ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 1027 ၸင်ႇတႄႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းတဝ်ႉၼႄဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ ၼႄၾႆးၶဵဝ်လႄႈ ဢူၺ်းလီသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈပူင်ၸႂ်ပုင်ႈတဵၼ်ႈၵူၺ်း။ ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်းဢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၵွင်ႉသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်း ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်ၸဵမ် NUG တေႃႇထိုင် ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်လႅင်းသေ ယွၵ်ႈမွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လႃးလႃး။

ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈပင်းလူမ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈဢုပ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တၵ်းလၢမ်းႁုပ်ႇထိုင် မၢၼ်းတလေး၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ၊ ၸုမ်းဢူၺ်း လီသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း MNDAA ဢမ်ႇၼၼ် TNLA ၼႆႉ တၵ်းဢွၼ်ဢဝ် PDF မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ် လူင်းတိုၵ်းပွတ်းၵၢင် ၼႆမႅၵ်းမႅၵ်း၊ ၽႂ်ထဵင်ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၽႂ်ၶတ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉ လႃႇထႃႉၸႃႉၸိူၼ်းၵမ်းလဵဝ်၊ တေႃႉတႄႉတူၵ်ႇဝႃႈ တေပဵၼ်လႆႈတႄႉယူႇႁႃႉ ၼႆၵူၺ်း ၵေႃႈ မၢႆထိုင် ပဵၼ်ၽူႈၸွမ်းလင် ၸုမ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်၊ ဢဝ်ၽုင်ယႂ်ႇႁွင်ႉသဵင်လင်သေ ဢိုၼ်ၵူမ်ပႅတ်ႈပိူင်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်ပဵၼ်တႄႉၼႆႉ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈတၢၼ်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႂ်ႈမီးၼၼ်ႉသႄႈ။

ထိုင်လိူၼ်သႅပ်ႊထိမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 4 ပီ 2024 ၼၼ်ႉ MNDAA ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး ၸုမ်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်းတႃႇလႆႈ လိူင်ႈၽွင်းငမ်း ၼႃႈတီႈႁင်းၶေႃၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ တႃႇတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇ။ ယဝ်ႉသမ်ႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇႁူမ်ႈၸွမ်းNUG သေ ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်းပႃးမၢၼ်းတလေး၊ တူၼ်ႈတီး။ တေၵိုတ်းတိုၵ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ပႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၵႂႃႇ လူၺ်ႈမိူင်းၶႄႇၶဝ်ႈၵၢင်ငူပ်ႉငီႉၸွႆႈ ၽိူဝ်ႇဝႃႈၼႆ ဢဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်လႅင်းယွၵ်ႈမွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈတၵ်းသဵင်ပႅတ်ႈ။ ဢိူဝ်ႈဢႃႉၸႃႉၸႂ်သေ ယဵၼ်ၸိပ်းယဝ်ႉ။

ထိုင်ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 25 ၼၼ်ႉၵေႃႈ TNLA ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼပ်ႉယမ် ႁၼ်ထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၶဝ်ႈၵႄႈငူပ်ႉငီႉ ပၼ်ၼၼ်ႉသေ တေယွမ်းဢုပ်ႇၵုမ် ပိူဝ်ႈတႃႇလူပ်း လင်လႆႈပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ သိုၵ်းသိူဝ်သွင်ၾၢႆႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉယိုင်ႈၶႅၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸူၵ်ႉၸႂ် တီႈၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်လႅင်းသေ ဢၢၼ်းဢဝ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽႅဝ်မႃး 3/12/2024 ၼၼ်ႉ MNDAA ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထႅင်ႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈဝႃႈပေႃးၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းၵၢၼ်တိုၵ်းၼိူဝ်လိၼ် ၸဵမ်သၢႆဝိၼ်တႄႉ MNDAA တေပွႆႇတူဝ်တႅၼ်းထၢၼ်ႈသုင် ဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉပႃးတင်း လိူင်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆလႄႈ ပဵၼ်တီႈလီၸႃႉၸႂ်လူင်လၢင် တႃႇၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်လႄႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းႁိပ်ႇ ႁွမ်ႈၼၼ်ႉတႄႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ် ပွင်ႉထႃႉလႃႉလင်ႁုၵ်းႁၢႆႉႁူင်ႁႅင်း။ 29/12/2024 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႈ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵႄႈလိတ်ႈလူၺ်ႈ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၼႆၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ပဝ်းယဵဝ်သျႅင် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဝႃႉ UWSA ၵေႃႈ တင်းၾၢၵ်ႇၵႂၢမ်းတူင်ႉတၵ်ႉပီမႂ်ႇ 2025 သေ တူၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈတင်းလၢႆး တၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈငိၼ်းၵႂၢမ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ဢမ်ႇႁၼ်ၽူႈလႂ်ၸုမ်းလႂ်လႃႇ လင်မၢပ်ႇ ၼႄးဝႃႈ ၸိူဝ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႅၵ်ႇၶႃတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸွမ်း ၵူၼ်ႈၸၵၸ(စကစ) ၼႆသႄႈ။

ၼႂ်းဝူင်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းဝႃႉ ဢွၵ်ႇၶေႃႈတၵ်ႉၼၢႆပီမႂ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၽဝ်ႇဝႃႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းငူၺ်ႇသွင်ႇ လၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ သဵင်ပွင်ႉသဵင်လႃႇ၊ သဵင်လွၵ်ႇသဵင်ငိုတ်ႈ လင်ပေႃးၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ၵူႈၵိဝ်ႇငႅၵ်းၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉယိုင်။

ဢၼ်ႁူႉၸွမ်းလိုၵ်ႉၼႂ်းဢေႇ ဢၼ်လၢမ်းသႃးယၢတ်ႇၼမ်ႉၸွမ်း လိူဝ်သေလိူဝ်။ ၵေႃႉၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ထိုင်ငဝ်ႈႁၼ်ႁၢၵ်ႈသေ ထတ်းသၢင်ၸွမ်းယွၼ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းဢေႇ၊ ၵႂႃႇၸွမ်းလၢႆးၽုင် ၵူၼ်းယႂ်ႇသႂ်ႇသဵင် ႁႅင်းသေ ထိူတ်းႁႂ်ႈၵူဝ်ထႃႉႁႂ်ႈလၢပ်ႇၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်ၵူၺ်းလႄႈ ထိုင်တီႈ ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၵႂၢမ်းပေႃးၸၢႆႇႁၢႆ ပႅတ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈတၢင်ႇၸုမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တေၵိုတ်းတိုၵ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သေ ထိုင်ယၢမ်းၸုမ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် တူၵ်ႇလၢတ်ႈၸင်ႇ ထၢမ်ၶႃႈထၢမ်ၶိုင်ၵၼ်ၼႆႉ ဝႃႈလႃးၽႂ်မီးၵွင်ႈ ဝႆႉပဵၼ်ၶုၼ်ပႅတ်ႈလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉႁိုဝ်၊ ပေႃးၸႂ်ႈတႄႉၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸၵၸ (စကစ) ၵူၺ်းလေႃႇ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸေႈ ၵူၺ်းယဝ်ႉလေႃႇ။

ပေႃးတူၺ်း တီႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၸုမ်းၵႂႃႇဢုပ်ႇတီႈငူၺ်ႇသွင်ႇၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉၸိုင်- ၶေႃႈထီႉ (1) တၢင်းလူဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းယၢမ်းလဵဝ်ယႅၼ်ႈယႅၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ။

ၶေႃႈထီႉ (2) တႃႇၽႅဝ်ထိုင်ငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးၶေႃႈႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မုင်ႈၼႃႈၸူး ၾႅတ်ႇတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၼ်ၵူႈပႃႈၾၢႆႇယွမ်းႁပ်ႉ။

ၶေႃႈထီႉ (3) ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸဵဝ်းပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း တႃႇႁႂ်ႈလႆႈၶေႃႈႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ (ၵ) ႁႂ်ႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ၸိူဝ်းၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၊ (ၶ) ပၢင်တိုၵ်း ဢၼ် ပဵၼ်ယူႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ထိုင်လႂ်ႁႂ်ႈၵိုတ်းယင်ႉတီႈၼၼ်ႈ … ယဝ်ႉၸင်ႇ တေမႃးၶေႃႈထီႉ (4) တေႃႇထိုင် (7)။

ၼႂ်းၸဵတ်းၶေႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ် line ၸီႉၸမ်ႈႁၼ်ၸႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈထီႈသၢမ် ဢၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ၸိူဝ်းၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸဵမ်တင်းဢၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ်တိုၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သွင်ၶေႃႈၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းႁူမ်ႈၵၼ် တင်းသွင်ၾၢႆႇဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လူဝ်ႇပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ယဝ်ႉၸင်ႇ တေလႆႈၵိုတ်းတိုၵ်း။ သင်ဝႃႈ ၸၵၸ (စကစ) ဢမ်ႇပွႆႇပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵူၺ်းၼႃႇ၊ ၵွမ်ႉလူဝ်ႇပႂ်ႉတူၺ်း တေပွႆႇပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၵူၺ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၼႆႉ တေလႆႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်းလွတ်ႈ ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးႁိုဝ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူဝ်လႆႈပွႆႇပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ႁႃလွၵ်ႇငိုတ်ႈၶိုင်ၽီၵၼ်ႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ၶေႃႈ ထၢမ်လူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းတိုၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈၵၼ်ယူႇမိူၼ်ၼႆ တူဝ်တႅၼ်း EU လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၵဝ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်း သူၼ်းၵမ်ႉယၼ်ထႅင်ႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း UN မၢႆ 2669 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လွၼ်ႉၵႂၢမ်းတႄႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်း ယိုတ်း လွင်ႈပိုတ်းတိုၵ်းႁဵတ်းႁၢႆႉတီႈ ၵၼ်သေ သမ်ႉႁႂ်ႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းသႄႈ။

လွင်ႈၼႆႉလူး ယူႇတီႈၽုင်ၵူၼ်းၸိူဝ်းပွင်ႉမေႃးလႃႇလင်ယူႇၼၼ်ႉ တေတုမ်ႉတွပ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ် US, UK, Australia ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႃႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ် MNDAA, TNLA, AA, UWSA လႄႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႃႇ၊ ပေႃးမိူၼ်ၼၼ်ၵူၺ်းတႄႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းဢီမူဝ်း သျိၼ်း၊ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၽႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ် ပဵၼ် ၶဵၼ်ၵဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းယူဝ်ႉၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼႄမွၵ်ႈၼႆႈသေ တေၶွတ်ႇယွတ်ႈသၢႆၵႂၢမ်းၵွၼ်ႇၶႃႈ။