သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေသူင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈသဵင်ႈ ငိုၼ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ (ၵႃႈၸရိတ်ႈတၢင်း) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅပ်ႊပိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း Globe New Light of Myanmar ဢၢင်ႈဢိင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈတီႈၸုမ်းႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ (MOEAF) သေ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ မိူၼ် ၵၼ်။
ၶၢဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်း Agency ႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ရတ်ႉသျႃး ႁွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉလူတူဝ်သတ်း၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သွင်မိူင်းတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်သေ ၵႂႃႇၸွမ်းပိူင် MOU ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ၼင်ႇၵၼ်တေၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်သေ ႁွင်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း ဝႃႈ ၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉၵူၺ်း တႃႇတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃးၼႆသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၺႃးယွၵ်ႇလႅၼ် ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵႂႃႇလူႉတၢႆ ၸွမ်းၼႃႈသိုၵ်း မိူင်းရတ်ႉသျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈ ၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး ၼႆယူႇ။
Agency ဢၼ်လႆႈၶႂၢင်ႉ ႁႃပၼ်ၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး မီးလၢႆၸုမ်း
ၸုမ်း Agency ႁႃပၼ်ၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး ဢၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉဝႆႉၼႆႉ မီး 2 ၸုမ်း။
ယူႇတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် သွင်မိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း သေ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေသူင်ႇၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်း လဵင်ႉလူတူဝ်းသတ်း၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်တီႈႁူင်းႁဵတ်းႁိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉလူ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉငိုၼ်းလိူၼ် ၼိုင်ႈ လိူၼ် 550 တေႃႊလႃႊဢမေႊရိၵၼ်ႊ(ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းယၢမ်းလဵဝ်သေ တေမႅၼ်ႈငိုၼ်း မၢၼ်ႈ ႁိမ်းၸမ် 25 သႅၼ်) ၊ ၵၢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈသမ်ႉ 1 လိူၼ် 1,300 တေႃႊလႃႊ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ (တေမႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ႁိမ်းၸမ် 56 သႅၼ်) ။
ပေႃးႁွတ်ႈၵႂႃႇ တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃးၸိုင် တေလႆႈၸၢမ်းၵၢၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်။ တေလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၸွမ်း ပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၸၢမ်းၵၢၼ် 3 လိူၼ်ၼၼ်ႉ သင်ၼမ်ႉၵတ်ႉဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် တေထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ – ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တႃႇတေသူင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၶွမ်ႊပၼီႊႁပ်ႉသူင်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း ၶွမ်ႊပၼီႊ မိူင်းရတ်ႉသျႃႊဝႆႉယူႇ။ တေလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်သႅၼ်းလႂ်၊ ငိုၼ်း လိူၼ်ၵႃႈႁိုဝ်၊ လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ တေလႆႈတၢင်ႇၶေႃႈယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် (Proposal) သေတၢင်ႇယွၼ်ႉၶႂၢင်ႉ တီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်း လူင်ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းရတ်ႉသျႃး လူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး
တႄႇဢဝ်ၵၢင်ပီ 2024 ၼႆႉမႃး ၶွမ်ႊပၼီႊ မိူင်းရတ်ႉသျႃး ၵႆႉပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူးတီႈ ၸုမ်းႁႃပၼ်ၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႇတေႁွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ။
မၢင်ပွၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈမႃး ၼႂ်း email သေႁွင်ႉၵမ်ႈသိုဝ်ႈ ၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉရတ်ႉသျႃး ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းတင်းယူႊၶရဵၼ်ႊ၊ ယွၼ်ႉသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ MOU ဝႆႉလႄႈ ၸုမ်းႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽွင်ႈရတ်ႉသျႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်း ယူႊၶရဵၼ်ႊမႃး ၸမ်ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီၼႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဵတ်း ဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး တိူဝ်းလူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ် ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇရတ်ႉသျႃး ႁၢႆးငၢၼ်းၼင်ႇၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ႁူမ်ႈပႃး မိူင်းယူႊရူပ်ႊ ပွတ်းတူၵ်းၶဝ် ၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ် ပိၵ်းဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းရတ်ႉသျႃး။
ယွၼ်ႉလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းရတ်ႉသျႃး မီးလွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းရတ်ႉသျႃး လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈလူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆ – ၸုမ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းရတ်ႉသျႃး (RAS) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢူးမဵဝ်းဢွင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ရတ်ႉသျႃး – မိူင်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ယွၼ်ႉပၢင် တိုၵ်းတီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃးသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းယွမ်းလူင်းႁႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ တႃႇတေၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈ ႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၾိင်ႈငႄႈ ၾိင်ႈထုင်း ၊ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢမ်ႇလီလႄႈ ၵႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်း ၵေႃႈတူၵ်း။ ငိုၼ်းလိူၼ်ဢၼ်တေလႆႈလႄႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇလႅပ်ႈတေဢမ်ႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ် – ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမေႃႊသၵူဝ်ႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ – ဝၢႆးသေ ရတ်ႉသျႃး ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ယူႊၶရဵၼ်ႊယဝ်ႉ မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ဢၼ်တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ႁႅင်း ၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ ၵူၼ်းမိူင်းရတ်ႉသျႃး ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၸႂ် ၵူၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆႉဝူၺ်ႇလႄႈ လိူင်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ႁွတ်ႈၵႂႃႇ မိူင်းရတ်ႉ သျႃးၸိုင် လႅပ်ႈတေယူႇယၢပ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး လူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းဝႆႉ တင်းၼမ် ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လႆႈပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် ၼမ်လိူဝ်သေၵဝ်ႇမွၵ်ႈ 5 ပုၼ်ႈသေႁွင်ႉၵူၼ်းဝႆႉ တႃႇၶဝ်ႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း။ မၢင်တီႈ တႅမ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေပၼ်ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် တေႃႊလႃႊၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢႃယုယႂ်ႇၵေႃႈ ပေႃး ယင်း တိုၵ်ႉႁႅင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈယူႇၸိုင် ၶဝ်ႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႆႈ ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸိူင်ႉ ၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၵေႃႈ ၺႃးယွၵ်ႇလႅၼ် ၵႃႉၶၢႆသေ ႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉပွၵ်ႈမိူင်းၶိုၼ်း – ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈမႆႈၸႂ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃး ႁွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ
ၼႂ်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊၼႆႉ ယူႇတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပိူင်(MOU) သေ သူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႆႉ မီးမိူင်းထႆးတင်း မိူင်းလၢဝ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၵျပၼ်ႊ၊ ၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆသွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ သူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် မႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ဝႆႉၵေႃႈ မီးယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃးၼႆႉ ယူႇတီႈ သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ သူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ ပႆႇယၢမ်ႈမီးမႃးသေပွၵ်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေႁွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မႂ်ႇ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇရတ်ႉသျႃးၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇတေပၼ်ပၢင်သွၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ရတ်ႉသျႃးဝႆႉယူႇ – ဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 3-4 လိူၼ်သေ ၾိုၵ်းႁႂ်ႈမေႃငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ရတ်ႉသျႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ။ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၽွင်းယၢမ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ် ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် – ၽူႈၵေႃႉပူင်သွၼ်ပၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ရတ်ႉသျႃး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇ ၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်းပိူင် MOU လႄႈ လီလႆႈမႆႈၸႂ် တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဵင်ႈၶႅင်ဝႆႉ မူႇဝႃႇတ လွင်ႈသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းသေတႃႉ တႃႇတေသူင်ႇၵႂႃႇ မိူင်းရတ်ႉသျႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈလီဝူၼ်ႉ တႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဝၢႆးလင် ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈလူဝ်ႇငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိူဝ်းပၼ်ၶႂၢင်ႉ(ဝႂ်လၢႆႊၸိၼ်ႊ) ၸုမ်းႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မႂ်ႇၼမ်တိူဝ်း ၶိုၼ်ႈမႃး။
ၵွၼ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ၸုမ်း Agency ႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းမီး ႁိမ်းၸမ် 300 ၸုမ်း ။ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉသမ်ႉ မီးႁိမ်းၸမ် 600 ၸုမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊမီး 10 ၸုမ်း ၊ ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ မီး 2 ၸုမ်း။
ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ် ၵူၼ်းၸၢႆး ဢႃယု 23 – 31 ဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်တေသူင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃးၼႆႉ တေပဵၼ်ၼႂ်းၵႄႈဢႃယု 18 – 40 ပီ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႃႈ – ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢႃယု ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း တႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ၵူႈလွၵ်းလၢႆးသေ ၶတ်းၸႂ်ဢွၵ်ႇ မိူင်း။ လီမႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်လိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေသူင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်း ရတ်ႉသျႃးၼၼ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။
ဢၢင်ႈဢိင် – BBC
















ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ