တင်ႈတႄႇၼႂ်းပီ 2024 မႃး ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ လၢမ်းၽႄႈလိူင်ႇၼမ်မႃး ၼႂ်း ၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ။ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ဢၼ်ၵႂၢမ်းၶႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ပိူင်လူင် လၢမ်းၽႄႈၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ  မိူင်းထႆးလႄႈ ဝီႊယႅတ်ႊၼၢမ်း ၼႂ်းၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ။ ထိုင်တီႈ မိူင်းၶႄႇ သင်ႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ  ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ။

တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ႁဵတ်းႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသေ ပဵၼ်လွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ် – မုၵ်ႉၾႆးပၢင်တိုၵ်းလၢမ်းတူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မႃးၶၢဝ်းတၢင်းပီပၢႆသေတႃႉ – ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵျႃးၽႅၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈ။ ယင်းပၢႆ လၢမ်းၽႄႈလိူင်ႇၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ပႆႇဝႃႈတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ဢွင်ႈတီႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉလႃႈ။ တီႈဢၼ် ၶႄႇမႃးတင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ဝဵင်းပၢင်တေႃႇလွင်း တီႈဢၼ်တင်းၼမ်ႁူႉဝႃႈ မီးၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼမ် တီႈသူၺ်ႇ ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽႂ်ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ။

တီႈသူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူင်ႉၼိုင်ယိပ်းၵုမ်းလႄႈ တႃႇတေတီႉလႆႈပေႃႈလဵင်ႉ တူဝ်ၵူင်း ၼႂ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈငၢႆႈ။ ၼႃႈတီႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၼႃႈတီႈလိၼ်မိုတ်ႉ။ တင်းလုမ်ႈၾႃႉႁူႉယူႇဝႃႈ မီးၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈပၢင်တေႃႇလွင်း (ၽိတ်းမၢႆမီႈ ၸိုင်ႈမိူင်း) ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉလႆႈ။

ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၼႆႉ ၸၢႆးၸိူင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်း မိူင်းၶႄႇ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ Wang Xing ထုၵ်ႇၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ တၢင်းမျႃႉဝတီႇ – ပွမ်တူဝ်ပဵၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၾၢႆႇႁဵတ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈ ငဝ်းၸိူင်း ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမိူင်းထႆးသေ ၵပ်းၾူၼ်း ႁွင်ႉမၼ်းၸၢႆး မႃးမိူင်းထႆး – ဝႃႈတႃႇႁွင်ႉၽဵင်း ထၢႆႇၸိူင်း ဝႃႈၼႆ။

မၼ်းၸၢႆး လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈၶိူင်ႈမိၼ်မႃးမိူင်းထႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3/1/2025 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈမႄႈသွတ်ႇ ၵမ်းလဵဝ်သေၶၢမ်ႈၶူဝ် လႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈမိူဝ်းဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈမႄႈသွတ်ႇ။ ဝၢႆးလင် မီးၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ မႃးႁပ်ႉမၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်ႈရူတ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၽႂ် ႁၢႆၵႂႃႇ 4 ဝၼ်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 7 ၶၢဝ်ႇမၼ်းၸၢႆးႁၢႆ ၸင်ႇလိုဝ်းလင်တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။ ပလိၵ်ႈထႆး ၸင်ႇတူင်ႉတိုၼ်ႇ ၸွႆႈႁႃဢဝ်တူဝ် မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်း။

မၼ်းၸၢႆး ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈတီႈပလိၵ်ႈဝႃႈ – ၺႃးၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ႁူၺ်းႁွင်ႉၵဝ်းလႅၼ် ဢဝ်တူဝ် မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈသေ တဵၵ်းသွၼ်ၵၼ်လၢႆးလွၵ်ႇလႅၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ဝႃႈၼႆ။

ၶၢဝ်ႇၸၢႆးၸိူင်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ႁၢႆတီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယုပ်းၽၢၼ်ႈတူၵ်းၸႂ်ၵၼ် တင်းလုမ်ႈၾႃႉ။

တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ယင်းထုၵ်ႇလွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆတႄႉ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ် ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉ လႆႈၶေႃႈမုလ်းသုၼ်ႇတူဝ်လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူ မဝ်ထၢင်ႇလဵၵ်ႉလႆႈသေဢိတ်း။

ဢၼ်ၸၢႆးၸိူင်းၶႄႇႁၢႆၼႆႉ ပလိၵ်ႈထႆးၾၢႆႇလဵဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ။ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် BGF ယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ။

ၽူႈၵွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်း တပ်ႉပလိၵ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ထတ်ႇၶျႆး ၽိထၼီးလၽတ်း လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆးဝႃႈ – “ၽွင်းၵႂႃႇၸွႆႈဢဝ်တူဝ်ၸၢႆးၸိူင်းၶႄႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸွႆႈလႆႈပႃး ၼၢင်းယိင်းၶႄႇ 2 ၵေႃႉ။ လႆႈသူင်ႇတူဝ် ၶဝ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈ  Wu Jiaqi ဢႃယု 21 ပီ ပဵၼ်ၼၢင်း ငၢမ်း Model ။ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း ၸင်ႇႁႃႁူႉၸၵ်းၵၼ် တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ပႆႇပေႃးႁိုင်။ ၶဝ်ၺႃးႁူၺ်းႁွင်ႉလွၵ်ႇလႅၼ်မႃးမိူင်းထႆးသေ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇလႅၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇမိူင်းထီႉသၢမ်”- ဝႃႈၼႆ။

Wu Jiaqi လႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 6/1/2025 ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးသေ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 7/1/2025 ရူတ်ႉၵႃးတူဝ်ႊယူဝ်ႊတႃႊ သီၶၢဝ်လမ်းၼိုင်ႈ မႃးႁပ်ႉဢဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇ (လႆႈႁၼ်ၼႂ်း CCTV ႁူင်းႁႅမ်း)။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁၢႆသႅပ်ႉ။ တိတ်းတေႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။

ၽွင်း 4-5 လိူၼ်မႃးၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ – မိူင်းတႆး မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ – ၽႂ်ၶႂ်ႈလႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ် တေၸူဝ်းၵႂႃႇႁႃၵၢၼ်ၼႆသေ ၸူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ။ ၸုမ်းၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉ လွင်ႈၵႃႉၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ 3,900 ပၢႆ ထုၵ်ႇၵၵ်းၶင်သေ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်း ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်း ဢွၼ်ႊလၢႆႊ မီးယူႇတီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉဢွၵ်ႇမႃးသေ ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်တေမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်း မိူင်းထႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၺႃးၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉလွၵ်ႇလႅၼ်သေ ဢဝ်ဢမ်ႇႁတ်းမႃး၊ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းပႅတ်ႈ တင်းၼမ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွၵ်းၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ်လႄႈ ႁူင်းႁႅမ်း မိူင်းထႆး လူတ်းယွၼ်ႇတူၵ်းယွမ်းၵႂႃႇတင်းၼမ်။ မိူၼ် ၼင်ႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် Airports of Thailand (AOT) Erawan Group (ERW) Central Plaza Hotel (CENTEL) Bangkok Airways (BA) လႄႈ  Asia Aviation (AAV)  ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လွၵ်းၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ လူတ်းယွမ်းလူင်း 3 ထိုင် 5 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊၼႆ ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ Bangkok Post တႅမ်ႈ မၢႆႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။ 

ၾၢႆႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ တွင်ႈတဵဝ်းမိူင်းထႆး မုင်ႈမွင်းလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ႁူဝ်ပီ 2025 ၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇၶႄႇၼႆႉ ၵူၼ်း မိူင်းၶႄႇ တေမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းမိူင်းထႆး မွၵ်ႈ 7 လၢၼ်ႉၵေႃႉ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်မီးၶၢဝ်ႇ ၸၢႆးၸိူင်းမိူင်းၶႄႇ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇလႅၼ်တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁတ်း ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈမိူင်းထႆး။ ဢမ်ႇလိူဝ်သေ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ Eason Chan Yik-shun မိူင်းႁွင်ႊၶွင်ႊ မေႃ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼႅဝ်း Cantopop ဢၢၼ်းမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊၼႆႉ ၼႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆသေ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းဝႆႉပႃး။ ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးတႄႉ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႇလႆႈၶိုၼ်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တီႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ၊ တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း သႂ်ႇၸႂ်ၼႂ်းၵၢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းတေမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်း မိူင်းထႆး။ မိူဝ်ႈဝၼ်း တိတ်ႉဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃး ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တင်း 2 ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ မိူင်းထႆး ဢုပ်ႇၵၼ်တီႈ ဝဵင်းလူင်ၵုင်းထဵပ်ႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈၽဵဝ်ႈလၢင်ႉ ၵၢၼ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်လူၺ်ႈ ဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်သင်။

လွင်ႈၼႆႉ ၸေႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ The Asia Simbun မိူင်းၵျပၼ်ႊ တႅမ်ႈတၢင်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ – ဢိင်ၼိူဝ် ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းထႆး The Civil Society Network for Victim Assistance in Human Trafficking တႅမ်ႈ ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ လႆႈႁူႉဝႃႈ ဢၼ်ၺႃးတီႉဝႆႉၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊ 6 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈၸၢႆး 5 ၵေႃႉ ၽူႈယိင်း 1 ၵေႃႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ် ၺႃးယိုတ်းဝႆႉပႃး ပပ်ႉဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ၽၢတ်ႉသပွတ်ႉလႄႈ တႃႇတေၸွႆႈဢဝ် တူဝ်ၶဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇတႄႉတႄႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၼႆႉသေ တေသိုပ်ႇၸွပ်ႇထၢမ်တူၺ်းထႅင်ႈၵွၼ်ႇ၊ သင်ၸိူဝ်ႉမႅၼ်ႈတႄႉၸိုင် တေ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ တေႁဵတ်းတႃႇလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၼႆ Yoshimasa Hayashi ၽွင်းလူင် ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵျပၼ်ႊ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈ ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တီႈဝဵင်းလူင်တူဝ်ႊၵဵဝ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/01/2025 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ – ၵူၼ်း 6,000 ပၢႆ ၼႂ်း 21 ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈဝႆႉ တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇပႃး 3,900 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးႁိမ်းလႂ်တႄႉတႄႉၼႆ တီႈၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈ ပႃးသေတႃႉ – ပီၵၢႆ 2024 တႄႉ ၸုမ်းသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ယၢင်းၽိူၵ်ႇ KNU လႄႈ BGF ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တီႉလႆႈၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၾိလိပ်ႉပိၼ်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉမႃး ၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တီႈဝဵင်းမႂ်ႇၶႄႇ သူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ (ဝဵင်းပၢင်တေႃႇလွင်း) တီႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ တင်းၼမ်သေ ၶိုၼ်းလႆႈသူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းပၵ်းတႃၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တီႈဝဵင်းမႂ်ႇသူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶွင်ၶႄႇ တီႈမျႃႉဝတီႇ ၼၼ်ႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ပၢင်တေႃႇလွင်းယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉ ယင်းမီးပႃး ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ယူႇတီႈ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ Wang Yi ဝင်ႊယိ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈ ဝၼ်းၽတ်း ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးဝႃႈ – လွင်ႈပၢင်တေႃႇလွင်းလိူင်ႇၼမ်၊ လွင်ႈၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ လိူင်ႇၽႄႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလုၵ်ႈၸုမ်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊ ၶဝ်ဝႆႉၼၵ်းသေ ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉပၼ် ႁႂ်ႈထိုင်တီႈသေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး ယင်းလၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ – ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇသေ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းထႆး ၸဝ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ 2 မိူင်း ၊ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊသေ တေသႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉၼၵ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လွင်ႈၵၢၼ်ၽိတ်းမၢႆမီႈ ဢၼ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၽႄႈလၢမ်းဝႆႉ ယူႇၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။

ဝင်ႊယိ လၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တေႃႇလွင်းလႄႈ လွင်ႈလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလႅၼ်လိၼ်မၢၼ်ႈလႄႈထႆး ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လၢႆလၢႆမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈသုမ်ႇငမ်း၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်း ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းၶဝ် မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း – ၵွပ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း သႂ်ႇၸႂ်တမ်းဝၢင်းပၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႅၼ်ႈၼႃလီငၢမ်း ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ၵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၼႆႉ ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်သုတ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉပဵၼ် လွင်ႈၵူၼ်းၵႃႉ ၵူၼ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇၽူႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ – ဝင်ႊယိ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပႆႇလၢမ်းၽႄႈပုၼ်ႉ – ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ မႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်း တၢင်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉမီးၼမ်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မီးၼမ်မႃးႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလႄႈ ဝၢႆးမႃး ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉသေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလူတ်းယွမ်းလူင်း။

ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလွင်ႈလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း လူတ်းယွမ်းလူင်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတင်ႈတူဝ်လႆႈ။

ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းမိူင်းထႆး ပီ 2024 ၼႆႉ မီးၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းတင်းမူတ်းမီး 35 လၢၼ်ႉပၢႆ (35,545,714)။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမီး 1.67လၢၼ်ႉ လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ။

ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၸင်ႇႁႃၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၽၢၵ်ႇလိူၼ်သၢဝ်းဝၼ်းၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈမိူင်းထႆး မီး 2 လၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမီးႁိမ်းၸမ် 1 သႅၼ်လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ၶႅၵ်ႇတွင်ႈတဵဝ်းၼမ် သုတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ထီႉသွင်ပဵၼ်မိူင်းမလေးသျႃး၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ရတ်ႉသျႃႊ၊ ၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း၊ ဢိၼ်ႊတီႊယႃႊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ – ၼႆႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ တွင်ႈတဵဝ်းမိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉလၢၼ်ႉတေႃႊလႃႊ။ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ တႄႇၽႄႈလၢမ်းမီးၼမ်မႃး ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ။ 

လၢႆးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ၵေႃႈ မီးမႃးၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၵူႈလၢႆးလၢႆး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထုၵ်ႇလႅၼ်ႁႂ်ႈလူင်းငိုၼ်းတိုၼ်း ၵမ်းဢိတ်းဢိတ်းသေ ထိုင်တီႈမီးၼမ်မႃး တေၶႂ်ႈထုၵ်ႈထွၼ်ငိုၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈထုၵ်ႈထွၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ သုမ်းၸွမ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ်ပျႃး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ထုၵ်ႇသိုပ်ႇၾူၼ်းမႃး လွၵ်ႇငိုတ်ႈ လွင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ လွင်ႈၼိုင်ႈသေ ၵဝ်းလႅၼ်ႁႂ်ႈဢူၼ်းငိုၼ်းပၼ်ၶဝ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ယွၼ်းၵူႈငိုၼ်း – တေပၼ်ၶီႈပၼ် ၻွၵ်ႇမၼ်းၼႆသေ ႁႂ်ႈဢူၼ်းပၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ သိုပ်ႇထၢမ် မၢႆလပ်ႉမိုဝ်းထိုဝ် – ထၢမ်မၢႆလပ်ႉဢႅပ်ႉၶေႇပေး (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢႅပ်ႉယေးငိုၼ်းသေ ၶဝ်ႈႁႅၵ်ႉၶ် ဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈမီး။ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယုမ်ႇငၢႆႈၸႂ်လီ ၸိူဝ်းယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းၵႂႃႇၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၶိုၼ်းၼႆၸိုင် – ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ဢၼ်မႃးမီးယူႇတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၸၢဝ်းၶႄႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ပဝ်ႉမၢႆၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇလွၵ်ႇ လႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၶႄႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ပၼ်ႁႅင်းဢီးတီႈလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ဢႃႊသီႊယၼ်ႊ ႁႂ်ႈၽဵဝ်ႈလၢင်ႉၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ လႅၼ်လိၼ်မၢၼ်ႈ – ထႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလဵၼ်ႈ(ၵဵမ်း) ၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်းႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ယူႇ။