ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ယႃႈယႃၵိၼ် ၸမ်တေၶၢတ်ႇယဝ်ႉ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၵုမ်းၵမ် မႃးၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။

တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 19/12/2023 ၼၼ်ႉမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ယိုတ်းၵုမ်းမႃး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ႁူင်းယႃလူင်၊ ႁွင်ႈယႃ (ဆေးခန်း)လႄႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးယႃႈယႃၵိၼ် တႃႇၵူၼ်းပဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

မေႃယႃ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းပၼ်ႁႃလူင်ယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ – တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈဝၢၼ်၊ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ၊ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ TB လႄႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ (ၵႃႇၵွႆႇသေး) လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႈယႃၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း ၸမ်တေမူတ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် ယႃႈယႃ လိူတ်ႈဝၢၼ်၊ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ (ၵႃႇၵွႆႇသေး) လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇ TB လႄႈ HIV ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸမ်ၶၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သမ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉၵိၼ် ပၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ပျႃး။ ၵွၼ်ႇၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ မီးၶူင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးတင်ႈဝႆႉ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

“မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် 1027 ၼၼ်ႉ ယႃႈယႃၼႆႉ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၵမ်ႉထႅမ်မႃး ၶဝ်မႃးပၵ်းလုမ်းတီႈဝႆႉ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈသိုဝ်ႉၵိၼ် ႁူဝ်သႅၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇၵႂႃႇ။ ယႃႈယႃတႄႉ ၶၢတ်ႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်တၢင်ႇမႃးတၢင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ လႆႈသိုင်ႇ(သိမ်း) သေ တေႃႉမႃးဢဝ် ၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဢေႃႈ။ ယႃႈယႃၼႆႉ ၸိူဝ်းတၢင်ႇမႃး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉလႆႈ ၼႂ်းၵႃးသေ မတ်ႉၵူၼ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ”- မေႃယႃ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁၢမ်ႈတေႃႉသူင်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ၊ ၶူဝ်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၶဝ်ၵူတ်ႇထတ်း ႁႅင်းတႄႉ တီႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ၵၢႆႇၸူးတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်း ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 30 ပၢႆ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းတႄႉ မေႃယႃ မီးၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇ။ ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်းတႄႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃၵိၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈတေႃႉမႃး။ တေႃႈၼင်ႇ ယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်းၵူၺ်း ၶဝ်ယင်းတီႉဢေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ။ ယႃႈယႃ ဢၼ်မႃးတၢင်းမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉ။ ၵမ်ႈ ၼမ် တေၸႂ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး။ ယၢမ်းလဵဝ် သင်ၵႂႃႇသမ်းၶဵၼ် တီႈႁွင်းယႃ (ဆေးခန်း) ဢမ်ႇမီးငိုၼ်း 10,000 ပျႃးၼႆ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁွင်ႈယႃလႆႈယဝ်ႉ။ ၵူႈပွၵ်ႈ 3,000 – 4,000 ပျႃးၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူင်းယႃလူင်၊ ႁွင်ႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈယူတ်းယႃ ၶၼ်မၼ်းသုင် ပဵင်းၵၼ်ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

တေႃႈလဵဝ် သင်ဝႃႈ မႄႈမၢၼ်း တေၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ၽႃႇၵိူတ်ႇၸိုင် တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း တေလႆႈမီးငိုၼ်းဝႆႉ 20-30 သႅၼ်ပျႃး။ ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈထူပ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵုမ်းၵမ် မိူၼ်ၼင်ႇ – ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ – ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်းလၢတ်ႈ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၼႃႈတီႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ယိုတ်းၵုမ်းလႆႈဝႆႉ ဝၢႆးလင် ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႆႉမႃး တင်းမူတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 10 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ မၢၼ်ႈ တူင်ႈ၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ မိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွၵ်ႉမႄး (မိူင်းလူင်၊ မိူင်းငေႃႉ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။