မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 15/03/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ပီႈၼွင်ႉထႆး 700 ပၢႆ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိူင်ႇတႃႈတွၼ်း ဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼႂ်းဝဵင်းတီႈၼိုင်ႈသေ ပႆတၢင်း ၵႂႃႇၸူးတီႈမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄမႄႈၼမ်ႉ တႃႇမၢႆတွင်း ဝၼ်းမႄႈၼမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယိပ်းတင်းပၢႆႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈလူႉသုမ်းၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၵွပ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈလႄႈ လွင်ႈတႅပ်းမႆႉယႃႉထိူၼ်ႇၶိူဝ်း ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်လႄႈ ၶီႈၵူမ်ႈလိၼ်လႆထူမ် ထူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽွင်းၼမ်ႉၼွင်း မိူဝ်ႈပီၵၢႆ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းဝၼ်းႁူမ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ မႄႈၼမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ပီၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉထႆး ၵမ်ႈၼမ် တင်းပီႈၼွင်ႉတႆး တီႈတႃႈတွၼ်း ဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈယႃႉၶူဝ်း တိုၼ်းသၽႃႇဝ ပိူင်လူင်မၼ်းၸွမ်း သၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းတႆး လႆၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး တီႈတႃႈတွၼ်း။ ယွၼ်ႉမီးၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ၶုတ်းႁႄႈ ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းယဵၼ်းပဵၼ်ၵွင်ႉ ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ၶၢဝ်းၾူၼ်ၼမ်ႉၼွင်းမႃးသမ်ႉ ၼမ်ႉလႆ တေႃႉဢဝ်ၶူၺ်ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈလိၼ် တီႈထၢင်ၶုတ်းၶမ်း လႆလူင်းထူမ်ႈႁိူၼ်းယေး တင်းမိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းထႆးၺႃးၼင်ႇၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၶုတ်းၶမ်းၶဝ် ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၶဝ်လႆႈယႃႉၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၾႃ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃႇဝ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းလွင်ႈယႃႉၵဝ်းလႄႈ ႁူမ်ႈပႂ်ႉပႃးႁၵ်ႉသႃ တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်လိၼ်လႅၼ် မိူဝ်းၼႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။  

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -“ဢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉၵူၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် 300 ပၢႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႄႇၵမ်ႈၼမ်။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိုင်ႈဢိင်သိုၵ်းဝႃႉ UWSA သေႁဵတ်း။ ၼႃႈတီႈ ဢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်”- ဝႃႈၼႆ။

ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢွၼ်ၸတ်းပၢင်ၶွၼ်ႈတုမ်ၶဝ်ဝႃႈ – “လွင်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈလႅင်ႉ၊ ၼမ်ႉ ၼွင်း၊ ၾႆးထိူၼ်ႇၾႆးပႃႇ၊ မိူင်းမူဝ်းလႄႈ ရႃႇသီႇဢုတုၾိင်ႈၾႃႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉ တင်းတူဝ်မီးၸႂ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူႈၵေႃႉ”- ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ – “ၽေးၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း ယွၼ်ႉ ယႃႉ ထိူၼ်ႇၶိူဝ်းပႃႇမႆႉ၊ တင်ႈၸႂ်ႈဢဝ်ၾႆး ၸုတ်ႇၽဝ်ထိူၼ်ႇပႃႇ၊ ၶုတ်းႁႄႈလႄႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၾၢႆယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၶိုၼ်းယႃႉမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းလႄႈ မႄႈ ၼမ်ႉတၢင်ႇ မႄႈလူႉလႅဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈပူၵ်းတိုၼ်ႇ ၵူၼ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉသေ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈယႃႉ ၶူဝ်း တိုၼ်းသၽႃႇဝ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ လွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉ တွင်ႉႁဝ်းလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ ႁဝ်း” – ဝႃၼႆ။

ၽူႈႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ၶွၼ်ႈတုမ်ၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ – “လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ဢၼ်ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇ ပူၵ်းတိုၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉထိုင်လွင်ႈၽေးသၽႃႇဝလႄႈ ႁႂ်ႈၽူႈၸိူဝ်း ဢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶဝ် မေႃႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ပေႃးလႆႈႁူႉဝႃႈ လွင်ႈၶဝ်ယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၽေး တေႃႇၶဝ်ၵူၺ်း မၼ်းပဵၼ်ၽေးတေႃႇမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းပႃး”- ဝႃႈၼႆ။

တင်ႈတႄႇပီ 2023 မႃးမီးၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ပိုၼ်ႉတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ယႂ်ႇလူင်ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်။

လွင်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းယႂ်ႇလူင် ယွၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်းၼွင်း လုမ်ႇထူမ်ႈ ၼႂ်း လိူၼ်သႅမ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2024။ ဝၢၼ်ႈပဵင်းၶမ်း ဝၢၼ်ႈတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းယွၼ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၼမ်ႉ လႄႈ ၶူၺ်ၶီႈလိၼ်ထူမ်ႈသႂ်ႇတင်းဝၢၼ်ႈ။ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တၢင်းၾင်ႇထႆး တီႈတႃႈတွၼ်းလႄႈ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈၺႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်း။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆလိူၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းယွၼ်းၼႆႉ သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထႅင်ႈလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ဝႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶုတ်းတင်းၶိုၼ်း တင်းဝၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်ၶုတ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ 4 ဢၼ်၊ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် 300 ပၢႆ၊ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ် ၶႄႇ။ ၶဝ်ၶုတ်းၼိူဝ်လွႆလႄႈ ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်မီးႁိူဝ်းၶုတ်းၸွမ်း။ တၢင်းၾၢႆႇၸၢၼ်း မိူင်းသၢတ်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 30 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶူၺ်ၶီႈလိၼ်ၵၢၼ်ၶုတ်း ပႃးၸဵမ်ၵွင်ႉၼမ်ႉယႃထၢတ်ႈ ၶႅမ်ႊမိၵ်ႊၶိူဝ်ႊ ႁၢဝ်ႉႁႅင်း မိူၼ်သၢႆႊယႃႊ ၼၢႆႊ (cyanide) ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ယၢႆႈဢဝ်ၶမ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၶူၼ်းၶဝ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉၶုၼ်ႇဢူၼ်သေ ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ၊ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းပႃၼႂ်းၼမ်ႉၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းလူင်းတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ – ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။