ဝၼ်းတီႈ 09/03/2025 ၼႆႉ ၸုမ်းႁူမ်တုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး Tai Association တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး လၢႆၽႃသႃ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်း ၸိုင်ႈထႆး လႆႈႁၼ်လွင်ႈလီ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်းၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တေ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်သွၼ်ၸုပ်ႈၼႆႉ ၸတ်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 9 လိူၼ် (16/06/2024 ထိုင် 02/03/2025) ပူင်သွၼ်ပၼ်မႃး ၼႂ်းဝၼ်းတိတ်ႉ ၵူႈဝူင်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းထႆး လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း လႆႈႁဵၼ်းလႆႈ သွၼ်ဢဝ် လိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း၊ လိၵ်ႈၶႄႇ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ လိၵ်ႈတႆးထမ်းလႄႈ ပၢႆးတႅမ်ႈ ႁၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးၸမ် 200 ၵေႃႉ။ ဝၢႆးသေ တွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 09/03/2025 ၸင်ႇၸတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်။

ၼႂ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ မီးၶူးပူင်သွၼ်လူင် Dr. ပရိယတ်းၸေႇတီႇယႃႊၼုရၵ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ၶ ၵိင်ႇၽႄၵဵင်းမႂ်ႇ မႃးပၼ်ဢေႃးဝႃႇတ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းလႄႈ ယိုၼ်ႈမွပ်ႈဝႂ်ယွင်ႈ ယေႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ၶူးသွၼ်။

လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ၶဝ်တိုၵ်ႉမီးႁႅင်းၸႂ် ၶႂ်ႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ။ ၶဝ်ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶၢတ်ႇသေ ႁဵၼ်းၵေႃႈလႆႈႁဵၼ်းလႄႈ ႁၼ်ဝႃႈ မီးၼမ်ႉ တွၼ်း။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃး လူင်းၵွၼ်း ၸဵမ်ဢဝ်သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈလပ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇပိုၼ်ၽႄၶိုၼ်းတၢင်းႁူႉပၢႆးမေႃၶဝ် ဢၼ်မေႃဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸဝ်ႈၶူး ဝိရေႃးၸၼ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈၶူးလၢဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ – “ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ တေလႆႈမီးၼမ်ႉတွၼ်း တႃႇသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾၢႆႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆၵေႃႈ မီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လႆႈဢဝ်တၢင်းႁူႉ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵၼ်းယၢမ်ႈသွၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းပိုၼ်ၽႄပၼ်ၶိုၼ်း။ လွင်ႈၼိုင်ႈသွင်တၢင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်မႃးမီးမိူင်းထႆးၼႆၵေႃႈ ၶဝ်မီးတိုဝ်ႉ တၢင်းလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆး ၽွင်းယၢမ်းပဵၼ်ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်လိုဝ်ႈငၢၼ်း။ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃ လိၵ်ႈၼႆ ၶဝ်တေမီးလွင်ႈယၢပ်ႇမိူဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇလုမ်းၵႂႃႇၸႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၵေႃႉဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတႅမ်ႈ လူင်းသင်တႄႉတႄႉသေ လၢမ်းလိမ်းတႅမ်ႈၵႂႃႇသေ မီးပၼ်ႁႃၵေႃႈ မီးဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ မီးပႃးၶပ်းမၢႆ တွၼ်ႈပၼ်ဝႂ်ယွင်ႈယေႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉလႄႈ မေႃသွၼ်ၶူးသွၼ် ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်သေ မႃးၶိုင်ပွင်ပၼ် ပၢင်သွၼ်တေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း။ ၼိုင်ႈႁွင်ႈႁဵၼ်းလႂ် ၶတ်းလိူၵ်ႈဢွၵ်ႇပၼ်သူးရၢင်းဝလ်းထီႉ 1 – 2 – 3 ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း။

ဝႂ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶူးဝႃးဢႃးၸၢရ် ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၶိူဝ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ယိုတ်ႈမွပ်ႈပၼ်ၼႆႉ မိူဝ်းၼႃႈမႃး တေဢၢၼ်းယုၵ်ႉမုၼ်းႁႂ်ႈပေႃး ၵွင်ႉသၢၼ် ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းလႆႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉလၢႆပႃႈၾၢႆႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းပၢင်သွၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း 9 လိူၼ်ၼႆႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈႁဵၼ်းႁူႉမေႃၵႂႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈဝတ်ႉၶဝ်ႈဝႃးသေ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းပႃးထမ်းတြႃးလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈ ႁဵၼ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး မီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီ ႁဵတ်းလွင်ႈလီၼႆ ၶူးပူင်သွၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

လုၵ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈထႆး ၼုမ်ႇယိင်းၵူၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ -“ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ မီးၼမ်ႉ တွၼ်းၽွၼ်းလီ ၸိူင်ႉႁိုဝ်လႃႇၼႆ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢေႃႈ။ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်း ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶွင်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းႁူႉမဵဝ်းမၼ်း ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်။ ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ မႃးတူၵ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

တႃႇပဵၼ်မႃး ပၢင်သွၼ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၽိုတ်ႉၸိုၼ်ႇၼႂ်းၵႄႈပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ် မေႃသွၼ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်သေ မႃးပူင်သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၽႃသႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတွပ်ႇလိၵ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၸႅၵ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းယၢပ်ႇ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵမ်ႈၼမ်လႄႈ တႃႇတေႁွင်ႉ ၵၼ်မႃးၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငၢႆႈၼႆ ၸဝ်ႈၶူးဝိရေႃးၸၼ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈၶူးလၢဝ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမီးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵူႈၵေႃႉၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈ ၼင်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၽႂ်မၼ်းမီး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶူးၶဝ် ဝၢႆးသေတွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်မႃး ႁႂ်ႈတၼ်းၶိုတ်းမႅၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်း။ ဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပေႃးၶိုတ်းၸၼ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶူး ဝႃးဢႃးၸၢရ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ်ၵေႃႈ တူၺ်းလူၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းယူႇဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းလူင်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ မီးၶႅၵ်ႇတီႈၸမ်တီႈၵႆမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆး မႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်း 20 ၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်း SEED Learning Center Chiang Mai ၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇ၊ ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ RCSS/SSA ၊ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆတီႈ ၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၊ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tai TV online  ၊ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ SHAN လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းထႅင်ႈ လၢႆၸုမ်း။

ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶၢဝ်းတႆးၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်တႃႇသိူဝ်ႇပိုၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပၼ် ႁႅင်းၵၢၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီပၢႆ ။ သင်ၶၸဝ်ႈ/ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်လၢႆပႃႈၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃငိုၼ်းၵွင်ႈၵၢင်သေ ၸတ်းတီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉသူၼ်ၻွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၶူးဝႃး ဢႃးၸၢရ် ၼႂ်းၸၼ်ႉ ၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်းၵေႃႈ ႁၼ်လီၸွမ်းလႄႈ တေမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇ ထႅင်ႈတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ပေႃးတေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်း ႁဵၼ်းလႆႈလိၵ်ႈထႆး ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁဵၼ်းတေႃႇ သေႃၵေႃႊရေႃႊ(ၵေႃႊသေႃ ၼေႃႊ) လႄႈ ၸိူဝ်းလႆႈ ႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်းဝႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်း GED ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶၢဝ်းတႆး ႁပ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ပၼ်လႄႈ ပဵၼ်တီႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းတႄႉတႄႉၼႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။