ပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းမီးလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ၼမ်ႁႅင်း သုတ်း မၢႆၼိုင်ႈ၊ ၼႂ်း 180 မိူင်း ၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉသမ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ မီးဝႆႉတီႈၸၼ်ႉ 168 ၼႆ ၸုမ်းၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Transparency International ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၸုမ်း Transparency International ၼႆႉ ပၵ်းလုမ်းဝႆႉတီႈ မိူင်းၵျႃႊမၼီႊ။ ၸုမ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈမုလ်း ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉတင်း ၾူဝ်ႊရမ်ႊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၶေႃႈထတ်းသၢင် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ၼႂ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၵ်းမၼ်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ။

ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝၢၵ်ႈ 100 တဵမ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈ 16 ဝၢၵ်ႈ ၵူၺ်း။

မိူင်းဢၼ်မီး လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ဢေႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်မိူင်းတဵင်ႊမၢတ်ႉသ်၊ ထီႉသွင်ပဵၼ် မိူင်း ၾိၼ်ႊလႅၼ်ႊလႄႈ ထီႉသၢမ် ပဵၼ်မိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မိူင်းၼိဝ်ႊသီႊလႅၼ်ႊ ၊ လူႊၸိၼ်ႊပၢၵ်ႉသ် ၊ ၼေႃႊဝေႊ ၊ သုၺ်ႊၸႃႊလၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူင်းထႆး ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်း တိတ်းၸပ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ယူႇဝႆႉတီႈမၢႆ 107။

ၸုမ်း Transparency International ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင်လႄႈ ၼႅင်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းပၼ်ႁႅင်း လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ တူဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။

ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမီးလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼမ်ႁႅင်း လိူဝ်သေမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇ ၊ လိတ်ႊပျႃႊ ၊ ယီႊမိၼ်ႊ ၊ သီႊရီႊယိူဝ်ႊ ၊ သူႊမႃႊလီႊယိူဝ်ႊလႄႈ မိူင်းသူႊတၼ်ႊၸၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇ ၼႆ။