ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ၵျႃးၽႅၼ်ႉ” ၼႆႉ ႁူင်လိုဝ်းၵၼ်မႃး တေႉတေႉ ဝႃႈဝႃႈ။ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈလူႈမိူင်းပင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉၵူၺ်း လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း။ ၸင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ  ၼမ်တေႉတေႉ။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ယူႇႁိမ်းၵိၼ်ၸမ်ၵၼ်တင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၸႂ်ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်   ၵျႃးၽႅၼ်ႉ  ။  

 ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်သင်? ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်? ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် သူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇႁဵတ်း? ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်? မီးၽေးၶဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆ? တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ငိူင်ႉဝႄႈ ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ  ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် မူၺ်ၶမ်း တႅမ်ႈဝႆႉ  ၶႃႈဢေႃႈ။

ၵျႃးၽႅၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သင်

ၶေႃႈၵႂၢမ်း “ၵျႃးၽႅၼ်ႉ” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၶႄႇ၊ လိၵ်ႈၶႄႇ 诈骗 (Zhàpiàn)  ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်း ၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေးသျႃးတႄႉ ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ  ။

ပေႃးတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃလိၵ်ႈၶႄႇ၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇ၊ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ တေလႆႈမေႃၸႂ်ႉ  ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ(ၸၢၵ်ႈပေႃႉလိၵ်ႈ ) လီလီ။ သင်ဝႃႈ ၵေႃႉလႂ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် တေလႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ်/သုင်  ။

ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႉတႄႇၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉမႃး

ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တႄႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ လိၵ်ႈၶႄႇ၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇလႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆႉ ၶႄႇၵေႃႉပဵၼ် ၵူၼ်းၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼႆၽႂ်တိုၼ်းတေဢမ်ႇထဵင်လႆႈ။

ၽူႈတႄႇၵဝ်ႉတႄႇငဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ၽႂ်တႄႉဢမ်ႇႁူႉသေတႃႉ – ၽွင်းပီ 2023 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉတႄႉ လုမ်းတြႃး ဝဵင်းတႃႉလျႅၼ်ႊ ၸႄႈမိူင်း လဵဝ်ႊၼိင်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်း ၽူႈၼမ်းၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 10 ၵေႃႉ ။ ၸိၼႄးတၢင်းၽိတ်းလူၺ်ႈ ၽိတ်းပၵ်းပိူင် သၢႆႊပိူဝ်ႊလႄႈ လွင်ႈလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ၵၼ် လၢႆလၢႆဢၼ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပဵၼ် ပၢႆႊသဝ်ႊၶျိူၼ်ႊ (ၽူႈၼမ်းၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တႂ်ႈတပ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ လႄႈပဵၼ်ပႃးၽွင်းတႅၼ်းသၽႃး ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ) ၊ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ပၢႆႊယုၼ်ႊၶျိူင်ႊ၊ လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ပၢႆႊယုၼ်ႊလၢၼ်ႊ၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉပဵၼ် ဝိႁၢႆႊရိူၼ်ႊ၊ လၢၼ်ယိင်းမၼ်း ဝိယူင်၊ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဝိၶျိင်ရိူၼ်ႊ၊ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉပဵၼ် လဵဝ်ၵျဵမ်ႉသျၢၼ်ႊ၊ ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း လဵဝ်ၵျီႊၵႂၢင်ႊ၊ လဵဝ်ၵျဵမ်ႉမၢဝ်ႉ၊ လႄႈ သုၺ်ႊလၢဝ်ႇၽႃ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။  ၸိူဝ်းၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉဢၼ်ပၢႆႊသဝ်ႊၶျိူၼ်ႊ ၵုမ်းၵမ် လွၼ်ႉလွၼ်ႉ။

ဝၢႆးလင် ပၢၼ်ဢၢႆႊထီႇ  IT  ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၸၼ်ႉသုင်မႃး ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၵေႃႈ ၸွတ်ႇၽေႈလၢမ်းတူဝ်ႈ  ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းလဵဝ် ။  

တူဝ်ယိူဝ်ႇ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႂ်ၽွင်ႈ

ပေႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းတေႉတေႉၸိုင် တူဝ်ယိူဝ်ႇ (ပဝ်ႉမၢႆ) ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်သထေးပေႃႇမႂ်ႇ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းယူႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ် ၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈ ။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ယိူင်းၸူးတႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ တင်း ၵူၼ်းမိူင်းယူႊရူပ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႊ လၢႆးၼႆႉ မီးပၵ်းပိူင် ၶေႃႈတတ်းမၵ်း ၽွင်ႈယူႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်ယိူဝ်ႇ (ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တေၺႃးလႅၼ်) ၼႆႉ တေလႆႈမီး ဢႃႇယု 40 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်၊ တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ် ၵိၼ်ပိၼ်ႇ ၸိၼ်ႇ၊ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ တေလႆႈပဵၼ် မႁႃႇသထေးလူင် ဢမ်ႇၼၼ် မီးငိုၼ်းၼမ် – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမၵ်းတတ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ၼႃႈၵၢၼ် လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းသေ ၶေႃႈမၵ်းတတ်းၼႆႉ တေပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ  ။

ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆ?

ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆး ၼႆဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ။ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ် ၽိတ်း ပၵ်းပိူင်လုမ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်း၊ ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လွၵ်ႇလႅၼ်ႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်သေ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်သေ ဢဝ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉမႃးလႅၵ်ႈၶိုၼ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင် (ငွေကြေးခဝါချလုပ်ငန်း)၊ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵျႃးၽႅၼ်ႉ မီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းလႂ်လၢႆလၢႆၽွင်ႈ?

ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် မီးဝႆႉၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်းမီးၼႂ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေးသျႃး ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ။ ပေႃးလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ၶဝ်မေႃၵႂႃႇယူႇၸွမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းတူၵ်းၽၢၼ်၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းပႆႇႁုၼ်ႈ မုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆးယဝ်ႉ။

ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၵႂႃႇပၵ်းသဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်ႊပေႃႊတီႊယႃႊ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ ၾိလိပ်ႉပိၼ်ႊ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်ႊ၊ ၵမ်ႊပေႃးတီႊယႃးလႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ လုၵ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ႁႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်  ။

ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈႁႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေမီးယူႇသွင်တွၼ်ႈ။ တွၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ တေပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လူၼ်ႉလိူဝ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ။ ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းသေ ႁႃၵူၼ်းတႃႇမႃးႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ  ။

ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တေႁႃသိုဝ်ႉတီႈလိၼ် ၸွမ်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိပ်းၸပ်းၵၼ်ယူႇ မိူင်းထႆး၊ လၢဝ်း၊ ၶႄႇ၊ ဢိၼ်းတီးယႃး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁိူၼ်းယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် တင်ႈမိူၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ  တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈၼႆႉ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈလူင်ၵႂႃႇပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ။ ၽူႈၵုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ    ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းလႆႈ ။  ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းလႆႈ မိူၼ်ၵၼ် ။  ယႃႇဝႃႈတေ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉလႃႈ – ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ယင်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၸုမ်းၵျႃႊၽႅၼ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉပၢႆၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ် ပၼ်သုၼ်ႇလႆႈ    တိုဝ်ႉတၢင်း သၢင်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ တႃႇၶိုင်ပွင်ၼႃႈၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ  ။

ပေႃးတေမႃးတူၺ်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ ၼႆႉ ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်   မီးယူႇ 7 ၸေႊဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸေႊဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈတႆး- ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ( ၶႄႇႁွင်ႉ လၢဝ်ႇၵၢႆး – ဢၼ်ၵမ်ႈၼမ်ႁွင်ႉၸွမ်းသဵင်ဢွၵ်ႇမၢၼ်ႈဝႃႈ လဝ်ႉၵႆႇ) ၊ ပၢင်သၢင်း၊ မိူင်းပွၵ်ႉ၊ မိူင်းလႃး လႄႈ ၵဵင်းတုင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 35 ဢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ (ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ) ။

ၸိူဝ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး – မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ သူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ၊ မျႃႉဝတီႇ၊ ၽလူး (ဖလူး)၊ ၵျွၵ်ႉၶႅတ်ႉ(ကျောက်ခက်)၊ သူင်ႇသီးမျႅင်ႇ (ဆုံဆည်းမြိုင်)၊ ဝေႃးလေႇ (ဝေါလေ)၊ ၸေးတီးသၢမ်ဢူင်း (ဘုရားသုံးဆူ)၊ ထီးၶီး(ထီးခီး)၊ ၵေႃႇသွင် (ကော့သောင်း) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢမ်ႇၼပ်ႉဢမ်ႇဢၢၼ်ႇလႆ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ  ၶွမ်ႇပၼီႇၵျႃးၽႅၼ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇ  မီးယူႇမွၵ်ႈ ႁိမ်းႁွမ်း 50 ဢၼ် ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆးၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်တီႈသူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ ၼႂ်းၸေႊဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တိတ်းၸပ်း လႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး။ ၼႂ်းႁူဝ်ပီႊ 2024  ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သင်ႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ   ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼႆမႃး။

ၵွၼ်ႇၼႃႈၶႄႇတေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈၽဵဝ်ႈၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းႁၢင်ပီႊ 2023 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသေ    ပိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။  ယဵၼ်းပဵၼ်  ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း လၢမ်းတူဝ်ႈၸွတ်ႇၸိုင်ႈ  ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈ။ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၢႆ ယင်းပၢႆၼမ်မႃးလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းတႄႉ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢိုပ်းတုၵ်ႉဢိုပ်းယၢၵ်ႈ ၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်း ။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈယူႇၶိုၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈသူၼ်လႅဝ်ၽႅဝ်ႉဢမ်ႇၵိုတ်းသင်၊ တႃႇပူၵ်းပွင်ႁိူၼ်းယေးၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ 

ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် လွၵ်ႇလႅၼ်ႇ?

လွင်ႈၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈႁူႉ ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ၵူၺ်းလႆႈယိၼ်း ၸိုဝ်ႈသဵင် ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼႆလၢႆလၢႆၵွၺ်း။ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈ ၊ လွၵ်ႇလႅၼ်လၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆ ထိုင်တီႈလွၵ်ႇလႅၼ်လႆႈငိုၼ်းၼမ်ပေႃးပဵၼ်ထၢၼ်ႇၼႆႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈလပ်ႉယႂ်ႇလူင် တွၼ်ႈတႃႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးၼၼ်ၸိုင်   ႁဝ်းမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူဝ်ထူပ်းထုၵ်ႇလႅၼ်၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူဝ်ထူပ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး သေ ၼင်ႇၵႃႈတိုတ်ႉတၢမ်းမႃးလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ဢၼ်ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉႁဵတ်းယူႇၼႆႉ မီးယူႇလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်။

ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ

• ႁႃဢွင်ႈတီႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈလုမ်း/ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ
• ၵဵပ်းႁွမ်တွမ် ၶေႃႈမုလ်း
• ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်
• ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸုမ်း တႃႇၶၵ်ႉၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်
• ၽွမ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် လွၵ်ႇလႅၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵမ်းၶၵ်ႉၵမ်းတွၼ်ႈၵွၼ်ႇ သမ်ႉ-

1. ႁႃဢွင်ႈတီႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ

ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၼႆႉတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းဢုပ်ႇၶႆႈၼႄမႃး တၢင်းၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇပႆႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ တၢင်းႁူႉၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢေႇ။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်မိူင်းၸိူဝ်းပႆႇတိုဝ်းၵမ်လႆႈ ပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေၶဝ်ႈႁႃ  ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸုမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ တေပၼ်ၶႂၢင်ႉ လႄႈ ႁၼ်လီၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၶေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် တင်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈ သုတ်းတႄႉ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ဢၼ်တေႁဵတ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ တေလႆႈၶၢတ်ႈဢွင်ႈတီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီႊ တေႃႇ 50 ပီႊ ။

ပေႃးၶၢတ်ႈတီႈလိၼ်လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈ လွမ်ႉႁူဝ်ႉၼႅၼ်ႈၼႃ ။ ယဝ်ႉၼင်ႇႁိုဝ် တေတႄႇၶိုင်ပွင်လႆႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁဵတ်းႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈပၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (ႁိုဝ်) ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၶဝ်။

တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈမျႃႉဝတီႇ သူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ-  ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ပၼ်ငိုၼ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ  ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉမႃး သမ်ႉပေႃးႁိူဝ်ႈႁိူင်းယႂ်ႇလူင် လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ။ သမ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း ဢမ်ႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလႆႈ ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ – ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။

တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် “ၵျႃးၽႅၼ်ႉ” လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ လႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ။ ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈယႂ်ႇတႃႇၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉတေႉတေႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾႆးၾႃႉ လႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ် ငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇ- ပေႃးပဵၼ်ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး – မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ဢဝ်ၾႆးၾႃႉ လႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ မိူင်းထႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း။ ၾႆးၾႃႉ လႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉၼႆႉ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ယူႇၸမ်မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢဝ်ႁင်းၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢၼ် ႁဝ်း ႁပ်ႉႁူႉႁၼ်လႆႈ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ။

ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် “ၵျႃးၽႅၼ်ႉ” လႆႈၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေၸတ်းႁႃဢွင်ႈတီႈလိၼ်သေ ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၾႆးၾႃႉ လႄႈ သၼ်ယႃးလႅင်းၾူၼ်း  ဢိၵ်ႇပႃး ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ ႁႂ်ႈၽွမ်ႉ ဢွၼ်တၢင်း ။

• ၵဵပ်းႁွမ်တွမ် ၶေႃႈမုလ်း

ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ – ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ်ၵွႆး ၵႂႃႇႁဵတ်းၼႆတႄႉ ၽိတ်းၵမ်းယႂ်ႇၵမ်း လူင် ယဝ်ႉ ။ တႃႇၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသုတ်း တေႃႇထိုင် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢေႇသုတ်း တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူၼ်း လႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ လႆႈလီတေႉတေႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Social Media) ၶႅၼ်ႇတေႉတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵေႃႈ တီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈမေႃယူႇ သွင်ၽႃႇသႃႇ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၶႄႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ ပၢၼ်ၵၢင် ၼႂ်းၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် လႄႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၶေႃႈမုလ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ဢိၵ်ႇပႃး ၶေႃႈမုလ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်တေလႅၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ လႄႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၵမ်းလဵဝ် ။

ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶေႃႈမုလ်းဢၼ်ၶဝ်ၵဵပ်းဝႆႉ တင်းသဵင်ႈ တေဢမ်ႇလုတ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၽႄႈတိူၼ်းလႆႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႊလၢႆး၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Cyber Police ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တေဢမ်ႇဢဝ်လႆႈၶေႃႈမုလ်းၶဝ်သေ တီႉၺွပ်းၶဝ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈဝႆႉၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ တႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်၊ လွၵ်းလၢႆး တေလႆႈသူင်ႇငိုၼ်း၊ လွၵ်းၵၢတ်ႇႁုၼ်ႈ(Stock Share)    ဢၼ်ပွမ်၊ မၢႆယေးငိုၼ်း၊ ဢႅပ်ႊပလီႊၶေႊသျိၼ်ႊ (App) လႄႈ ငိုၼ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ Crypto ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈသၢင်ႈၶိုၼ်ႈ မႃးၵွၼ်ႇပႆႇတႄႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီငၢမ်းၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတေႉတေႉသေ ၶိုတ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီငၢမ်း ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၶေႃႈမုလ်းၼႆႉတႄႉ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ တေမၢႆႁူဝ်ဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊ လႄႈ မိူဝ်းယူႊရူပ်ႉ ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ။ တေၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်၊ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း မီးလၢႆၵေႃႉ၊ မၢႆၾူၼ်းဝႃႈႁိုဝ်၊  တီႈယူႇ ၊ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၵိၼ် ပိၼ်ႇၸိၼ်ႇ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်၊ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးငိုၼ်းၶမ်း  မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၵဵပ်းဝႆႉ ၶေႃႈမုလ်း ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတင်းသဵင်ႈ။

ၶေႃႈမုလ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပေႃးတေတႄႇၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ယဝ်ႉၸင်ႇ တေႁႃၶေႃႈမုလ်းမၼ်းၵမ်းၵေႃႉၵေႃႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း Database သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလူင်ႈၼႃႈဝႆႉၸဵမ်လႂ်။  ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃႈမုလ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၶဝ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢဝ်လၵ်ႉဢဝ်မႃး၊ သိုဝ်ႉဢဝ်ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ပၢႆး  ဢၢႆႊထီႊ သေ တတ်းယႃႉၶွၵ်းဢဝ် Hacking ဢဝ်မႃးႁႃႉ – ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လၢႆးတၢင်းမီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတေဢဝ်ၶေႃႈမုလ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈသေဢိတ်း။

ပေႃးထွမ်ႇတူၺ်း သၢႆၵႂၢမ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄတႄႉၵေႃႈ ၶေႃႈမုလ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ပၼ်ငိုၼ်းသိုဝ်ႉဢဝ်မႃးတီႈ လုမ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ တီႈလုမ်းၶေႃႈမုလ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လူၺ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်း။ သင်ဝႃႈ လူဝ်ႇၸႂ်ႉၶေႃႈမုလ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၸိူဝ်းၼႆႉပၼ်တီႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပႃး ChatGPT  ။

မီးထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၶဝ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းၵူၼ်းၼႆႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် Chatting Dialogue ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးတၢင်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၶဝ်တေၵပ်းသိုပ်ႇ လၢတ်ႈတေႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၶဝ်တေလႅၼ်ၼၼ်ႉသေ ၾၢႆႇၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တုမ်ႉတွပ်ႇမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လၢတ်ႈသင်လၢႆလၢႆ။ ၾၢႆႇၶဝ်သမ်ႉတေလႆႈၶိုၼ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။   

ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေယုမ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸွမ်း သၽႃႇဝ ယႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈ ၶဝ်တေလွၵ်ႇလႅၼ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႃႇတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း တေႃႇၵူၼ်းၵေႃႉၶဝ်တေလွၵ်ႇလႅၼ်ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၸုမ်းၾၢႆႇ ဢၢႆႊထီႊၶဝ် ၸွႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ် Chatting Dialogue Manual ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈတူၺ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉသေ တုမ်ႉတွပ်ႇၵႂႃႇပၼ်ၶိုၼ်း  ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ယူႇဝႆႉႁိမ်းၸမ် ၾၢႆႇလင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ၸွႆႈၸီႉၸမ်ႈၸွႆႈလၢတ်ႈၼႄပၼ်ဝႃႈ တွပ်ႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူင်ႉၼႆယႃႇပေတွပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၵူဝ်ပိူၼ်ႈ ၺွပ်းလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းတေလွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

လၢႆးတၢင်းလွၵ်ႇလႅၼ် ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီလႄႈ ပဵၼ်ၸွမ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇဝူၼ်ႉထိုင်လႆႈ တေႉတေႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပၼ်ငိုၼ်းသေ ၸၢင်ႈဝႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ မီးပိုၼ်ႉႁူႉၾၢႆႇပၢႆးၸႂ် ဢၼ်ႁူႉလႆႈလွင်ႈၸႂ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉႁိုဝ်ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ် လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉလႄႈ ငိုၼ်းၵေႃႈလႆႈၼမ်တေႉတေႉသေ ၵႃႈၸၢင်ႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈပၼ်သုင်တေႉတေႉယူႇ။

• ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်

ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ မိူင်းၸိူဝ်းၵွတ်းၽၢၼ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵႃႈႁႅင်း ဝၼ်းဢေႇ၊ ပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ်ၼမ်သေ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊၶဝ် မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ ႁွင်ႊၶွင်ႊ၊ ဢိၼ်ႊတီႊယႃႊ၊ မလေႊသျႃႊ၊ ၼီႊပေႃႊလ်၊ ၾိလိပ်ႉပိၼ်ႊ၊ ထၢႆႊဝၼ်ႊ ၊ ထႆး၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်ႊ၊ လၢဝ်ႊလႄႈ ၵမ်ႊပေႃႊတီႊယႃႊ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းၼႂ်း  ၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ လၢႆလၢႆမိူင်း  ။

မိူဝ်ႈႁွင်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းတႃႇတေမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁူၺ်းႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမႂ်ႇ ၼႂ်းထႄႊလီႊၵရမ်ႊ (Telegram)၊ ၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ (Facebook)၊ သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း  (Social Media) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းတေမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈပွတ်း ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၽႄႈယူႇ ၼႂ်းၶျွင်ႉ ထႄႊလီႊၵရမ်ႊ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 500 ႁူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွင်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉၸိုင် ငိုၼ်းလိူၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ တႃႇၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇတႄႉ လႆႈဝႃႈ ၼမ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ငိုၼ်းလိူၼ်ဢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉပၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ သင်ပဵၼ်ၸွမ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်း လႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး- မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၼပ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းထႆးသေပၼ်။ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉ တႅမ်ႇသုတ်း တေလႆႈယူႇ 15000 ဝၢတ်ႇ တေႃႇ 40000 ဝၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပေႃးမႃးၼပ်ႉၶိုၼ်း ငိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၸိုင်ႈ တေမႅၼ်ႈယူႇ ၼိုင်ႈလိူၼ် 20 သႅၼ် တေႃႇ 40 သႅၼ်ပျႃး။

ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇလီသေ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်လုမ်းယူႇ ၼႂ်းမိူင်းသမ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် ၼိုင်ႈလိူၼ် လႆႈမွၵ်ႈ သၢမ်သႅၼ်ပျႃး တေႃႇ ႁႃႈသႅၼ်ပျႃးၵွႆးလႄႈ ငိုၼ်းလိူၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉပၼ်ၼၼ်ႉၸမ်ႉ လႆႈဝႃႈၼမ်ပဵၼ်လၢႆပုၼ်ႈ၊ ၸင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်း တႃႁၼ်ၼိူဝ်ငိုၼ်းၵွၼ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ သေ ဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉၽိတ်းထုၵ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်း ႁူႉဝႃႈဢမ်ႇလီ ယူႇၵေႃႈ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈငိူင်ႉဝႄႈသေၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီး။

ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ပဵင်းပေႃးၵေႃႈ ယၢပ်ႇၵိၼ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း တႃႇမုင်ႉ ႁေႃႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၸင်ႇလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉ  ။  ပေႃးမႃးၶုတ်းတူၺ်းငဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း ၶုၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် – ပႆႇဝႃႈတႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်း – ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး ဢဝ်တူဝ်ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈယူႇ-ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

4. ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸုမ်း တႃႇၶၵ်ႉၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်

ဢုပ်ႇၶႆႈလွင်ႈၵျႃးၽႅၼ်ႉမႃးတင်းၼမ် ယၢမ်းၼႆႉတႄႉ ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တႃႇႁူႉလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ တေယွၼ်းလၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း။ ၼႂ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေမီးယူႇသၢမ်ၸုမ်း။ ပဵၼ်ၸုမ်းၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ၊ ၾၢႆႇၸတ်းႁႃ တူဝ်ယိူဝ်ႇ (Finding) လႄႈ ၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢတ်ႈတေႃႇ (Chatting) ၼႆယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်းၼႆႉ တေလႆႈမီးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇမွၵ်ႈ 15 ၵေႃႉသေ ဝႆႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ ၸုမ်းၸိူဝ်း ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆၼႆ တေယွၼ်းပၢႆးၼႄၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ တိုတ်ႉတၢမ်းၶေႃႈမုလ်းလႆႈၼၼ်ႉ ယူႇ။

ၸုမ်းၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ

ၸုမ်းၼႆႉတႄႉ တေလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ် ၶေႃႈမုလ်း လႄႈ ၶိူင်ႈမိုဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တႃႇ လွၵ်ႇလႅၼ် ၵိၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ Linkedin,Whatsapp,Instagram,Skype လႄႈ ဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Social Media) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)ဢၼ်ၸုမ်းၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ ပိုတ်ႇပၼ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ တေဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈသၢဝ်ဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းငၢမ်း ႁၢင်ႈလီလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်။ ၼႂ်းဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ) ဢၼ်ၶဝ်တေၸႂ်ႉတႃႇၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေသႂ်ႇ ၶေႃႈမုလ်း ဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ်၊ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ မီးပၺ်ႇၺႃႇသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးဝႆႉလၢႆလၢႆတီႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၽူႈမၢၵ်ႈမီး ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ မၢၵ်ႈမီးမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိူၼ်ႈတေယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ တေၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ သေ ႁဵတ်းဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)ပွမ်သေ လွၵ်ႇလႅၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၸတ်းႁႃ တူဝ်ယိူဝ်ႇ (Finding)

ၸုမ်းမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ် တေလႆႈသၢင်ႈပၼ်ဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)ပွမ် တႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ် ဢဝ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ။ ၸုမ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်တေလႆႈဢဝ် ဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)ပွမ် ဢၼ်ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ပၼ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 20 ဢၼ်သေ ႁႃၵပ်းသိုပ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ ၼႂ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Social Media)။

မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်လၢႆးႁဵတ်းၵႅင်ႈတၵ်ႉၵူၼ်းၽိတ်းသေ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်လၢႆးဢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉ ၶႂ်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼႆသေ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢဝ်လၢႆးတၢင်းၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇသေ ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢတ်ႈတေႃႇ တူဝ်ယိူဝ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၵဵပ်းမၢႆတွင်းဝႆႉ ဢီးမေလ်း၊ မၢႆၾူၼ်း၊ ဢွင်ႈတီႈယူႇ လႄႈ ၶေႃႈမုလ်း သုၼ်ႇတူဝ်ပိူၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈလႆႈမႃး ၶေႃႈမုလ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈလႄႈငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ပိူင်ၸုမ်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉၶဝ် မၵ်းတတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၼႆၸိုင် လႆႈဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ သူင်ႇပၼ်ၵႂႃႇတီႈ ၸုမ်း Chatting ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢတ်ႈတေႃႇ Chatting

ၸုမ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃးလမ်ႇလွင်ႈလူင် တွၼ်ႈတႃႇၵျႃးၽႅၼ်ႉ တွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၸုမ်းၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းဢဝ်ဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ) ဢၼ်ၾၢႆႇၸတ်းႁႃတူဝ်ယိူဝ်ႇ ပၼ်မႃးၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်း သူၼ်းႁူၺ်းႁႂ်ႈတူဝ်ယိူဝ်ႇ ပေႃးမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၼိူဝ်ၶဝ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တေလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် တူဝ်ယိူဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၸွင်ႇၸႂ်ႉ ထႄႊလီႊၵရမ်ႊ (Telegram) သင်ဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈသူၼ်းႁူၺ်း ႁႂ်ႈတူဝ်ယိူဝ်ႇပေႃးမီးၸႂ် ၶႂ်ႈၸႂ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်း လၢတ်ႈတေႃႇတူဝ် ယိူဝ်ႇၼႆႉတႄႉ တေလႆႈၸႂ်ယဵၼ် ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇယၢဝ်းသေ လွၵ်ႇလႅၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် တူဝ်ယိူဝ်ႇပေႃးၶႂ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်း ၵွၼ်ႈယႂ်ႇၵွၼ်ႈလူင် မႃးလူင်းတိုၼ်းၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

5.ၽွမ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် လွၵ်ႇလႅၼ်

သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈသူၼ်ၸႂ် ၶႂ်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၸွမ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ တေသူင်ႇပၼ် လိင်ႉၶ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ (Website Link) တီႈၽူႈမၢၵ်ႈမီးၵေႃႉၼၼ်ႉ။ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ပွမ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉဢၼ်ၶဝ်သူင်ႇ ပၼ်ၼၼ်ႉ တေမီးတူဝ်ၼပ်ႉငိုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်သၢင်ႈဝႆႉ ဢၼ်ပွမ်လၢႆလၢႆၵွႆး။

သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႂ်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၵႂႃႇယုမ်ႇမႅၼ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ် သူၼ်းႁူၺ်း သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄ ၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈသေ တူၵ်းလူင်းၽွမ်ႉၸႂ် ၸၢႆႇငိုၼ်းတႃႇလူင်းတိုၼ်းၸွမ်းၶဝ်ၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵမ်းလဵဝ် ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေပႆႇႁူႉဝႃႈ ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁုၼ်ႈ(သျႄႇယႃႇ) ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶၢမ်ႇ သဵင်ႈငိုၼ်းတင်းၼမ်သေ လူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးႁိုင်မႃးထႅင်ႈမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼႆႉၸိုင် တူဝ်ၼပ်ႉငိုၼ်း မၼ်း တေသုင်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းတင်းၼမ်ယူႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈတေမီးၸႂ် တိူဝ်းၶႂ်ႈသိုဝ်ႉႁုၼ်ႈ လူင်းတိုၼ်းလၢင်းၸွမ်းၶဝ် ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၸုမ်းၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊၶဝ်ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ၼပ်ႉငိုၼ်းၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇတိၵ်း တိၵ်း ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သိုပ်ႇၵႂႃႇသိုဝ်ႉႁုၼ်ႈ(သျႄႇယႃႇ) ဢဝ်ငိုၼ်းၵႂႃႇလူင်းတိုၼ်းၸွမ်းထႅင်ႈၸိုင် ၸၢင်ႈၺႃး လွၵ်ႇလႅၼ် ထိုင်တီႈပေႃးမူတ်းတူဝ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေပၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ တင်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ႁိုင်သုတ်းမွၵ်ႈ 3 လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၺ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းယင်းဢမ်ႇတၼ်းထိုင် သၢမ်လိူၼ်၊ ၼိုင်ႈလိူၼ် ၵွႆးၵေႃႈ ၺႃးဢိုတ်းပႅတ်ႈဢႅၵ်ႉၶၢဝ်ႉ (ACCOUNT/ ဢၵွင်ႉ)တင်းသဵင်ႈသေ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇၶဝ်လႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ သင်ထိုင်ၸၼ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉၸင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေႁူႉလႆႈဝႃႈ ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တေႁဵတ်းႁိုဝ် ႁေႉၵင်ႈၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်

ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇလႅတ်းၽၢႆၶဝ် ဢဝ်လၢႆးၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶပ်းၶိုင် ပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ် တွၼ်ႈသေ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵၼ်ယူႇၵူႈမိုဝ်ႉဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေဢမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းၺႃးလွၵ်ႇ လႅၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼမ်ၼမ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉ ပွင်ႇလႅင်း လွင်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၢႆႊထီႊ လႄႈ သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈလီလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇတေၸွႆႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ ပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈၽေးၶဵၼ်လူင် ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆႉ မႃးထိုင်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်းတႄႉ “ယႃႇယုမ်ႇပိူၼ်ႈငၢႆႈ”၊ ယႃႇဝႆႉၸႂ်လေႃးၽ လမ်ႇမၢၵ်ႈ ၼမ်လူၼ်ႉ၊ ယႃႇၸႂ်ၼႅတ်ႈၸႂ်ဝႆး၊ လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼိမ်သေ ယူႇႁႂ်ႈမီးသတိ ဢဝ်တၢင်းႁူႉၺၢၼ်ႇပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၵႃႈၶၼ်သေၵမ်း။

တႅမ်ႈ- မူၺ်ၶမ်း