ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၶူဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းမၢႆ (1) လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ႁႂ်ႈ ၽိူမ်ႉ(တိူဝ်း) ၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ထႅင်ႈ တႃႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး ဝႃႈၼႆ။
တီႈၶူဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းမၢႆ (1) ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး – မိူင်းထႆး (တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ် ၶိုၼ်ႈမႃးၵူႈဝၼ်းလႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တင်းသွင် ၾၢႆႇ ယိုတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ် ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၶၢမ်ႈၶူဝ်ၵႂႃႇမႃး ၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ − “ၵူႈပွၵ်ႈ ၵွၼ်ႇတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပႆႇမႃး ထိုင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတင်းသွင်ၾၢႆႇပိုတ်ႇပၼ် တႃႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၽွင်းၵၢင်ဝၼ်းလႄႈ ၵၢင်ၶမ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ တႃႇတေလတ်းၶၢမ်ႈၶူဝ်ၼႆႉ တင်းသွင်ၾၢႆႇ ပိုတ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၵူၺ်း။ ၵူၼ်း ၵႂႃႇမႃးသမ်ႉ ၼမ်လႄႈ တႃႇတေလႆႈဝႂ်ၶၢမ်ႈၶူဝ်ၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း တီႈဢေႇသုတ်း ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းထိုင် 2 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ယွၼ်ႉလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်လႄႈ တႃႇတေႁႃသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်မႃးၵႃႉၶၢႆ၊ တႃႇၵႂႃႇမႃးၸွမ်းဝဵင်းမႄႈ သၢႆ – တႃႈၶီလဵၵ်းၼႆႉ လႆႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇမႃးၵူႈဝၼ်း”- ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉ သင်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တင်းသွင်ၾၢႆႇ ပိုတ်ႇပၼ်ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး ၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈထႅင်ႈၸိုင် တႃႇၵူၼ်းမိူင်း ပိုၼ်ႉတီႈတင်းသွင်ၾၢႆႇ တေမီးလွင်ႈငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃးသေ လွင်ႈၵႂႃႇမႃးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ။ ဢၼ်ႁိမ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ် တႃႇၶၢမ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းမႃး – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။
ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၶူဝ်မၢႆ (1) ဢၼ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇပိုတ်ႇပၼ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းတေႃႇထိုင် ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်း။ ပူၼ်ႉမႃးၽွင်းပီ 2015 တေႃႇထိုင် ပီ 2020 ၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတင်းသွင်ၾၢႆႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၸၢင်ႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းတေႃႇ ႁူဝ်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၶိုင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လႄႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉသေ ၸင်ႇမႃးပိုတ်ႇပၼ် ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼႆႉၵူၺ်း။
ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၶူဝ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်သွင်ဢၼ်။ ၶူဝ်မၢႆ (2) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး။ ၶူဝ်မၢႆ (1) ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းလတ်းၶၢမ်ႈ ၵႂႃႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈ – ၸၢႆးၶႂၢၼ်ၸဵင်
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ