ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ တီႈမိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတိူဝ်ႊယိူဝ်ႊ တွၼ်ႈၼိူဝ် ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၼႄၾိင်ႈငႄႈတႆး International Workshop on Tai Culture လႄႈ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး 1st International Tai Youth Festival ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၼၼ်ႉ တႆးၵူႈတီႈတီႈ လႆႈပိုၼ်ၽႄ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉ ၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီးလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးထႅင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ပွႆးၼႆႉ တႄႇဝၼ်းတီႈ 21-27/1/2025 ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဝၼ်းတီႈ 21-22 တႃႇသွင်ဝၼ်းၼႆႉတႄႉ မီးၶပ်းမၢႆ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈႁၵ်ႉသႃၶူဝ်းပူၺ်ႈၵိုၵ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး Preservation of Tai Heritage and Language။

ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇပၢႆးပိုၼ်းလႄႈ ၶူးပူင်သွၼ်လူင် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်တီႊပရူႊၵႃႊ (Dibrugarh) မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ၊ ပႃးတင်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးပိုၼ်း မိူင်းတႆး (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၽူႈၶူၼ်ႉ ၶႂႃႉၾိင်ႈထုင်းတႆးဢႃႇႁူမ်ႇ၊ ၶူးပူင်သွၼ်လူင် ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းတီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးလႄႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၸဝ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်။ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းယုၵ်ႉမုၼ်း ၾိင်ႈထုင်းၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်ယူႇတီႈၽူႈပွင်ၵၢၼ် ပၢင်ပွႆး လႆႈမွၵ်ႇထိုင်ဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉ မီးယူႇလၢႆမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီး 24 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးပိုၼ်း တွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း ၸၢႆးယီႈသႅင်၊ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၸၢႆးဢွင်ႇထီးၶမ်းလႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၾိင်ႈငႄႈတႆး မွၵ်ႇပဝ်းႁွမ်။

ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် ၸုမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၾိင်ႈငႄႈတႆးလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး SYO တူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ – “တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸၢဝ်းတႆး မီးၼမ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တၢင်းၸၢဝ်းတႆး တၢင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႈတီႈတီႈ။ ႁႂ်ႈမေႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ် လူဝ်ႇသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုတ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်။ ၾိင်ႈတႆး ဢၼ် ၶဝ်ဢမ်ႇယိုၼ်းထိုင်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽႄႈသွၼ်ပၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ် တႃႇႁၵ်ႉသႃယုၵ်ႉမုၼ်းၾိင်ႈတႆးၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸတ်းပၢင်ၼႆႉမႃး”- ဝႃႈၼႆ။

တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း ပွၵ်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇပၼ် ၶႂၢင်ႉသေ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊႁေႊမႃႊတႃႊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၾၢႆႇၾိင်ႈငႄႈ တႆးဢႃႇႁူမ်ႇ ဢွၼ်ၼမ်းၸတ်း။ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၸႅၵ်ႇၼႃႈတီႈ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ်သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး။ ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႆးၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်လႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁူႉႁၼ်ပႃးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၢႆးၶိူဝ်းလဵဝ် SYO သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ယူႇၵူၺ်းလႄႈ လီမႆႈၸႂ် တႃႇၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႄႉတႄႉ။ ယႃႇဝႃႈ တေႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈထုင်းလႆႈလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁဝ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၵုမ်းလႆႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၺႃးပိူၼ်ႈလူလၢႆ ပေႉၵိၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းဢမ်ႇႁၢမ်ႈ သီးသင်လႆႈ။ ၾိင်ႈထုင်းၵေႃႈ ၶႅၼ်းၼႃႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈၸတ်းပွင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁၼ်ထိုင် ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ မႃးမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ မႃးဝၢၼ်ႇၸိူဝ်ႉၾၼ်း ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇႁၢႆၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈဢေႃႈ။ ၾိင်ႈထုင်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ မီးဝႆႉပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၵေႃႉလဵဝ် ၸုမ်းလဵဝ် မၼ်းပဵၼ်တႃႇတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

တႆးမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ ၶဝ်လၢတ်ႈသဵင်တႆး ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉဢိတ်းဢီႈသေတႃႉ ပေႃးၶဝ်လၢတ်ႈပဵၼ်ၶေႃႈ ထွမ်ႇပဵၼ်ၶေႃႈၼႆ မၼ်းတိုၼ်းပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵႆႉဢိူမ်ႈ ၸမ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁၼ်ပိူင်ႈႁွႆႈသင်ၵၼ် – ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးထိုင်မႃးႁူဝ်ပီ ၵူႈပီပီၸိုင် တီႈမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ မီးၾိင်ႈပွႆးၸုတ်ႇလူဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလီ လႆႈၶဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၾိင်ႈၸုတ်ႇလူဝ်ပႃး။ ပၢင်ပွႆးၾိင်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ တႆးပိုၼ်ႉတီႈၸတ်းမႃး ၵူႈပီပီသေတႃႉ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း 1st International Tai Youth Festival ၼႆႉတႄႉ တိုၵ်ႉၸတ်းပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ မီးၸၢဝ်းတႆးယူႇသဝ်းဝႆႉ 6 ၶိူဝ်း – တႆးဢႃႇႁူမ်ႇ၊ တႆးတူးရုင်း၊ တႆးၶမ်းယၢင်း၊ တႆးဢၢႆႈတွၼ်း၊ တႆးၶမ်ႈတီႈ၊ တႆးၽႃၵႄး။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးသေ တၵ်ႉၼၢႆလၢတ်ႈၸႃတေႃႇၵၼ်ယူႇၼႆႉ မီးတႆးၽႃၵႄး၊ တႆးၶမ်းတီႈ၊ တႆးဢၢႆႈတွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ လိၵ်ႈၵေႃႈ မီးယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။

ၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢႃႇသမ်ႇမိတ်ႉ – ႁိၼ်ႇတီႇ – ဢင်းၵိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ ပဵၼ်သုၼ်ၵၢင်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ဝႆႉ။

တီႈၼႂ်းပပ်ႉသႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (30) ပီ 2012 ၵိုၼ်းၸိူင်းသႅၼ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉတႄႉ – ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶဝ်လၢႆၸဝ်ႈ မၢႆတွင်းဝႆႉတႄႉ တႆးၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ ယူႇတီႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၵႃႇၾႃႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢဝ်း (မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇ ယၢမ်းလဵဝ်) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၸင်ႇႁွတ်ႈထိုင်ဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ AD 1228 ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းတူၼ်ႈသူၼ်ၶမ်း။ ပီ 1228 ထိုင် 1835 ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 600 ပီပၢႆၼႆႉ မီးၶုၼ်တႆး 43 ၸဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဝႆႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူင်းတႆးဢႃႇသမ်ႇ တူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈမိုဝ်းၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။

ထိုင်မႃးပၢၼ်ၼႆႉ ပိုၼ်းတႆး ၾိင်ႈတႆး မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၵေႃႈ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တႆးယၢမ်ႈႁိူင်းမႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသေတႃႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်ႇၶိူဝ်းၵူၺ်း ဢၼ်မႃးဢူမ်ဢိုၼ်ဢဝ် တႆးပေႃး ၸမ်မွတ်ႇႁၢႆဝၢႆး – ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးဢမ်ႇလူဢမ်ႇဢၢၼ်ႇ ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ သေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် ၵေႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈယူႇဢိူမ်ႈၸၢဝ်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊလႄႈ ငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇၾိင်ႈဢိၼ်ႊ တီႊယိူဝ်ႊ ဝႃႈၼႆႉသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် တႆးမိူင်းဢႃႇသမ်ႇ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈတူင်ႉတိုၼ်ႇ ၽိုၼ်ႉၽူးၶိုၼ်းၾိင်ႈ ငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉလႄႈ တႆးတေႁိူင်း ၶိုၼ်းယဝ်ႉၼႆ – ၽူႈလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပွၵ်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။