ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼႆႉမီး 2,200 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊသေ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 6 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႆႉ ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်လႆႈ 1,700 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊၵူၺ်း – လႆႈႁူႉၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉၼင်ႇၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်ၾႆးၾႃႉ

ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈ (MOEP) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉၼမ်မႃး ၊ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉယွမ်းလူင်းလႄႈ သဝ်လၵ်းၾႆးၾႃႉ ၺႃးယႃႉၵွႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၊ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇသေ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇ၊ ၵၢၼ်လူင်း တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း လူတ်းယွၼ်ႇထွႆထွၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇတင်းၼမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပိူင်လူင် လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇႁႅင်းၼမ်ႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉ ၊ ထီႉသွင်သမ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းထၢတ်ႈ သၽႃႇဝ (သဘာဝဓာတ်ငွေ့) ၊ ႁႅင်းထၢတ်ႈသႅင်လႅတ်ႇ (နေရောင်ခြည်သုံးစွမ်းအင်) လႄႈ ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ MOEP  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉတႄႉ – လုၵ်ႉတီႈႁူင်း ၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ (ၼမ်ႉ) 30 ဢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၾႆးၾႃႉ ၼမ်သုတ်း 3,232 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။ လုၵ်ႉတီႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ 26 ဢၼ်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၾႆးၾႃႉလႆႈထိုင် 3,268 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈသႅင်လႅတ်ႇ 8 ဢၼ်သမ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၾႆးၾႃႉ 240 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊလႄႈ ႁူင်း ၸၢၵ်ႈ ထၢၼ်ႇႁိၼ် 2 ဢၼ်သမ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၾႆးၾႃႉ 138 မၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ – ဝႃႈၼႆ။

တီႈတႄႉမၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈမီးငဝ်းလၢႆး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉပၼ်လႆႈၼမ်သုတ်းထိုင် 4,000 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ 1 ဝၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ 2,200 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊၵူၺ်း။

ယွၼ်ႉသဝ်လၵ်းၾႆးၾႃႉ ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလွင်ႈလႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်လႆႈၼႆႉ မီးယူႇ 1,440 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ – MOEP ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈပၼ် ၾႆးၾႃႉလႆႈ ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၵူၺ်း

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ – ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈပၼ် ၾႆးၾႃႉလႆႈႁႂ်ႈတဵမ် 50 % ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

လွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၽွင်းႁူပ့်ထူပ်း ၽွင်းလူင်ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႈလုမ်းၸွမ် ၸိၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်တႃႇ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 10 ပီၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းလၢႆ လွင်ႈသေ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ။

ဝၢႆးလင် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 18 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈ ၾႆးၾႃႉမီးလွင်ႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။

တီႈၼႂ်းၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် 17 ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးဝႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လုမ်းၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ် သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဢွင်ႇသၢၼ်း ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈ ၾႆးၾႃႉ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇလူင်းတိုၼ်းလၢင်းလႄႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇတႄႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၶိူဝ်းယႂ်းမႃးလိူဝ်သေၵဝ်ႇ။

ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉပဵၼ် 4,400 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းလူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး 9% ၵူႈပီ။ သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ (ဓာတ် အားလိုင်း) ဢၼ်မီး 230 Kv လႄႈ 132 Kv ဢၼ်မီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃး ယႃႉလူႉၵွႆ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထၢတ်ႈၵႂၼ်းသၽႃႇဝ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းမႃး။

ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ – ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ တႂ်ႈလိၼ် တီႈၶူင်းၵၢၼ် ၸေႃးတိၵ ၊ ရတၼႃႇလႄႈ ယႄးတၶုၼ်ႇ ၾင်ႇၼမ်ႉလိုၵ်ႉ မုၵ်ႉတမ (မုတ္တမကမ်းလွန်) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸမ်တေသဵင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်း ဢွၵ်ႇလႄႈ တေႃႉတၢင်ႇၶၢႆၸူး ၼွၵ်ႈမိူင်း လူတ်းယွမ်းလူင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ပီ 2024 ပူၼ်ႉ မႃးၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉတင်းသၢမ်ဢၼ် ပႃးၸဵမ် ၸေႃးတိၵၼႆႉ ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၶၢႆပၼ် မိူင်းထႆး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူင်းၵၢၼ်သူၺ်ႇ (ရွှေဓာတ်ငွေ့စီမံကိန်း)   ဢၼ် ဢဝ်ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ ဢွၵ်ႇတီႈၾင်ႇၼမ်ႉလိုၵ်ႉ ရၶႅင်ႇ (ရခိုင်ကမ်းလွန်) သေ သူင်ႇၶၢႆၸူးမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ တေလူတ်းယွမ်းလူင်း – ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ Total မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီပၢႆ ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ Woodside မိူင်းဢေႃႊသတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ ဢၼ်ၶုတ်း ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ထၢတ်ႈၵႂၼ်းသၽႃႇဝ တီႈၾင်ႇၼမ်ႉလိုၵ်ႉ ရၶႅင်ႇ (ရခိုင်ကမ်းလွန်) ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ ၶွမ်ႊ ပၼီႊ ယႂ်ႇလူင်လၢႆလၢႆဢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၶူင်းၵၢၼ် ရတၼႃႇ၊ ယႄးတၶုၼ်ႇ၊ ၸေႃးတိၵ ဢၼ်မီးတီႈ ၾင်ႇၼမ်ႉလိုၵ်ႉ မုၵ်ႉတမၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ PTT မိူင်းထႆး ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ။ ၶူင်းၵၢၼ်သူၺ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၾင်ႇၼမ်ႉလိုၵ်ႉရၶႅင်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ POSCO မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉၼႆ-  ၸုမ်း Earth International ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းႁူဝ်ပီၼႆႉ ၶူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈဢၼ် မိူင်းထႆးလူဝ်ႇၾႆးၾႃႉ တႃႇ 17% လႄႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ PTT ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး လၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုပ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ထႅင်ႈၼႆ – ၼႂ်းၶၢဝ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ထၢတ်ႈၵႂၼ်းသၽႃႇဝ Upstream ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉသၢႆၾႆးၾႃႉ ၺႃးယႃႉၵွႆလႄႈ ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇႁိုဝ်

သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်သဵၼ်ႈယႂ်ႇလူင် 14 သဵၼ်ႈ ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆဝႆႉလႄႈ လႆႈလူႉသုမ်းႁႅင်းထၢတ်ႈ ၾႆးၾႃႉၵႂႃႇ 1,000 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊပၢႆ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 6 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၾႆးၾႃႉ 3 ပုၼ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇ 2 ပုၼ်ႈ မီးယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၵုမ်းထိင်းဝႆႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်သဵၼ်ႈယႂ်ႇ (National Grid) ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇဝႆႉ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၾႆးၾႃႉယႄးယႂႃႇ ၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေး ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 790 မႅၵ်ႊၵႃႊ ဝတ်ႊ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ ၼမ်ႉမၢဝ်း(သူၺ်ႇလီႇ) ဢၼ်မီးတီႈ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး – မိူင်းၶႄႇသေ လႆႈဝႆႉၾႆးၾႃႉ တႃႇ 400 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸႅၵ်ႇၽႄမႅင်ႇ ၵၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ။

လွင်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ။ ယွၼ်ႉၾႆးၾႃႉ ဢမ်ႇလႆႈမၢၼ်ႇလႄႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမႃး လူင်းတိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်း၊ ၶၼ်ငိုၼ်းဢမ်ႇၼိမ်(ငိုၼ်းၽိူဝ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ် ၵမ်းသိုဝ်ႈ။

ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ၵႃႈၶၼ်ၵႂၼ်း ထၢတ်ႈ (ဓာတ်ငွေ့) ဢၼ်လႆႈသင်ႇသိုဝ်ႉ တီႈၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသုင် 4 ပုၼ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႊလႃႊ 1 တေႃႊလႃႊ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ 1,300 ပျႃး ပုင်ႈၶိုၼ်ႈထိုင် 4,500 ပျႃး ၊ ၶၼ်ငိုၼ်းၽိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ႁိမ်းၸမ် 4 ပုၼ်ႈ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ယႃႉသၢႆၾႆးၾႃႉ ဢၼ် သဵၼ်ႈယႂ်ႇလူင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး ၊ လေႃးပိတ ၊ တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၼီႊၵႄႊလ်  (တကောင်း နီကယ် စက်ရုံ) ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဢူးၸူဝ်းတူႇရိၼ်ႇထုၼ်း ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ NUG လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈဝႃႈ – ၼႂ်းပီ 2021 ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ယႃႉၵွႆသၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ  ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉတီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ ပလူးၶျွင်း (လေႃးပိတ) ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူင်း ၸၢၵ်ႈ ၾႆးၾႃႉလေႃးပိတၼႆႉ မီးသၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉတႃႇ 5 % ၼႂ်းႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ၾႆး ၾႃႉ ဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ လေႃးပိတၼႆ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ – ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမိမျေႇ (အမိမြေ တော် လှန်ရေး) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈယႃႉၵွႆသၢႆၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈၽႄၾႆးၾႃႉ ၺွင်ႇပိၼ်ႇၵျီး၊ ၸႄႈ ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ တီႈၶွမ်ႊပၼီႊ ဝမ်ႊပွင်ႊ ဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈၽႄၾႆးၾႃႉ ၺွင်ႇပိၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးႁႅင်း 200 MVK – ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်း လူင် ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ ပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်တီႈႁိမ်းသူၺ်ႇ (ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ) (ရွှေသဘာဝဓာတ်ငွေ့ ) ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းရၶႅင်ႇ လတ်းၽၢၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်းသေ ၵႂႃႇထိုင်မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်တိုဝ်းၵမ် မီးသေ ဢမ်ႇယႃႉလူႉၵွႆသင်ၼႆ ဢူးၸူဝ်းတူႇရထုၼ်း ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ NUG လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

သူၺ်ႇ (ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ) (ရွှေသဘာဝဓာတ်ငွေ့ ) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ ထိုင်တီႈၸႄႈတွၼ်ႈ ယူႊၼၢၼ်ႊ ၊ မိူင်းၶႄႇ တၢင်းယၢဝ်း 794 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတိူဝ်ႊ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈ ၾႆးၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈ (MOGE) တင်း CNPC မိူင်းၶႄႇလူင်း လၢႆး မိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉတႄႉဝႃႈ ၾႆးၾႃႉတႃႇ 7.365% ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ မိူင်း မၢၼ်ႈ၊ တႃႇ 50.9% သမ်ႉပဵၼ်တႃႇ CNPC မိူင်းၶႄႇ –  Earth Rights International ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈပွႆႇၽႃႈသုမ်းၵႂႃႇ

ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ – လိူဝ်သေ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ယဝ်ႉ ယွၼ်ႉ လူမ်း လႅင်ႉယႃႊၵီႊသေ သဝ် Tower 9 ဢၼ် ၊ သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ (ဓာတ်အားလိုင်း)  7 သဵၼ်ႈ ၊ သဝ် ၾႆးၾႃႉ 1,852 သဝ် ၊ Transformer 33 လုၵ်ႈ လႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉမူၼ်ႉမႄးၶိုၼ်းယူႇ –  ဝႃႈၼႆ။

ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸီႉၸမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ၊ ၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၼိမ် ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇလူင်တူၵ်း ဝႃႈၼႆ။

ပိူင်လူင် ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈႁႅင်းထၢတ်ႈၵဝ်ႇၵႄႇ ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်၊ ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝၶၢတ်ႇ ၊ သၢႆ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆ ၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၵၢၼ်ယွမ်းလူင်း ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမႃးလူင်း တိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း ၊ ယွၼ်ႉမူႇဝႃႇတ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတင်း လၢႆး ၸတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၺၢမ်ႉၶုၺ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ့်ယုင်း NLD ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈ သူၺ်ႇလီႇ – 3 ၊  တီးတူၵ်ႉ(ဒီးဒုတ်) ၊ ယႄးယႂႃႇပွတ်းၵၢင်  (အလယ်ရဲရွာ) ၊ ၾၢႆပွင်းလွင်းပွတ်းၵၢင် (အလယ် ပေါင်း လောင်းဆည်) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ NLD မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေသၢင်ႈ ႁူင်းထၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းသႅင်  လႅတ်ႇတႃႇ 29 လင်သေတႃႉ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်း။

ယွၼ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းတေလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၸႂ်ၼိူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ – Guillame De Langre ၽူႈၵိုဝ်းၵုမ် တီႈႁွင်းၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈ  ၾႆးၾႃႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ Vpower ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းတီႈ ႁွင်ႊၵွင်ႊ ၵေႃႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈႁူင်းၵၢၼ် LNG ၵႂၼ်းထၢတ်ႈ(ဓာတ်ငွေ့ရည်) ဢၼ်မီးတီႈ တီႇလဝႃႇ (သီလဝါ)လႄႈ တႃႇၵေႇတႃႉ (သာကေတ)။ ပိူင်လူင် ယွၼ်ႉၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်း၊ ၵႃႈၶၼ်ၵႂၼ်းထၢတ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ (ဓာတ်ငွေ့ရည်) ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင် – ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တီႇလဝႃႇ (သီလဝါ) လႄႈ တႃႇၵေႇတႃႉ (သာကေတ) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး750 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ Vpower မီးဝႆႉ ႁူင်းထၢတ်ႈၵႂၼ်းသၽႃႇဝ 5 ဢၼ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ 4 ဢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈ လုၵ်ႉတီႈ 1,310 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ ယွမ်းၵႂႃႇပဵၼ် 109 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ။ ႁႅင်း ထၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၼႂ်း 10 ပုၼ်ႈၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇမီး 1 ပုၼ်ႈမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး – ယေး ငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈဢၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ Vpower ၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ – ဝႃႈၼႆ။

ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၾၢႆႇလင် လွင်ႈဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉမၢၼ်ႇ

တႄႇဢဝ် ၼႂ်းဝူင်ႈလိုၼ်းသုတ်း လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၶဝ် ဢွၼ် ၵၼ် ၶၢင်းဝႃႈ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇထပ်းၵၼ်မႃး၊ ၶၢတ်ႈလၢမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၾႆးၾႃႉ တေမွတ်ႇၶၢဝ်းလႂ် / တေမႃး ၶၢဝ်းလႂ် ဢမ်ႇလႆႈ။

ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶွၼ်ႈ၊ ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၼမ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉ တီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၵိုၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 7 လၢၼ်ႉပၢႆ – ဝႃႈၼႆ။

ၾႆးၾႃႉၼႆႉ မိူၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းတိူင်း တႃႈၵုင်ႈ။ တႃႇတေတူမ်ႈႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ သၵ်ႉသိူဝ်ႈၶူဝ်း၊ ၸႂ်ႉၽတ်ႉလူမ်း / Aircon ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၾႆး ၾႃႉတင်းသဵင်ႈ။

ၼၢင်းယိင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ယူႇႁိူၼ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ယွၼ်ႉၾႆးၾႃႉမွတ်ႇလႄႈ တီႈႁူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵၢၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်ၶဝ် လႆႈသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်း ၸိူဝ်ႉၾႆး (ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်လိတ်ႉ(လီႊတႃႊ) သေၸႂ်ႉ၊ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵေႃႈ သဵင်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇသႅၼ် – ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၾႆးၾႃႉဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇလႄႈ တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် တေတူမ်ႈႁုင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မႅၼ်ႈၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။

ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းလႄႈ ၶႅၼ်းၸႂ်ယူႇသေတႃႉ သင်ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမႆႈႁႅင်း ၼၼ်ႉၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၶဝ် တေတိူဝ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၾႆးၾႃႉ တေမႃးမၢၼ်ႇၶိုၼ်း မိူဝ်ႈလႂ်

ၽွင်းပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 2019 ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေတႃႇတေႃႇ သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ  ဢၼ်ႁႅင်းမီး 1,000 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈ ၵိုတ်းယင်ႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ – ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2023 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶတ်းၸႂ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇတေဢဝ်သၢႆႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ သူၺ်ႇလီႇ – ယူႊၼၢၼ်ႊ – မူႇၸေႊ ၵွင်ႉၵၼ်သေတႃႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2023 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း တႃႇတေသိုဝ်ႉ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ တီႈမိူင်းလၢဝ်း တႃႇ 600 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ ၼႆသေတႃႉ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉတေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇထႅင်ႈ 2 ပီ ။

တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၾႆးၾႃႉလႆႈၼၼ်ႉ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢေႇသေတႃႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင် – ၽူႈလူင်လႅၼ်ႇၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇတႃႇ ၼိုင်ႈၶိုင်ႈလိူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၾႆးၾႃႉမွတ်ႇၼမ်လိူဝ်သေ 8 ၸူဝ်ႈမူင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၶျၢင်း ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇ ႁိမ်းၸမ် 24 ၸူဝ်ႈမူင်းလူးၵွၼ်ႇ။ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးငဝ်ႈငုၼ်းလုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၵ်းသဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႆးၾႃႉဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး မႄႈၼမ်ႉလူင် 4 သဵၼ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် ၊ ၼမ်ႉၶႅဝ်းတွင်း ၊ ၼမ်ႉၶူင်း လႄႈ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉလႆႈထိုင် 1 သႅၼ်မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ လူးၵွၼ်ႇ – ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ ႁႅင်းသႅင်လႅတ်ႇလႆႈလီ ပိူင်လူင်မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ တိူင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းလႄႈ တိူင်းမၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ 1 လွၵ်းလၵ်း (1 square meter) ၼႆႉ ႁပ်ႉလႆႈႁႅင်းသႅင်လႅတ်ႇထိုင် 6.6 ၵီႊလူဝ်ႊဝတ်ႊၸူဝ်ႈမူင်း။ ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ၊ ၽွင်း ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၼၼ်ႉ ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်း သႅင်လႅတ်ႇလႆႈထိုင် 8,307 မႅၵ်ႊၵႃႊဝတ်ႊ – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ မႃးၼႆႉ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ – Guillame De Langre ၽူႈၵိုဝ်းၵုမ် တီႈႁွင်းၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈၵႂၼ်းသၽႃႇဝ ယွမ်းလူင်းမႃး ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႂ်း ၵၢၼ်လူင်း တိုၼ်းလၢင်းလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းပွတ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁၢႆႉႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈ။ သင်ဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇ ပီ 2030 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈ မိူၼ်ၶိုၼ်းငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈပီ 2021 ပူၼ်ႉမႃး – ဝႃႈၼႆ။

ဢၢင်ႈဢိင် – BBC