလႃႇမိၼ်း မႃးထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵႃႇလႃႇမၢႆး မၼ်းသမ်ႉ ပၺ်ႇၺႃႇၶႅၼ်ႇၼႃႇ ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၺ်ႇၺႃႇ ပၼ်ပိူၼ်ႈၵူႈတီႈတီႈ။ ပိူၼ်ႈၵေႃႈမႃးႁဵၼ်းမႃးသွၼ်ဢဝ် မီးၸဝ်ႈ ၸၢႆးလၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း တင်းမူတ်း 108 မိူင်း ဢၼ်ၶဝ်မႃးသွၼ်ႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ။

ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈသမ်ႉ မီးၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၶုၼ်ႁေႃႈၶမ်း မိူင်းပႃႇရၼႃႇသီႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ထမ်မပႃႇရ မၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႃႇ။ ပေႃးသွၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇၺႃးၶုၼ်သၢင် ၸွမ်းတၢင်း ၶဝ်မႃးဢုပ်ႇၵၼ်သေ ၸၢမ်းပၺ်ႇၺႃႇၵၼ်ၼႆဝႃႇ ထွမ်ႈဝႃႈတႄႉ ၶုၼ်သၢင်တင်း ဢၢႆႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸၢမ်းလွင်ႈရႃႇသီႇ ဢၼ်လႂ်မၢၼ်ႇ ဢၼ်လႂ်ဢမ်ႇမၢၼ်ႇ ၶိင်ႇလႂ်ၾူၼ်တေတူၵ်း ၶိင်ႇလႂ်လႅတ်ႇ တေဢွၵ်ႇ ၶိင်ႇလႂ်တေၵတ်းၸိူင်ႉၼႆႉ ၶဝ်ၸၢမ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ယွၼ်ႉၶဝ်ၶႅၼ်ႇၼင်ႇၵၼ်လႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ ပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၵတ်းၶႅၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းႁတ်ႉတႃႉၶုၼ်သၢင် – ၵူၼ်းတႅမ်ႈလွင်ႈၼႆႉတႄႉ ၶႂ်ႈၼႄပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဢပုမ်ႇၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၶုၼ်သၢင်တင်း ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်တၵ်ႉပေႇတၢင်ႇႁူးလႃးၵၼ် ၽႂ်တေမၢၼ်ႇသေၽႂ် ၼႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶုၼ်သၢင်တၵ်ႉဢွၼ်တၢင်း “ၶုၼ်သၢင်ဝႃႈ – တေမီးပႃတူဝ်ၼိုင်ႈ တူၵ်းလူင်းမႃးသေ တေမႃးတူၵ်းတၢႆတီႈၼႆႈ ၸီႉၼႄတီႈမၼ်းသေ ၶိတ်ႇဝႆႉ မၼ်းတေမႃးတူၵ်းတၢႆတီႈၼႆႈၼႆၼၼ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၸၢႆးဢွၼ်ႇ ထမ်မပႃႇရၵေႃႈ သမ်ႉမႃးတွၵ်ႈႁင်းမၼ်းသေလၢတ်ႈဝႃႈ ဢႃႉ – ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢမ်ႇတၢႆတီႈၼၼ်ႈ တူၵ်းတီႈၼၼ်ႈ တေမႃးတၢႆတီႈၼႆႈ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ မႃးဝူင်းၶိတ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ”။

ၵမ်းၼႆႉ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ထဵင်ၵၼ် ပေႃးၼႆ တႃႉၵၼ် ႁဝ်းတေဢဝ်သင်လွင်းၵၼ် ၶုၼ်သၢင်ဝႃႈ ဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ် ပေႃးၵဝ်ၵၼ်ႉမႂ်း ၵဝ်တေတႅပ်းၶေႃးၵဝ်သေ ပူႇၸေႃႇမႂ်း။ ပေႃးမႂ်းၵၼ်ႉၵဝ် မႂ်းလူဝ်ႇတႅပ်းၶေႃးမႂ်းသေ ပူႇၸေႃႇၵဝ်။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်းၵူၺ်း ဢၼ်လၢတ်ႈၼႄၼႆႉ။

ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႃၵေႃႈတူၵ်းမႃး ၶိင်ႇဢၼ်ၶုၼ်သၢင်တၵ်းၼၼ်ႉ ၶိင်ႇၼႆႉ ယၢမ်းၼႆႉ ဝၼ်းၼႆႉ တေတူၵ်းမႃးတၢႆၵႃႈၼႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ၶိင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တူၵ်းမႃးတႄႉ ထွမ်ႇဝႃႈ တူၵ်းမႃးတီႈဢၼ်ၶုၼ်သၢင် ဝူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃသမ်ႉဢမ်ႇတၢႆတီႈၼၼ်ႈ သဵၼ်မႃးတီႈဢၼ် ၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဝူင်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ သမ်ႉမႃးတၢႆၼၼ်ႈ ၵမ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶုၼ်သၢင်ၵၼ်ႉသေ ၶုၼ်သၢင်ဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵတိၵဝ်မီးၼၼ်ႉၼႆသေ ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇ ပၢတ်ႇၶေႃႈမၼ်းပၼ် ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ။

ၵမ်းၼႆႉ ၵွၵ်းႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇဝႆႉတီႈလႂ် တေဢဝ်ဝႆႉၼိူဝ်တွင်ႉၾႃႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေမႆႈႁွၼ်ႉ တေဢဝ်မႃးဝႆႉတီႈလိၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈ ၾႆးတေမႆႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင် တေဢဝ်ပႅတ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉတေႁႅင်ႈ။

ၵမ်းၼႆႉ ၸင်ႇတိူင်ႇပၢင်ႇတီႈၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃးသေ ၸင်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၵၼ် တင်းၶုၼ်ၽီ ၶုၼ်သၢင် ပေႃးၼႆတႄႉ လူဝ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ ဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃး 7 ၼၢင်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႇၵၼ် ယိပ်းဝႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝၢင်းတီႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃး ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းပၼ် ပၢၼ်ႉၶမ်းသေ ဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၼၼ်ႉမႃးဝႆႉၼႂ်းပၢၼ်ႉယဝ်ႉ ပၼ်ၵၼ်ယိပ်း။ သၽေႃးမၼ်းတႄႉ တီႈမိူင်းၽီၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ပေႃးတႅၵ်ႈမိူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼၢင်းၽီ 7 ၼၢင်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ မိူင်းၽီ (တႃႇဝတဵင်ႇသႃႇ) ၼၼ်ႉသေ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၶဝ်ပၼ်ႇပုတ်ႈယိပ်းၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၼၼ်ႇၵႂႃႇ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶိင်ႇပဵၼ်ႇၵၼ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ တေလႆႈၵတ်းယဵၼ် တေဢမ်ႇႁွၼ်ႉမႆႈ ၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၼမ်ႉတွင်ႈႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေဢၢပ်ႈပၼ် ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်းမၼ်းမီးဝႆႉပႃး။ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၼၢင်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇထႆး (ၼၢင်းသူင်ၵၢၼ်း) ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပီၼႆႉ ၶီႇဢၼ်ၼႆႉမႃးဝႃႇ ပီၼၼ်ႉ ၶီႇဢၼ်ၼၼ်ႉမႃးဝႃႇ ၼႆၼၼ်ႉၼႃ ပေႃးၼၢင်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၸုၵ်းမႃးပဵၼ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးၼင်ႈမႃး ပဵၼ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃးၸုၵ်းမႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေမႆႈ၊ ပေႃးၼင်ႈမႃး ရေႃးၵႃႇတေၼမ်။ ပေႃး ၼွၼ်းမိုၼ်းတႃႇမႃးသမ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁေႃးၶဝ်ၵႃႈ ၸင်ႇဝႃႈ ၼၢင်း 7 ၼၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ။

ႁဵတ်းသင်လႄႈ ပဵၼ်မႃးၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉသတ်းတဝႃႇ တင်းလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်လႆႈႁၵ်ႉသႃဝႆႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေးၸူး တင်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ ၼၢင်းသၢင်ၶၢၼ်ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈလႆႈပူႇၸေႃႇၶဝ် ပိူၼ်ႈလႆႈဝႆႈၶဝ် ၵူႈပီပီၼၼ်ႉ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃးသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၼႂ်းၵျၢမ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ဝၼ်းၼဝ်ႈ၊ ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈ ၊ ဝၼ်းပီမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၼၢင်းၽီၵေႃႉ ယိပ်းပၢၼ်ႉႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၼၼ်ႉ တေပၼ်ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼၢင်းၵေႃႉယိပ်းၼၼ်ႉ တေဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇတူၵ်း၊ မိူဝ်ႈၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် တေၶၢႆႉၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ထႅင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းၼဝ်း။ ဝၼ်းၼဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းသမ်ႉ ပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းၼဝ်ႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းတူႇဝၼ်းၼဝ်ႈလႄႈ လူဝ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉလၢင်ႉပႅတ်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။

ဝၼ်းၼဝ်းၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ဝၼ်းၼဝ ဝၼ်းမႂ်ႇ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် တေၵႂႃႇယူႇထႅင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ထိုင်ၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်းၵေႃႉဢၼ်ႁပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ပဵၼ်ဝၼ်းမၼ်းၶိုၼ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈ။ ၾိင်ႈႁူတ်းၼမ်ႉၼႆႉ မၼ်းၸွမ်းဢဝ်ၾိင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ႁူတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် ႁႂ်ႈပေႃးမူတ်းသႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ႁဝ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်သေ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် ယွၼ်းသုၵ်ႈမိုဝ်း၊ လမ်ႁူဝ်ၵၼ် ၵၼ်ႇတေႃႇၵူၼ်းထဝ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၵုသူလ် တင်းၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁူတ်းလႄႈ တင်းတူဝ်ႁဝ်းသေ လွင်ႈဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁၢႆၵႂႃႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်းၸၢမ်ႇႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈထုင်းၸၢမ်ႇတႆး ပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်း။ ပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်း မၼ်းဢမ်ႇမီးမဵဝ်းၼၼ်ႉ။ ထုင်းၸၢမ်ႇတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်း ႁပ်ႉမႃးသႃသၼႃပုတ်ႉထ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ 14 ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ သႃသၼႃႁိၼ်ႇတူႇ မႃးၸွမ်းလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ယိပ်းမႃးသေ ဢဝ်ပဵၼ်ၾိင်ႈႁဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၾိင်ႈႁဝ်းၼႆႉ တေမီးမိူၼ်ၼင်ႇ ပီမႂ်ႇ၊ ၾိင်းပွႆးၶူးမေႃ၊ ၾိင်ႈဝႆႈၽီႁႆႈၽီၼႃး ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ။

ပေႃးဝႃႈ ၾိင်ႈသွၼ်းၼမ်ႉသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၾိင်းၶဝ်ႈဝႃႇ ဢွၵ်ႇဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈသႃသၼႃ ၾိင်ႈဢၼ် ယုမ်ႇယမ် ႁိမ်မႃးတီႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈတႆးႁဝ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းသမ်ႉႁဵတ်းယူႇတႃႇသေႇလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈတႆးႁဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ။

ဢၼ်ဝႃႈဝၼ်းၼဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ပီမီး 2 ဝၼ်းလႄႈ သင်ဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ တူၵ်းဝၼ်းတီႈ 13 ၼႆလႄႈ သမ်ႉတေၶိုၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 16 ၸိုင် ဢၼ်ၶၢမ်ႈၵၼ် 2 ဝၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းတီႈ 14-15 ၼၼ်ႉ မၼ်းမၢႆထိုင် ဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ ဝၼ်းၼဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇလႆႈတီႈယူႇမႂ်ႇယဝ်ႉ မၼ်းပႆႇမၼ်ႈၸႂ် တီႈယူႇ ပႆႇတႅတ်ႈတေႃး ပႂ်ႉတူၺ်းထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းပဵၼ်မဵဝ်းၼၼ်ႉၼႄႈ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဝၼ်းၼဝ်းသွင်ဝၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉ။

လၢႆးၼပ်ႉပီသမ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းၼပ်ႉၵၼ် ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈတႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မၼ်းတိုၼ်းဢဝ်လိူၼ်ၸဵင်တင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢဝ်လိူၼ်ၼိုင်ႈတင်ႈၵူၺ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ လၢႆးၼပ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ပေႃးဢဝ်တႆးႁဝ်းဝႃႈၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႄႇ ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၵမ်ႇပူးၶျႃး ၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၼပ်ႉမိူၼ်ႁဝ်းမူတ်း။

လၢႆးၼပ်ႉမၼ်းတႄႉ ၼပ်ႉမိူၼ်ႁဝ်းမူတ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ၼပ်ႉမိူၼ်ႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇၼိူဝ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဝ်းသေ ႁဝ်းၼပ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ လိူၼ်ၸဵင် ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ရႃႇသီႇသင် ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေတႄႇဝၼ်းလႂ် ၽႅဝ်ဝၼ်းလႂ်။ ၵမ်ႈၼမ်တႆးႁဝ်းၼႆႉ တေဢဝ်လႅင်ႈလၢဝ်သေ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇ ၼပ်ႉမႃး။ ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇလႅင်ႈလၢဝ်သေ ၼပ်ႉၼႆတႄႉ လၢႆးၼပ်ႉမၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပီၼူ – ပီဝူဝ်း – ပီသိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ဢဝ် 12 တူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၼပ်ႉမႃး။ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၼပ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇ ၼပ်ႉမိူၼ်ၵၼ် ၵူၺ်း။ ၵြႃးၶဝ်သမ်ႉ ၼပ်ႉထႅင်ႈမဵဝ်း ဢမ်ႇမႃး ပီၼူ ပီသိူဝ်ယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးၼႂ်းဢေးသျႃး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းၼႆႉ ၼပ်ႉမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇဢဝ်ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵွၼ်ႇ တေဢဝ်ၸိုဝ်ႈပီၼၼ်ႉၵူၺ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉပီၼူ ပီဝူဝ်း ပီသိူဝ် ပီပၢင်တၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼပ်ႉၸွမ်းဢၼ်ၼႆႉၵႂႃႇ ပေႃးၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင် တူဝ် 12 ယဝ်ႉ။ လၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ် လႆႈပိုင်ႈလၢႆလၢႆယဝ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ၼပ်ႉမႃးၼႆႉ။

မိူဝ်ႈပီမႂ်ႇတႆး လိူၼ်ၸဵင်ႇမႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ တီႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၼပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပီငိူၵ်ႈ ၶၢမ်ႈမႃးပဵၼ်ပီငူး ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းယူႇၼႂ်းပီငူးယဝ်ႉ ပေႃးဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇဝႃႈသမ်ႉ ယင်းပႆႇထိုင်။ ပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉ ပေႃးထိုင် ဝၼ်းတီႈ 17 လိူၼ်ၼႆႉၵွၼ်ႇ မၼ်းၸင်ႇၸႂ်ႈပီငူးလူး မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ပီငိူၵ်ႈယူႇ ပေႃးဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇဝႃႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃ မႃးယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇၵူၺ်း။ ပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉသမ်ႉ မၼ်းမႃးၶၢႆႉၸွမ်းပီၵြႃး ပီသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ပီတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၶၢႆႉ ပီၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶၢႆႉ ပီဢင်းၵဵတ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶၢႆႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉ ၶုၼ်ပိဝ်ႇၶဝ် ၵေႃႉတင်ႈမႃး ၶဝ်သမ်ႉၸမ်ၵၼ်တင်း မိူင်းၵြႃးၼၼ်ႉလႄႈ ပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉ ၶၢႆႉမိူဝ်ႈလိူၼ်ႁႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။

ပီၼႆႉ သၢင်းၵျၢၼ်ႇမီး 4 ဝၼ်း တႄႇဝၼ်းတီႈ 13 14 -15 -16 ဝၼ်းတီႈ 17 သမ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇ ပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉ တေၶၢႆႉၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈၵဵဝ်ႇၵပ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉတႄႉ ၾိင်ႈႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈတေမီး ၾိင်ႈသွၼ်းၼမ်ႉၵူၼ်းထဝ်ႈ ၾိင်ႈၵၼ်ႇတေႃး ပေႃးပဵၼ်ပုတ်ႉထၽႃသႃၵေႃႈ ၵၼ်ႇတေႃးပႃးမုၼ်ၸဝ်ႈမုၼ်ၸၢင်းၶဝ်။ ၾိင်ႈၵၼ်ႇတေႃး ဢၼ်တီႈၵူၼ်းထဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီး ၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇတွင်ႈၵူၺ်ႈ၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ ၶဝ်ႈႁူၸၢင်ႉ၊ ၶဝ်ႈၶီႈမႃႉ၊ ၶဝ်ႈလူၵ်ႈလၢၼ်း၊ ၶဝ်ႈလွတ်ႈသွင်း၊ ၶဝ်ႈသူၺ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွႆးၼူၾႆး၊ ပွႆးၵူင်းသွၼ်း၊ ပွႆးႁၢင်ၼမ်ႉ (ပွႆးလၢင်ႉဝတ်ႉ) ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွႆးၼူၾႆးၼႆၵေႃႈ ယွၼ်းၾူၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၼူၾႆးၼၼ်ႉ ပေႃးၸီႇၶိုၼ်ႈၾႃႉၵႂႃႇၵေႃႈ ၵႂႃႇတိုၼ်းၶုၼ် ၾူၼ် ၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄၶုၼ်ၾူၼ် ပၼ်သတိၶုၼ်ၾူၼ် ႁဝ်းတေႁဵတ်းၼႃးယဝ်ႉ တူၵ်းပၼ်ႁဝ်းၽွင်ႈလႃႈ မဵဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႈ။ ပွႆးၼူၾႆးၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်းၸၢမ်ႇတႆးႁဝ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။

ပွႆးၼူၾႆးၼႆႉ မီးတေႃႇထိုင်မိူင်းလႃးလူင် ဢၼ်မိူင်းၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉ သိုင်မဝ် တေႃႇထိုင်မိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၶႄႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ လူႉၸႅင်းပႃႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇ။

ပွႆးၵူင်းသွၼ်းသမ်ႉ ႁဵတ်းၵူင်းသေၵေႃႈ သွၼ်းပၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ပေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၢဝ်ႇမၢဝ်ႇသၢဝ်သၢဝ် သွၼ်းၵၼ်။

ပွႆးႁၢင်ၼမ်ႉသမ်ႉ ထိုင်ပီမႂ်ႇ လူႇတၢၼ်းယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵၼ်ႇၵႂႃႇၵျွင်းသေ ၵႂႃႇၽဵဝ်ႈၵၼ်ႇ ၽဵဝ်ႈၵျွင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်းၸၢမ်ႇတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇလႄႈ ႁဝ်းမီး။

ပေႃးထိုင် ဝၼ်းၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၶိုၼ်ႈၵျွင်းၼႆၵေႃႈ မၢင်တီႈ တေႁဵတ်းမေႃႈတႃႇ သိုဝ်ႉမႃးမေႃႈတႃႇ သႂ်ႇၼမ်ႉၵတ်း ၼမ်ႉယဵၼ် ၼမ်ႉႁွမ်သႂ်ႇသေ ဢဝ်ၽႃႈၶၢဝ်ဝဵၼ်းဝႆႉ မတ်ႉလီလီသေၵႂႃႇ။ မေႃႈတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈဝၼ်းလႂ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇဝၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈလူႇ။ ပီၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 16 ပဵၼ်သၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 16 သမ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပုတ်ႉၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇဝၼ်းပုတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ၵိၼ်တႃႇယဝ်ႉ ၶဝ်တေလႆႈ လဵင်ႉပိူၼ်ႈ။ တႃႇၼႆၼၼ်ႉ မႃးတီႈၸႃႇတႃႇ၊ ၸႃႇတႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢသၢၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇလူႇ မေႃႈတႃႇၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇလူႇၸႃႇတႃႇႁဝ်း ႁႂ်ႈၸႃႇတႃႇႁဝ်းယိုၼ်းယၢဝ်းၼႆၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈဢသၢၵ်ႈႁဝ်းယိုၼ်းယၢဝ်းထႅင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁူႉဝႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်း။  

ဢၼ်တႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇလိုမ်းၵၼ် ထိုင်လႂ်ၵေႃႈႁဵတ်း ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇတူၵ်း ဝၼ်းပီမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇတူၵ်း ဝၼ်းၼဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလီ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ်သေၵႂႃႇလူႇတီႈမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝုၺ်ႇၵုသူလ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉဢၼ်လႆႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တၢႆၵႂႃႇလၢႆပီၵေႃႈယဝ်ႉ ပဵၼ်ထုင်းၸၢမ်ႇလႄႈ လႆႈလူႇပၼ်ၶဝ်သေ ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇပႆႇပူၼ်ႉ ၶဝ်ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽဝၽဵတ်ႇ။ ယွၼ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်းသမ်ႉ ၵူဝ်ပဵၼ်ၽဝၽဵတ်ႇၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၽဝၽဵတ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈလူႇပၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်လႆႈၵိၼ်လႆႈယႅမ်ႉသေ ပူၼ်ႉၼႆ လႆႈဝႃႈပေႃးထိုင်ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေ ၵႂႃႇလူႇၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ထုင်းၸၢမ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၼႂ်းထုင်းၸၢမ်ႇတႆးႁဝ်း ဢၼ်လီထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵေႃႇၵွင်သၢႆး ဢဝ်ၵွင်သၢႆးၵႂႃႇတၢၼ်းဝတ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ပေႃးဝတ်ႉလူဝ်ႇႁဵတ်းလူဝ်ႇသၢင်ႈၼႆ သၢႆးၼႆႉ လူဝ်ႇၸႂ်ႉၼၼ်ႉၼႃႇ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ၸေႇတီႇသၢႆး ၼႂ်းဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈလီႁဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈငႄႈ ဢၼ်ႁဝ်းဝႃႈ မၼ်းလီၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵူၺ်း ထုင်းၸၢမ်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်း ပုတ်ႉထၽႃသႃ။

ၾိင်ႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇမႅတ်ႇပႅင်းဝႆႉ ၾိင်ႈလီၼႂ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ႇတေႃး ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁၵ်ႉသႃဝႆႉ လူဝ်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွႆးၵူင်းသွၼ်း ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်ယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈၾိင်ႈငႄႈ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇမႅတ်ႇပႅင်းဝႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾိင်ႈၼူၾႆး ႁၢင်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။

ၾိင်ႈဢၼ်လီမႄးၵေႃႈ ယင်းမီး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ်။ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးႁႂ်ႈလီ လူဝ်ႇယိူင်ႈတင်းမိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းလႅမ်း၊ မိူင်းလႃးလူင်၊ မိူင်းမႅၼ်း ၊ မိူင်းၵႃႈ ၊ မိူင်းပေႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ်ၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၵွၵ်းသႂ်ႇၼမ်ႉႁွမ်သေ ဢဝ်ၵိင်ႇမႆႉၵေႃႇ ၵိင်ႇမၢၵ်ႇၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုပ်းသေ ၽႅတ်းၵၼ် ပေႃးလူဝ်ႇႁူတ်းၼႆၵေႃႈ မီးၵွၵ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တၵ်းၼႂ်းၵွၵ်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵႂႃႇႁူတ်းၵၼ် ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉသတ်ႇၵၼ်ႁႅင်းႁႅင်း။ မၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼမ်ႉတေၶဝ်ႈႁူၶဝ်ႈတႃ ၼၢင်းယိင်းမၢင်ၵေႃႉ ပေႃးလူမ်ႉရူတ်ႉၶိူင်ႈၵေႃႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇပဵၼ်ႇယဝ်ႉ လွင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉသတ်ႇၵၼ်ၼႆႉ။  

မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉၶႅင်သႂ်ႇၸွမ်းၼမ်ႉၼႂ်းထူင် ၼိုင်ႈၵွၼ်ႈသေ မတ်ႉၸွၵ်းယဝ်ႉ ဝိုတ်ႉၵၼ်လူး ဝိုတ်ႉသႂ်ႇၼႃႈၽၢၵ်ႇ သမ်ႉပေႃးဢွၵ်ႇလိူတ်ႈၵေႃႈမီး ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇလီယဝ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈမႄး။ ဢၼ်လီမႄးသေပိူၼ်ႈသမ်ႉ ဢၼ်ဢဝ်ပႅင်ႈသေ ၽွၵ်းသႂ်ႇၵၼ် တႃးၼႃႈတႃးႁူဝ် ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈမိုၼ်းတႃၸိူဝ်းၼႆႉ မဵဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်ႁၢႆႉလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈမႄးယဝ်ႉ။

ဢၼ်လူဝ်ႇမႄးၼႆႉသမ်ႉ သင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ တင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူၼ်းၵုမ်းၾိင်ႈငႄႈၼႆႉ လူဝ်ႇဢွၼ်မႄးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ ၼႆႉပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ပေႃးလူဝ်ႇ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၼႆၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လူဝ်ႇၵုမ်းပႃးၼၼ်ႉၼႃႇ။  

ၾိင်ႈသွၼ်းၼမ်ႉ ဢၼ်လူဝ်ႇၸႅၵ်ႇၼႆႉ တေမီး 3 ဢၼ်။ ၾိင်းဢၼ်လူဝ်ႇႁၵ်ႉသႃဝႆႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉမိူဝ်ႈၵႆႈၼႆႉ ၾိင်ႈၵၼ်ႇတေႃး၊ ၾိင်ႈၵူင်းသွၼ်း၊ ၾိင်ႈၼူၾႆး။

ၾိင်ႈလူဝ်ႇမႄးသမ်ႉ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် ၸႂ်ႉလၢႆးၵျၢမ်းတေႃႇၵၼ် ဢဝ်ၼမ်ႉသတ်ႇၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သႂ်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေ ဝိုတ်ႉၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၾိင်ႈဢၼ်လူဝ်ႇပႅတ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ဢဝ်ပႅင်ႈတႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ။ ပႅင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼႃႈၶဝ်ႈတႃ ပေႃးတႃးၺႃး တီႈၶူၼ်ႁူဝ်ၸိုင် သုၵ်ႈလၢင်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ ဢၼ်ၼႆႉ လူဝ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈၶွင်ႁဝ်းတႄႉ ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းမႃးၸွမ်းသႃသၼႃပုတ်ႉထႁဝ်း ယွၼ်ႉပဵၼ်သႃသၼႃ ႁိၼ်ႇတူႇလႄႈ ၵွပ်ႈမႃးယူႇၸွမ်းတႆးႁဝ်းႁိုင် ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ 14 ယဝ်ႉ။ မႃးယူႇၸွမ်းႁဝ်း ႁိုင်တၢၼ်ႇၼႆႉသေ ႁဝ်းလူဝ်ႇဝႆႉမိူၼ်ၾိင်ႈႁဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈသေ ဢၼ်တၢၼ်ႇမႄးၵေႃႈ မႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၵြႃးၶဝ်ၸိူင်ႉၼႆ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢွၵ်ႇတီႈၶဝ်မႃး ပဵၼ်ၾိင်ႈၶဝ်မႃး ဢွၼ်တၢင်းသေ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၾိင်ႈငႄႈၶဝ်ၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်လႄႈ ၾိင်ႈၼႆႉ မႃးမီးဝႆႉတၢင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ မႃးမီးဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။