ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ်မႃး ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် တင်းၸူဝ်ႈတင်းၸၢတ်ႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ပႆႇသုတ်းပႆႇဝၢႆး။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ – သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယိုဝ်းၵၼ်ၵေႃႈလႆႈပၢႆႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၵေႃႈၵိၼ်းၸႂ်။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလီလီ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ ၸဵမ်ပီၵၢႆပီဢွၼ်တေႃႇမႃး ပီမႂ်ႇ 2025 ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈယၢင်းလႅင် တိုၵ်ႉပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ထႅင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈယူႇလူၺ်ႈတင်းၵူဝ်ႁႄ။ တေယူႇၵေႃႈၵူဝ်တၢႆ တေပၢႆႈ ၵေႃႈၵူဝ်ဢိုပ်း။

ဝၼ်းတီႈ 9/1/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO လႄႈ သိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈယၢင်းလႅင် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႄႈဝၢၼ်ႈၼွင်ၸၵႃႇလႄႈ ဝတ်ႉသူၺ်ႇတၵူႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ် ၵူဝ်လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းထႅင်ႈ မိူၼ်ပီ 2023 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO တၢႆ 6 ၵေႃႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ မၢတ်ႇတိူဝ်ႉလူႉတၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇႁူႉႁူဝ်ယွႆႈတႅတ်ႈတေႃးၼႆ လုၵ်ႈၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶမ်းသႃးငၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်း PDF ယၢင်းလႅင်ယိုတ်းလႆႈပႃး မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ တင်းၼမ်ဝႃႈ ၼႆဝႆႉ။

သိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ မႃးဢဝ်တီႈယူႇႁိမ်းဝၢၼ်ႈသေ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ် ႁႃတၢင်း ပၢႆႈၽႂ်မၼ်း။ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၸၵႃႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃယဵၼ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁေႈ (ဝမ်းဟေ့) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈပၢႆႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပႆႇပၢႆႈ ယွၼ်ႉမႆႈၸႂ်ၵူဝ်သုမ်းမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မႆႈၸႂ်ပႃး ႁိူၼ်းယေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ တိုၵ်ႉပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းယူႇၼႆ ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းသီႇသႅင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“တူၵ်းၸႂ်ၵၼ်ဢေႃႈ သမ်ႉၵူဝ်မၼ်းမိူၼ်ၶိုၼ်းမိူဝ်ႈပီၵၢႆၼၼ်ႉၶႃႈ။ မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼႆႉ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇ တၢင်းထုင်ႉပူင်းၵမ်ႈၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းသိမ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇယဝ်ႉသေ သမ်ႉပႆႇလႆႈၶၢႆ ပႆႇလႆႈႁဵတ်းသင်တႄႉတႄႉ။ ဢွၼ် ၵၼ်ၵူဝ် မိူင်းႁဝ်းသုၵ်ႉထႅင်ႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၸွမ်းထၢတ်ႈၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉၵႃႈ ၶၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်။ ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းသိလ်ဝၼ်းထမ်း လိူၼ်လပ်းလိူၼ်မူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဝႆႈၵႂႃႇသႃ ယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ်။ ဝၼ်းဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်း ၶွၼ်ႈသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်းလႄႈ လိူၼ်သီႇမူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢၢႆၵႂၼ်း မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း တဵမ်ဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇလီၸွမ်းတႄႉၼႆ ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းသီႇသႅင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“သူၺ်ႇတၵူႇၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးဝၢၼ်ႈယူႇၶႃႈ။ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၵွင်းမူးၵၢတ်ႇၵူႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽြႃးၵိုၵ်းပိုၼ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်လိူၼ်သၢမ်ၼႆ ၵူႈပီပီၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ် ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးဢေႃႈ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉသေ ဝၢႆးၼႆႉ သမ်ႉမႃးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ၵႂႃႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းၸုမ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးၶဝ်ႈယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်း၊ ဢွင်ႈတီႈသႃႇသၼႃႇလႄႈ ယိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ် ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ပိူင်သိုၵ်း War Crimes ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵျီႊၼီႊဝႃႊ ၶွၼ်ႊဝႅၼ်ႊသျိၼ်ႊ ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးလူင်းလၢႆး မိုဝ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တေလႆႈၵႅတ်ႇၶႄ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၼႃႈတီႈပၢင်တိုၵ်း ဝႃႈၼႆဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း မႃးမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ယူႇဢမ်ႇပဵၼ်ၵိၼ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။

ဝၼ်းတီႈ 6/1/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထီႇသူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆသွင်လင်။ မိူဝ်းဝၼ်းတီႈ 07/12/2024 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ တၢင်းသင်သေ ယၢမ်းၶမ်ႈၶိုၼ်းလိုၵ်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵၢင်ႉၵႄႇ တီႈဝၢၼ်ႈတူၺ်ပူး ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸိုင်ႈႁွင်ႉ ၽျႃးၻူင်းၵျေႃႇ (ဖြားဒုံးကျော်) ထိုင်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး။ တေႃႇထိုင်ဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉတီႈလႂ်ဢမ်ႇႁူႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈတင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တၢင်းၵၢင်ႉၵႄႇ ဝႃႈၼႆ။

တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈႁွမ်းသိုၵ်းယၢင်းလႅင် တႄႇၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1111(ပီ2023) သေ လေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး တီႈလႅၼ်လိၼ်တႆး – ယၢင်းလႅင်လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈမႃး တႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းပၢႆး၊ ၾၢႆၶုၼ်၊ ပၢင်လွင်း၊ သီႇသႅင်ႇ၊ ထုင်ႉပူင်း ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးတၢမ်ႇသိုၵ်းသိူဝ် သိုၵ်းၸုမ်းလႂ် ၶဝ်ႈမႃးၸမ်ၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်။ ပေႃးသိုၵ်း ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်း ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်းမႃးၵေႃႈ သမ်ႉၵူဝ်သိုၵ်းထႅင်ႈ ၸုမ်း ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးပိုတ်းယိုဝ်းသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးႁိူၼ်းယေး ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇလႄႈ လူႉသုမ်း ပႃးသၢႆၸႂ်ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်း တႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။