ၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ထုင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇပီလႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပီၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20/03/2025 တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ထိုင် ဝၢႆးဝၼ်း တီႈပွၵ်ႉႁူဝ်ၵၢတ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်လႆႈလိူၵ်ႈဝၼ်း တႃႇတေၸတ်းဝၼ်း ၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈတူၺ်းဢဝ် ပၵ်းပီယဵမ်ႈဝၼ်း တႆးလိုဝ်ႉတႆးၶိုၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းလိူၼ်ႁႃႈ လွင်ႈ တေလႆႈပဵၼ်ဝၼ်းၵိၵ်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ဝၼ်းၵူပ်ႉ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၼ်းၵၢတ်ႇၼႆႉ တေလႆႈတူၵ်း မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းၸၼ်၊ ဢၢင်းၵၢၼ်း၊ ဝၼ်းၽတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းသဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေ လႆႈတူၵ်းမႅၼ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းၵၢတ်ႇတဝ်ႇ (ၵၢတ်ႇလီး) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 758 ပီသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးမႃးၶၢဝ်း တၢင်း 628 ပီယဝ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ၽၵ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းၶိင်ႇၸွမ်းၶၢဝ်း ၸဵမ်တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတၢင်းတိုဝ်းမႃးၶၢႆ ၵူၼ်းမႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၶိုၼ်ႈၵူႈပီ ၼႆ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်းၵဵင်းတုင် ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းယုမ်ႇယမ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးတႄႉ သင်ဝႃႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉၸိုင် တေယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇသေ တေၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်း သႃႇ၊ သင်လႆႈၵိၼ်ၽၵ်းၵုမ်ႇသမ်ႉ ၼႃႈႁိူၼ်းတေမီးၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇတင်းပီ သင် လႆႈၵိၼ်ၼေႃႇသမ်ႉ ငိုၼ်းၶမ်းတေၼေႃႇမၢၵ်ႈပူင်ႇၵိုၼ်းတႃႇတင်းပီ ၸဵမ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၶၢႆ။

မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1930 ၸဝ်ႈၵွၼ်ႈၵႅဝ်ႈ ဢိၼ်းထလႅင် ပူင်ဝႃႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵႅပ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢတ်ႇထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလူင်ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ တႄႇၶၢႆႉၵၢတ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1936 ယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ထုင်းတေဢမ်ႇႁၢႆၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးၶၢႆတီႈၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၶိုၼ်း ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။

ၵွပ်ႈပဵၼ်ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၵၢတ်ႇႁၢင်ႉလႄႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၵူၼ်းသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇဢၼ်မႃးတၢင်းလင်ၶဝ် လိုမ်းလွင်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်တွင်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵၢတ်ႇတီႈသိုဝ်ႉတီႈၶၢႆ၊ တီႈၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ယၢမ်ႈဢဝ် ပဵၼ်တီႈသိုဝ်ႉၶၢႆ တႃႇၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း ၽိူၼ်တၢင်ႇမႃး ၼပ်ႉပဵၼ်လၢႆပၢၵ်ႇပီမိူင်း။ ႁဵတ်းၼႆသေ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ် ၾိင်ႈထုင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၵႂႃႇၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မႁႃႉမုင်ႉ မိူင်းၸႄႈ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉတီႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။