သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး လၢႆလၢႆၵမ်း။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ငၢႆးမိူၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေတႃႉ ၸုမ်းၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမိူၼ်လၢႆးၵဝ်ႇ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးလေႃႇယိုဝ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ မေႃၸႂ်ႉလၢႆးဢၢႆႊထီႊသေ ၶိုင်ပွင်ၵၢၼ်တိုၵ်း။ ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႆႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသေ ပဵၼ်ၶိူင်ႈတိုၵ်းပၢၼ်မႂ်ႇမႃး။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပွၵ်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ထဵင်လႆႈ။  

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉၸိုင် ၸုမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊသေ လေႃႇတိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပေႉပၢင် တိုၵ်းမႃးၵူႈၵမ်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇပၢင်တိုၵ်းတႄႉတႄႉ။

ၻရူၼ်ႊၼႆႉ မိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်မိၼ်သေ ထၢႆႇလူင်းၶႅပ်းႁၢင်ႈႁိုဝ် ငဝ်းတူင်ႉႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်းတႂ်ႈၸေးၸွတ်ႇၵူႈၾၢႆႇ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃးတႄႉ ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ IT ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ဢဝ်မႃးပဵၼ်ၶိူင်ႈယိပ်း ၼႂ်းၵၢၼ်တိုၵ်း တႃႇဢွင်ႇပေႇ ၸုမ်းယွင်ႇဢႃႇၼႃႇ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းလမ်းယႂ်ႇလမ်းလူင်သေ ပၼ်ႇပွႆႇမၢၵ်ႇတီႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ တႃႇလူလၢႆဢဝ်တၢႆ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၶဝ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉဢမ်ႇဝႄႈ။ သမ်ႉပၢႆတင်ႈၸႂ်ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ။

လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ လၢႆးတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်လၢႆးၵဝ်ႇလၢႆးမွၼ် ဢၼ်ၶဝ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းတေႃႇ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလၢႆးမိူၵ်ႈမႂ်ႈယူႇ။

ၾၢႆႇၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသႅၼ်းႁုၼ်မႂ်ႇၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးတႃႇ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းတေႃးလမ်းယႂ်ႇလမ်းလူင် သေတႃႉ ၶဝ် ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိုဝ်းမႂ်ႇဢၼ်ပဵၼ် “ၻရူၼ်ႊ” ၼၼ်ႉသေ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈ ၻရူၼ်ႊဢၼ်ထၢႆႇငဝ်းႁၢင်ႈ လႆႈၵူၺ်းၼၼ်ႉသေ ၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးႁႂ်ႈပဵၼ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ဢၼ်ၵိပ်ႈဢဝ် မၢၵ်ႇသႅၼ်းလဵၵ်ႉ တေႃႇထိုင်သႅၼ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းၼပ်ႉသိပ်းၵီႊလူဝ်ႊမၼ်း။ ၸႂ်ႉလၢႆးတိုၵ်းၼႆႉသေ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸုပ်ႈမႂ်ႇ မီးသုၼ်ႇပေႉလႆႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးၶိူဝ်းယႂ်း။

ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၻရူၼ်ႊၼႆႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉႁႅင်းၵူၼ်းၼမ်သေ ယိူင်းလႆႈပဝ်ႉမၢႆထၢင်ႇၸႅင်ႈတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ။ လူတ်းယွမ်းလႆႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈထႅင်ႈ။ ၻရူၼ်ႊၼႆႉ တေႃႉလႆႈမၢၵ်ႇရၢႆႊ ၽႄႊ၊ မၢၵ်ႇသႅၼ်း 60 mm ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လိူၵ်ႈၵႂႃႇပွႆႇလႆႈတီႈ ၸွမ်း ၼင်ႇတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်းၽႂ်မၼ်းမီးဝႆႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊၸဝ်ႉ လိူဝ်ပိူၼ်ႈၵေႃႈ တေႁၼ်လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းယၢင်း ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၾႅတ်ႊတရႄႊဝိလ်း Federal Wings ၼႆၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 2022 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းတေႃး ဢမ်ႇယွမ်း 400 ၵမ်း ၽွင်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းလႄႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်ႁႅင်းဝႆႉ။ လွင်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းတေႃးၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ထၢင်ႇထိူမ်မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၶဝ် ပိုင်ႈဢိင်ၶိူင်ႈယိပ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ လေႃႇတိုၵ်းၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2024 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

တီႈတႄႉမၼ်း ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၵူၺ်း။ ၼႂ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆႈၼႆႉ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ်ၼႆႉ ဢဝ်ၻရူၼ်ႊသေ ပွႆႇမၢၵ်ႇၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးတူၺ်းၸုမ်း PDF ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉၸုမ်းၾၢႆႇၻရူၼ်ႊမႃး တႄႇတီႈႁူဝ် ၼပ်ႉၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၵူၺ်း။ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉၸုမ်းၻရူၼ်ႊမႃးၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢိၼ်ႊၵျိၼ်ႊၼီႊယိူဝ်ႊ ဢၼ်ယၢမ်ႈ ႁဵၼ်းမႃးတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးလုၵ်ႈၸုမ်း 50 ပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း 3 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ ပဵၼ်ဝႆႉၼၢင်းယိင်း။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း 3 D printer သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၢၵ်ႇ ဢၼ်တေႁွႆႈၸွမ်းၻရူၼ်ႊၼၼ်ႉမႃးလႆႈ။ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၵၢၼ်သိုၵ်းမႃးတီႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA  ၼၼ်ႉ။

TNLA ၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းတေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၻရူၼ်ႊ ယဝ်ႉၼႆ တႃႉဢၢႆႈၵျေႃႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉၸုမ်း TNLA ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ တီႈသိုဝ်ႇဢီႇရႃႇဝတီႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊၼႆႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆလွင်ႈ ဢမ်ႇယိူင်းလႆႈဢွင်ႈတီႈ မၼ်းတႅတ်ႈတေႃး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉတႄႉ ယိူင်းၸူးထိုင် တီႈဢၼ်ၶႂ်ႈယိုဝ်း ၶႂ်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈယမ်မႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇတႄႉတႄႉ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်သေ လေႃႇတိုၵ်း၊ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသမ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊသေတိုၵ်း။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁူႉဝႃႈ ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်မိူင်းၶႄႇသေ ႁႂ်ႈမႃးပၼ်ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၾၢႆႇၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၻရူၼ်ႊၼႆ ၸိၼ်ႇယေႃႇ (ဇင်ယော်) ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းၸုမ်း PDF လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇ RFA ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈမီးၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 မႃးၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸုမ်းမၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇမႃးယူႇသေတႃႉ လွင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇသမ်ႉ ဢမ်ႇၶိုတ်းပဵင်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆ ဢူးဢွင်ႇ ၶိၼ်ႇ ၽူႈထတ်းသၢင် ၵၢၼ်လိူင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈ VOA ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸုမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်ႉၻရူၼ်ႊသေတိုၵ်း လႆႈဝႃႈမီးၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်း PDF ပွတ်းတၢင်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉၻရူၼ်ႊသေ လေႃႇတိုၵ်းမႃး။

ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ GGR ။ မၢၵ်ႇဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸွမ်း ၻရူၼ်ႊၼၼ်ႉ ၶဝ်တင်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ မၢၵ်ႇထၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈတွၼ်ႈၼိူဝ် (အညာထန်းသီး) ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇထၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၺႃႇၼၼ်ႉသေ ၾၢႆႇလုၵ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆလူႉသုမ်းမႃးၼမ် ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၼႆ ဢူးဢွင်ႇၶိၼ်ႇ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်လိူင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈ။

ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးလၢႆၵေႃႉတႄႉ ထတ်းသၢင်ႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၵမ်ႉထႅမ်ဢမေႊရိၵၼ်ႊသေတိုၵ်း။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယွင်ႇဢႃႇၼႃႇသမ်ႉ ပိုင်ႈဢိင်ၶႄႇသေတိုၵ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း ၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်း တေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၸၢင်ႈလၢမ်းထိုင် တင်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ။ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၶေႃႈတွပ်ႇ ၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဝႆးဝႆးၸင်ႇတေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်တဵင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢၢင်ႈဢိင် – VOA