လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢၼ်ႁူမ်ႈၸွမ်း ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈၼႆႉ မီးမႃး 77 ပီ ယဝ်ႉလႄႈ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းၼႆၵေႃႈ တေႃႈသမ်ႉၶွပ်ႈတဵမ် 77 ပီယဝ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ပီ1948 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ထိုင်လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 28 ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ တႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ သုမ်သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းမႃး။
ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်မႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယူၼ်ႈယူၼ်ႈယၢၼ်ႈယၢၼ်ႈ ၸုမ်းမွၼ်း(MNDO) တႄႇႁႅၵ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ၊ ယၢင်းလႅင် ဢၼ်တေပဵၼ်မႃး KNPP သမ်ႉ တႄႇမိူဝ်ႈလိူၼ် ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ႁဵတ်းၼႆမႃးၼႆႉ ၼႂ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၵွႆး ယင်းတႅၵ်ႇပဵၼ်လၢႆလၢႆၵိူင်း လၢႆလၢႆၸုမ်းၵွၼ်ႇ။
ထိုင်တီႈ ပေႃးမီးၵႂၢမ်းမၢႆဝႃႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ သၼ်ႇထေႇဢမ်ႇမၢၼ်ႇ၊ တိုၼ်းလုမႃး ၸဵမ်ၼႂ်းၵူင်တွင်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်းပိုၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆ မွၵ်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်ဝႃႇ၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ တင်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်ဝႃႇၼႆ ဢမ်ႇၶိုတ်းပဵင်း ဢၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၼင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇ ယႅၵ်ႈၶႃၽီၵၼ်ၼၼ်ႉသႄႈ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်၊ ၸႂ်ႁူႉၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ပၵ်းလိုၵ်ႉႁႅင်းလိူဝ်လႄႈ ၶဝ်လႆႈပဵၼ်ၽူႈ ၵွၼ်းမိူင်းမႃးသေတႃႉ ၾိင်ႈၸႂ်လိူင်း ဢၼ်တူၺ်းၵူၼ်း ဢမ်ႇႁၼ်မိူၼ်ၵူၼ်း ၼၼ်ႉတႄႉ ယင်ႇႁၢၵ်ႈ ၸပ်းပႅၼ်းမႃး ၸဵမ်ပၢၼ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၶၼ်ႈထၢၼ်ႈၵၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းႁပ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ယင်းၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း တေႃႇထိုင်ပၢၼ် ဖဆပလ၊ မဆလ၊ နဝတ/ နအဖ၊ ပၢၼ်တဵင်းၸဵင်ႇ၊ ပၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇလႄႈ ၵမ်းလိုၼ်းၼႂ်းပၢၼ် SAC ၼႆႉမႃးၵေႃႈ တႅၵ်ႇၵၼ်တိုၵ်းၵၼ် ပႆႇယဝ်ႉပႆႇဝၢႆး။ ယိင်ႈၶႅၼ်းတေတႅၵ်ႇၽူင်ႉၽၢတ်ႇၽႄ လိူဝ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇ။ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းလူင်ၼႆႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။
ပေႃးမႃးႁေႈႁူထွမ်ႇတူၺ်းၼႆ SAC ဢၼ်ဝႃႈ တေတွမ်းမိူင်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇဢၢၼ်းလိူဝ်သွင်ပီ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယႃႇဝႃႈတေၾႃႈ ယင်းႁွင်ႉသဵင်လင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ “ပိူဝ်ႈပဵၼ်သိုၵ်းၸွမ်းတြႃးလႄႈ တၵ်းတေတိုၵ်း” ၼႆ ယဝ်ႉလူး။ တူႇဝႃႇလသျီးလႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ NUG ၵေႃႈသမ်ႉဝႃႈ “တီႈၽူႈၶဵၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈယွမ်ႈလႆႈ ယွၼ်ႇသေတိုၵ်း၊ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တေလႆႈသိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်း ၵေႃႈဝႃႈ တေၶိုၼ်ႈသိမ်းယၼ်ႇၵုင်ႇ၊ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တီႈလုမ်းမၼ်းသမ်ႉဝႃႈ တေ လူမ်ႇတိုၵ်းမၢၼ်းတလေးၼႆ ငိၼ်းထိုင်ၵၼ်ယူႇၶႃႈၼႃႇ။
TNLA ဢၼ်ဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ်လႆႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉသမ်ႉဝႃႈ SAC ၼႆႉ တိူၵ်ႈတီႈမၼ်းႁပ်ႉဢုပ်ႇလွင်ႈတေ ပၼ်ၸႄႈမိူင်းပလွင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇဢုပ်ႇၸွမ်းၵွၼ်ႇ ၼႆဝႃႇ။ ႁၼ်မၢၵ်ႇသူမ်ႈၵေႃႈ ၼမ်ႉလၢႆးဢမ်ႇ ပုၼ်းၼႆတႄႉ မိူၼ်ယိုၼ်တူဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်း ၼၼ်ႉၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼႆႉ သိုၵ်းပလွင်ႈလႄႈ သိုၵ်းၶၢင် ၽိတ်းမေႃးပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ၵေႃႈ ငိၼ်းယဝ်ႉငိၼ်းထႅင်ႈ။ သိုၵ်းပလွင်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ၊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉလႄႈ သိုၵ်းၶၢင် ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ်ဝႃႇ၊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼင်ႇၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ်တၢႆ ယွၼ်ႉၶႅၼ်သၢဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉတီႉၺွပ်းဢွၼ်ႇ ယိင်းတႆးဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶႃလၵ်ႉလွမ်လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉဝႃႇ၊ ၵူၼ်းယူႇၵိၼ်ၼိူဝ်လိၼ်မိူင်းတႆး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူဝ်းတႆး လႆႈယုင်ႈလႆႈယၢပ်ႇယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးတႆးၸုမ်းလႂ် တေႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွပ်ႇၵူႈၵေႈသၢႆႇပၼ်ဝႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉငဝ်းလၢႆးပၵတိ ၼႂ်းထူပ်းမိုဝ်းယူႇယႅၼ်ႈယႅၼ်ႈယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉၼႆႈသေ တေဢမ်ႇလၢမ်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ထႅင်ႈၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယိူၼ်ႉယဵၼ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉမိူင်းၶႄႇလူင် ႁိပ်ႇႁၢမ်ႈၵွႆးၵေႃႈ ၵႃႈၸူဝ်ႈပႆႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၸၢဝ်း ၶိူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တၵ်းမီးသဵၼ်ႈမီးၼၢမ်တေႃႇၵၼ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ KIA လႄႈ AA ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမေႃးၼမ်မိူၼ် NUG လႄႈ ၸိူဝ်းၸုမ်းတၢင်းၸၢၼ်းသေ တိုၵ်းသိမ်းဝဵင်းယဝ်ႉဝဵင်း ပေႃးပူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶွပ်ႇလႅၼ် ၸႄႈမိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉၵွၼ်ႇ။
ၸုမ်းၶျၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈၶွၼ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း။ မွၼ်းသၢမ်သီႇၸုမ်းၵေႃႈ ႁိပ်ႈၶိုင်ႁူမ်ႈတိုၵ်းယူႇ။ ၸိူဝ်း PDF ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၸွႆႈၵဝ်ႈၵၢင်ႉတင်း ပလွင်ႈၼႆၵေႃႈ ပွၵ်ႈလူင်းမိူဝ်းပွတ်းၵၢင်သေ ၽေႃႇသၢင်ႈ ပၢင် တိုၵ်းသိုၵ်းမုတ်းယူႇယႂ်းယႂ်း။
ၵမ်းၼႆႉမႃး ၾၢႆႇ SAC ၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းၸႂ်ႈၾၢႆႇၸွမ်းတြႃးတဵင်ႈထမ်းၼႆသေ ႁွမ်ႁႅင်းႁၢင်ႈၵၢင်ယူႇၵူၺ်း မၼ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ တၢမ်တူဝ်မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ တေၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈရတ်ႉသျႃး၊ တေ ဢုပ်ႇပႃး ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝႃႈၼႆထႅင်ႈလႄႈ မိူၼ်ၼႄသၼ်ယႃး တေႁဵတ်းၵႂၢႆးၵမ်ႉမႃႇတေႃႇၵၼ် ႁၢဝ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸင်ႇဝႃႈ သီသႅဝ်သိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉဢမ်ႇဝႆႉတွၼ်ႈလႂ်ငွၼ်ႈလႂ်သေ လႅပ်ႈတေၸိုမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်း လူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်တီႈၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တေၶိုင်ႁႅၼ်းသင်ထႃႈၼႆတႄႉ ယၼ်ၼိူဝ်ဢွၵ်းၶိတ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၽႂ်မၼ်း ၶႆႈၸႂ်တႅပ်းတတ်းယဝ်ႉ။
တေႁဵတ်းငူးလိူမ်ပႂ်ႉထႃႈၶွၼ်ႉႁိုဝ် တေၽုတ်းလုၵ်ႉႁုၵ်ႉၸိုၼ်ႇၼႄႇ မီးတီႈၸႂ်ႁူႉၽႂ်မၼ်းၵွႆး။ ၸိူဝ်းတိုၵ်း လႆႈဝႆႉၽႅၼ်ႇလိၼ်တႄႉ ထိုင်ၵမ်းလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်မႃးၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယူႇၼိူဝ်လၢင်းတႅင်းၸၢင်ႉဢမ်ႇ ႁၢင်ႉသႄႈ။
ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸဵမ်ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်၊ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ လႆႈၵေႃႇ သၢင်ႈမႃႇႁႅင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႆႉပဵၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ဝႃႈၼႆၵေႃႈယႃႇ ပေႃးႁႅင်ႉၸိူင်ႉၸိူဝ်ႈၼႃႇတႄႉၵေႃႈ တူၵ်းလိုၼ်း ယူဝ်လႆႈၵိၼ်ယႂ်ႇ သႂ်ႇသႂ်ႇဢမ်ႇၺႃးသင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၸႂ် ဢၼ်တူၺ်းၵူၼ်း ဢမ်ႇႁၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵွႆႈယူႇၵွႆႈၸိုမ်းၽႄႈထိုင်မႃး ၼႂ်းႁိမ်း ႁွမ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈၾၢင်ႉထိုင်ၵၼ်ယူႇၼႆ ယွၼ်းတူၵ်ႇတၵ်ႉမွၵ်ႈ ၼႆႈသေ တေၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းၵွၼ်ႇ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ