တႄႇႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ဢွၼ်ၵၼ်မႄးႁိူၼ်း မႄးယေး တွၼ်ႈတႃႇတေႁႄႉၵင်ႈလႆႈၽေးလူမ်း လႄႈၽေးၾႆး  ။

တင်ႈတႄႇထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇၶႅမ်ႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈဢမ်ႇလီလႄႈ တေႃႇ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းပွင် ႁိူၼ်းယေးသုမ်ႉသွင်း ဢၼ်လႆႈလူႉသွမ်းၸွမ်းၼမ်ႉ။ ၵႃႈလႆႈယိူၼ်ႉၸႂ်သေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇတီႈတွၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၵွႆ ဢမ်ႇပင်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း – ၼႆ ၼၢင်းယိင်း ဢႃယုမွၵ်ႈ 20 ပီ ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

 “တႄႇလိူၼ်ၼႆႉၵႂႃႇ လူမ်းတေမႃးယဝ်ႉ ၊ ယွၼ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈႁိုင်လႄႈ သဝ်ႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈၽင်ႉႁႅင်း ၊  ၸွမ်ႁိူၼ်း လင်ၶႃးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလူဝ်ႇမုင်းလူဝ်ႇမႄး၊  သဝ်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈႁိုင်ဝႆႉလႄႈ မၢင်လႅမ်ႈ ပေႃးၶႂ်ႈဢူႉ ၶႂ်ႈၽင်ႉယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းၵုမ်း ၊  ၶိုၼ်းၵမ်ႉဝႆႉၵွၼ်ႇ ။ ပေႃးလူမ်းႁႅင်း ၵူဝ်ႁိူၼ်းပင်းဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၼႆလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ။”- ဝႃႈၼႆ ။

ပီၼႆႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈၵိၼ်းၸႂ် ။  ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶွင် ပုင်ႈ ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်း၊ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈၶၢႆၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင် သမ်ႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇ၊ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ လႆႈၶၢႆၵႃႈထုၵ်ႇၵႃႈပေႃး ၊ မၢင်သႅၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၶၢႆ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်း ၵေးလၢင်းလႄႈ ၵႃႈလႆႈပွႆႇၼဝ်ႈပႅတ်ႈ ထွၵ်ႇပႅတ်ႈၵေႃႈမီး။ ၵွပ်ႈၼႆပႆႇဝႃႈမႄးပူၵ်းပွင်လုမ်းလႃးႁိူၼ်းၶိုၼ်း- တႃႇၵုမ်းတႃႇၵမ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းၵိၼ်းၸႂ် – ဝႃႈၼႆ။ 

ၼၢင်းယိင်းသႅၼ်းပၢၼ်ၶၢဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ပေႃးပဵၼ် ႁိူၼ်းမႆႉပႅၼ်ႈ မႆႈသၵ်းတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၵူဝ် ၊ ပေႃးပဵၼ်ႁိူၼ်းမႆႉပူၵ်ႇ ၵင်ႈၽႃသၢၼ် မုင်းၶႃးတႄႉ လႆႈမႆႈ ၸႂ် ၊  ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီလႄႈပီၼႆႉပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးႁိူၼ်း မိူၼ်ၵူႈပီ။ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ  တႃႇၵိၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ   ”- ဝႃႈၼႆ ။

ဝၢႆးလင်ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈလႆႈပႂ်ႉတူၺ်း ပႂ်ႉထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇယူႇၵူႈၶၢဝ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈမီးၶၢဝ်ႇဝႃႈ တေမီးလူမ်းလႅင်ႉၶၢဝ်းမႆႈၼႆလႄႈ  ၵူၼ်းယူႇ ႁိူၼ်းယေးဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမၼ်ႈၵိုမ်းၶႅင်ႁႅင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းယေးပီႈၼွင်ႉ တီႈဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းၶႅင်ႁႅင်းၼၼ်ႉ- ၼႆၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ 

တီႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၵုင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 19/2/2025 ၼၼ်ႉ ၵၢင်ႉၵႄၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ၵူၼ်းမိူင်းသေ ၸိသင်ႇပၼ်ၾၢင်ႉ တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၽေးၾႆး  ။

ၼၢင်းယိင်းဢႃယုမွၵ်ႈ 40 ပီ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃးယဝ်ႉ လူမ်းၵေႃႈ တေႁႅင်းၼႆလႄႈ ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉႁဵတ်း မႆႉၽႅင်ၶႄၾႆး ၊ မႆႉၶေႃလဵၵ်းတႃႇၶႄၾႆး ဝႆႉၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း။  သင်ဝႃႈ ၶဝ်လူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇလႄႈ ႁိူၼ်းလႂ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၶိူင်ႈၶႄၾႆးၼႆ တေပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ငိုၼ်း 25,000 ပျႃးၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉဢေႃႈ  ”- ဝႃႈၼႆ ။

ၽေးၾႆးၼႆႉလီၾၢင်ႉဝႆႉယူႇၼႆသေတႃႉ ၽိူဝ်ႇၸႂ်ႉႁဵတ်းၶေႃ ႁဵတ်းၽႅင်လဵၵ်းၼၼ်ႉ တႃႇသိုဝ်ႉတဝ်ႈ ယႃႈၶႄၾႆး ဝႆႉတေလီလိူဝ်လူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2023 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ  မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇၽေးၾႆး 1,700 ၵမ်း။ လွင်ႈလူႉသုမ်း  ႁူဝ်ၼပ်ႉငိုၼ်း  35000 လၢၼ်ႉပၢႆ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆၸွမ်းၾႆး 77 ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း 193 ၵေႃႉၼႆ ၾၢႆႇၶႄၾႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။