ၵႂၢမ်းထုင်းတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ “ ဢမ်ႇႁူႉလိၵ်ႈ ၼင်ႇတႃမွတ်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်လိၵ်ႈၼင်ႇတႃတၼ် ” ၼႆၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ တေယၢမ်ႈငိၼ်းၵၼ်ယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ယႃႇထၢင်ႇဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၽွင်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇပိုတ်ႇ ဢမ်ႇပၢင်ႇ ၊ ဢမ်ႇပႆႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈတၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၽွင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ်မိူဝ်းၼိူဝ်လၢဝ် လၢတ်ႈၶိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ထိုင်ၵၢင်ႁၢဝ်ယူႇၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်လႆႈ ထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉလွင်ႈႁႃ တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ ဢမ်ႇတၼ်းသူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆး။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆမႃးၸိုင် ဝူၼ်ႉထိုင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ – “ ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းလူင်တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈ ” – ၼႆၼၼ်ႉသေ – ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁိုဝ်။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽႂ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈလႆႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇႁဝ်းၶႃႈၼႂ်းပီ 2023 မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ ႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းဢမ်ႇပၢႆႈၵေႃႈ ၺႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် တီႉၺွပ်းဢဝ်ၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ သူင်ႇၼႃႈသိုၵ်း လူႉတၢႆႁၢႆၵႂႃႇၵေႃႈမီးၼမ်။ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆႈလိပ်းပၢႆႈတၢႆသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းပေႃႈလဵင်ႉၶႄႇ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ၊ ၵႂႃႇတေႃႉယႃႈသူင်ႇယႃႈ ၺႃးငွႆးယိုဝ်း တၢႆႁၢႆ ၵႂႃႇမီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၼပ်ႉဢမ်ႇသဵင်ႈ ဢၢၼ်ႇပေႃးဢမ်ႇလႆႈ ။
ပႃႈၼၢင်းလႃ့ ဝၢၼ်ႈလူင်ၵဵင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ့်မႄး ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ – ဢိင်ၼိူဝ်ၽေးသၽႃႇဝ လႄႈၽေးၵူၼ်းႁဵတ်းသေ လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမီး 5 ပီယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
“တႄႇ ပီ 2019 မႃး တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလၢမ်းၽႄႈ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်လႆႈလိုဝ်ႈႁဵၼ်း ။ ဝၢႆးၼၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 2021 ထႅင်ႈ ။ ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးမိူၵ်ႈမႂ်ႈ တီႉၺွပ်းႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇဝၢင်းၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လုၵ်ႈလၢင်းသေ ဢမ်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇသူင်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၸမ် 5 ပီ ယဝ့် ” ။
ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 5 လၢၼ်ႉပၢႆ လႆႈႁၢမ်းသုၼ်ႇသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ၊ တီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မၢင်တီႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသေတႃႉ ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉတင်းၼမ် ။
လုင်းၸၢႆး ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လႃႇ တလဵဝ်ၼႆ့ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းမႃး လႆႈပွႆႇဝႆ့ၸိူင့်ၼႆ မီးၸမ် 5 ပီယဝ့် ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ၵေႃႉယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်းၼေႃႈ။ လိၵ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်း ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ၵွႆမူတ်းလႅဝ်ၽႅဝ်ႉမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈလူး။ မေႃသွၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းယူႇယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမူတ်းယဝ်ႉ။
တလဵဝ်ၼႆႉ ယႃႇဝႃႈတေသူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးလႃႈ- တႃႇၵိၼ်ဝၼ်းတေႃႇဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈဝူၼ့်ယၢပ်ႇဝႆ့ဢေႃႈ ၊ ၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈသိုၵ်းပၢႆႈသိူဝ်ယူႇၸိူင့်ၼႆ ” – ဝႃႈၼႆ ။
ယၢမ်းလဵဝ်တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ- မီးမေႃသွၼ် ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ် ( ၵျူႊသျိၼ်ႊ ) ဝႆႉယူႇသေတႃႉ ယွၼ့်လွင်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈသင် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈသင် ပၢင်တိုၵ်းၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူႈယၢမ်းလႄႈ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈ သူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး။ ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁိူၵ်ႈ – ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းႁႆႈ သုမ်းသုၼ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး တင်းၼမ် လုင်းၸၢႆး လၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ ။
“ပေႃးပေႃႈမႄႈပွင်ပဵၼ်လႆႈတႄ့ ဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ၵႂႃႇဝႆ့တၢင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၊ တႃႈၵုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ ။ ၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇၵေႃႈလႆႈႁဵၼ်းယူႇဢိတ်းဢိတ်းဢွတ်းဢွတ်း။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ သေဢိတ်းႁိုဝ်ႉ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းသူၼ်ႁိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵႃႈလႆႈပွႆႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယူႇလၢႆလၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတေသူင်ႇလုၵ်ႈၵႂႃႇႁဵၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း တီႈဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ – ပေႃးမၢၵ်ႇမႃးတူၵ်းၼႂ်းဝဵင်း ပေႃးပိူၼ်ႈယိုဝ်းၵၼ် တၢင်းၶဝ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁိုဝ်ႉ တႄႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႂႃႇႁပ်ႉၵၼ် ဢဝ်ၵၼ်မႃး ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေဢိတ်းၶႃႈ ”ဝႃႈၼႆ။
ၵျူႊသိၼ်ႊ ဢၼ်မေႃသွၼ်ၶဝ် သွၼ်ပၼ်တီႈႁိူၼ်းၼၼ့် ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ၸၼ်ႉသွင် မီးၵႃႈၶၼ် 1 လိူၼ် 2 မိုၼ်ႇ ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸၼ်ႉ 5-6 လႆႈပၼ် 1 လိူၼ် 2 သႅၼ် 5 မိုၼ်ႇ လႆႈသွၼ် ၼိုင်ႈဝၼ်း 2 ၸူဝ်ႈမူင်း ၊ ပေႃးလႆႈယိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇမေႃး လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်သွၼ်ဝႆႉသေ ပေႃးသဵင်ၵွင်ႈယဵၼ် ၸင်ႇသွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း။ မီးလၢႆးၵႄႈလိတ်ႈၸိူင်ႉၼႆယူႇသေတႃႉၵေႃႈ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ တႃႇၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၾၢႆႇမေႃသွၼ်လႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၵျူႊသျိၼ်ႊ ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 10 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊ ၵူၺ်း ၼႆ လုင်းၸၢႆး ဝၢၼ်ႈဢုမ်ႇတီး ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လၢတ်ႈၼင်ၼႆ ။
လုင်းၸၢႆး ၼႆႉလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးမီးၸမ် 3 ပီယဝ်ႉ ။ ပေႃးသဵင်ၵွင်ႈယဵၼ် မိူဝ်းၽုၵ်ႇႁႆႈၽုၵ်ႇသူၼ်ယူႇသေတႃႉ ၼႂ်းပီၵၢႆမႃးပီၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇဢမ်ႇယဵၼ်လႄႈ ႁိူၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈမိူဝ်း။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼေတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမၼ်းၼင်ႇၼႆ။
“တၢင်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇယဵၼ်လႄႈ ႁိူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်း ၊ ဢွႆႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈတႅပ်း ၊ ၶဝ်ႈၼႃးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈပၢတ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵၢၼ့် တေဢဝ်ငိုၼ်းတီႈလႂ် သူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တၢင်းဝဵင်းဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း လႆႈၾၢင့်ယူႇ ၾၢင့်ၵိၼ်ယူႇၸိူင့်ၼႆ ၊ တလဵဝ်ၼႆ့ ယႃႇဝႃႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃလႃႈ တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင့်တွင့်ပေႃးယၢပ်ႇယူႇယဝ့် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆ့တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈဝူၼ့်ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ ။
ၼႂ်းပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်း 3 လၢၼ်ႉၶိုင်ႈ လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ 33 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ် ။ ပၢင်တိုၵ်းၵိူတ်ႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆၵႄႈပၢင်တိုၵ်း 750 ပၢႆၼႆ – UNICEF Myanmar ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးလီလီ။ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ လႆႈတႅၵ်ႇလႆႈယၢႆႈ ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ်ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈတၢႆၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်။ သင်ဝႃႈၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇမီးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်ၸိုင် မိူဝ်းၼႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး ၶူဝ်းၶွင်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈတႆးႁဝ်း – တေပဵၼ်ႁိုဝ်မႃးထႅင်ႈ။
ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်းဝၢၼ်ႈ တၢင်းဢိူင်ႇၵူၺ်းႁႃႉ ၼႆတႄႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမၢႆမီႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း CDM သေပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမီးတင်းၼမ်။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ တေမီးတိုဝ်ႉတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်-
သႅၼ်းပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၼ်ႉ 9 ၸၼ်ႉ 10 ဢမ်ႇၼၼ် တွပ်ႇၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိုင် ဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း GED (General Educational Development) သေ သိုပ်ႇယိုၼ်ႈလဝ်ႈတႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၼွၵ်ႈမိူင်းထႅင်ႈ။ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ၶူးသွၼ်ယိင်း ဢႃယုမွၵ်ႈ 30 ပီ ဢၼ်သွၼ် GED ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တႆးယၢၼ်မိူင်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် ။ မၼ်းၼၢင်း သပ်းၸႅင်ႈၼေဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
- GED (General Educational Development) ပွင်ႇသင် ?
“General Educational Development – ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် high school (အထက်တန်းကျောင်း ) ။ တွပ်ႇ GED သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေၶိုၼ်ႈ ၸၼ့်ၸွမ်လႆႈ ၊ GED ၼႆ့ မၼ်းပဵၼ်လၵ်းသုတ်ႇ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆ့ ၊ ၸၼ့်ၸွမ် ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႆႉပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉၶဝ်ႈႁဵၼ်းလႆႈ လူၺ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ GED သေယွၼ်းၶဝ်ႈမႃး။ ပဵၼ်တႃႈ ဢၼ်ထတ်းလၵ်းၸဵင် တၢင်းႁူႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႃႇၶဝ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း။
- ပေႃးႁဵၼ်း GED တေမီးတိုဝ့်တၢင်းသင် ?
မီးသုၼ်ႇႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်၊ ၶေႃႊလဵၵ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၼ်ႉၸွမ် ။ ၶူးပူင်သွၼ်ၶဝ် တေတူၺ်း ဝၢၵ်ႈသုင်တႅမ်ႇသေ တႅပ်းတတ်းတေပၼ်ၶဝ်ႈႁဵၼ်းဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈႁဵၼ်း။ ၸၼ့်ၸွမ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵမ်ႈၼမ် ႁပ့်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းတွပ်ႇ GED သေယွၼ်းၶဝ်ႈႁဵၼ်း။ ၸၼ်ႉၸွမ်/ႁူင်းႁဵၼ်းလီၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဝၢၵ်ႈ GED တေလႆႈသုင်- ၸွမ်းၼင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းတမ်းဝၢင်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ။
- မီး Subject လၢႆဢၼ် ၊ ပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆၶႃႈ?
မီးယူႇ 4 ပၢႆး ။ Mathematical Reasoning ပၢႆးၼပ့် – 115 mins, Reasoning Through Language Arts – 150 mins, Science – 90 mins, Social Studies – 70 mins – 1 ပၢႆး ။ တွပ်ႈတႄႉတေလႆႈပၼ်ငိုၼ်း – 80 $, တွပ်ႇၸၢမ်း – Mock test –တေလႆႈပၼ်ငိုၼ်း 6 $ ။
- ၵူၼ်းတေႁဵၼ်း GED တေလႆႈမီးဢႃယုၵႃႈႁိုဝ် ?
ဢိင်ၼိူဝ်တီႈယူႇသေ ဢႃယုၸၢင်ႈပိူင်ႈ မိူင်း႞လႄႈ မိူင်း႞ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈသင် ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆ့ၵေႃႈ ဢႃယု တေလႆႈမီး 16 – 18 ။ ပေႃးလဵၵ့်သေၼၼ့် တေလႆႈမီးပႃးဝႂ်ၶႂၢင့်တီႈပေႃႈမႄႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ့ဢႃယု ပႆႇတဵမ် ၸိူင့်ၼႆ ။ဢၼ်လီသုတ်း ဢႃယု 16 ။ ,
- ပေႃးၶႂ်ႈႁဵၼ်း GED တေလႆႈမီးတင်းႁူႉသင်လၢႆလၢႆ ?
GED ၼႆ့ မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ပၢႆး English မူတ်းမူတ်းၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တေလႆႈပၵ်းၸႂ်ႁဵၼ်းႁူႉလိၵ်ႈ English ဝႆႉၵွၼ်ႇ။ ႁဝ်းတေလႆႈပဵၼ် Intermediate level of English (ပၢၼ်ၵၢင်), Reading , Writing ၵၢၼ်ဢၢၼ်ႇ ၵၢၼ်တႅမ်ႈ တေလႆႈၵတ်ႉလႅၼ်ႇ , Comprehension ၵၢၼ်သပ်းလႅင်းတႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်းယၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆ့ ။ GED ၼႆ့ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇဢၢၼ်ႇဢူမ်သူပ်း တွင်းတၢႆမိူၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇဢၼ်ပိၵ်ႉတၼ်ဝႆႉသေဝူၼ်ႉသၢင် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးဝူၼ်ႉသၢင်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ၵႄႈလိတ်ႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ။
- ပေႃးတေတွပ်ႇ တေလႆႈတွပ်ႇတီႈလႂ် ? တွပ်ႇၸိူင့်ႁိုဝ် ?
တွပ်ႇလႆႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ၽႃႊယပ်ႉ မိူင်းထႆး ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ။ တေလႆႈတွပ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ လိူၵ်ႈၽိတ်း – ထုၵ်ႇ Multiple choice, ၸၼ်ဝၢင်း Drag and drop, ထႅမ်ၶေႃႈတွပ်ႇ Fill in the blank ၸိူဝ်းၼႆ့ ။
- ပေႃးတွပ်ႇ GED ဝၢၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၸင်ႇၽၢၼ်ႇ?
ပေႃးလႆႈ 145 မၢတ်ႈ(marks) ၸင်ႇတေပူၼ်ႉၽၢၼ်ႇ။ ၵွၼ်ႇပႆႇတွပ်ႇလိၵ်ႈသမ်ႉ တေလႆႈၸၢမ်းတွပ်ႇ mock test ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ သင်တွပ်ႇလႆႈပူၼ်ႉၽၢၼ်ႇ Mock test ယဝ့်ၸင်ႇမီးသုၼ်ႇတွပ်ႇ Test တေႉလႆႈ။
- ငဝ်းလၢႆးၸိူင့်ႁိုဝ် ထိုင်တီႈလူဝ်ႇလႆႈႁဵၼ်း GED?
ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၼိမ် ဢမ်ႇသဝ်းႁိုင် တႄ့တႄ့ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶႆႈမႃးႁဵၼ်းတေႃႇတီႈမိူင်းထႆးလႄႈသင် တၢင်ႇမိူင်းလႄႈသင် ယဝ့်တင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းႁဝ်း level standard လႄႈသင် မၼ်းဢမ်ႇၶိုတ်းပိူၼ်ႈလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈမႃးႁဵၼ်း GED ။ ၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵၼ်းတေႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈသုင် – College, Uni, ၸိူဝ်းဢမ်ႇယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၸိူဝ်းၶႂ်ႈမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းလီ၊ ငိုၼ်းလိူၼ်သုင် ၸိူဝ်းၼႆ့ ၶႃႈဢေႃႈ။
- ပေႃးႁဵၼ်း GED ၼႆႉ လွင်ႈလီ၊ လွင်ႈၸႃႉ ၸိူင့်ႁိုဝ်?
GED ၼႆ့ ၶဝ်ႈတွပ်ႇငၢႆႈ ၊ ႁဵၼ်းႁင်းၵွၺ်း ၶဝ်ႈတွပ်ႇႁင်းၵွၺ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ပေႃးတွပ်ႇပူၼ်ႉ GED ယဝ်ႉၼႆ ၸၼ်ႉၸွမ် 98% ၼႆႉႁပ်ႉတႃႇၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၊ ဢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းၼမ် ဢမ်ႇသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်ၶႃႈ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁဵၼ်း GED ၼႆႉသေ – လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ႁဵတ်း CDM သၢၼ်ၶတ်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁဵၼ်း GED ဝႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ႁဵၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁဝ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း GED ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ။ ယွၼ့်ဝႃႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ယၢမ်ႈ ႁဵၼ်းမႃးၼႆႉ တေလႆႈႁဵၼ်းၸွမ်းၼႂ်းၶွပ်ႇၼႂ်းပိူင်ဢၼ်ၶဝ်ၶၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးႁဵၼ်းယဝ်ႉ တေလႆႈ ဢၢၼ်ႇဢူမ်သူပ်း။ တွင်းပိူင်တၢႆ။ GED ၼႆ့သမ့် လႆႈဝူၼ့်ႁင်းၵွၺ်း ၊ ႁဵၼ်းႁင်းၵွၺ်း ။ ပေႃးၵႂႃႇႁဵၼ်းတီႈ ပၢင်သွၼ် ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေသွၼ်ပၼ် Formula လၢႆးဢၢၼ်ႇလၢႆးၼပ်ႉ မၼ်းၵွၺ်း ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈမႃးၶူင်တႅမ်ႈၶူင်ႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵွၺ်း။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵွၺ်းၼႆ ဢမ်ႇၽၢၼ်ႇ ၊ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆ တေလႆႈႁူႉဝႃႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃႇ မိူင်းႁဝ်းတူၵ်းလိုၼ်း ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ” – ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းႁိုင်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီပၢႆယဝ်ႉလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လိူဝ်ႁႅင်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇပေႃးလႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႈဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် Private School ၸိူဝ်းမီးတီႈဝဵင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸိူဝ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈၵိၼ်းၸင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈသေ ၵႃႈလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၼမ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ပီၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၶိုၼ်းၼမ်မႃး ။
မိူဝ်ႈလိူၼ် June ပီ 2024 ၼၼ့် ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းပီ 2024 – 2025 ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းမႃးၾၢၵ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈသေ ၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းမီး 6 လၢၼ်ႉ 2 သႅၼ်ပၢႆ ဝႃႈသေတႃႉ – ယွၼ့်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပၢႆႈၽေး သိုၵ်းသိူဝ်၊ လႆႈတၢႆၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း၊ လႆႈပၢႆႈၽေးမၢႆမီႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း မီးတင်းၼမ် ။
ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းတေဢမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁူၼူၵ်ႇတႃတၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈတေဢမ်ႇတူၵ်းတႅမ်ႇယေႃႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈၵေႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းထုၵ်ႇၸီႉၸမ်ႈၼႄပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊တူၵ်းလၢႆးလႂ်ၵေႃႈႁႂ်ႈလႆႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇႁႂ်ႈလႆႈ -ၼၼ်ႉယူႇ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ