ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ၸိူဝ်းယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႁူႇ (တွင်ႇငူႇ/ တွင်ႇဢူႇ) တိူင်းပႃႇၵိူဝ် ႁၢင်ႇယၢၼ်ၵႆၵၼ် တၢင်းသၼ်လွႆၸိုင်ႈတႆးသေတႃႉ တိုၵ်ႉၸူမ်းပႅင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၾိင်ႈထုင်း ႁိတ်ႈႁွႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တိုၵ်ႉႁၵ်ႉသႃ ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။  

ပီၼႆႉ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇၵေႃႈယႃႇ တႃႇၾိင်ႈထုင်း တေဢမ်ႇမွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ၸတ်းပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းပီမႂ်ႇတႆး 2119 ၼီႈ ႁႂ်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် တႆးၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇယူႇၵေႃႉတီႈၵေႃႉတၢင်း ၵေႃႉဝၢၼ်ႈၵေႃႉမိူင်း သေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်လိုမ်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း။ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် သိုပ်ႇသၢႆၸႂ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၵႂႃႇယူႇ။

ပၢင်ႁပ်ႉၸဵင် ပီမႂ်ႇတႆး 2119 ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး လၢႆလွင်ႈသေ ယူႇတီႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင် ႁူႇ (တွင်ႇငူႇ) ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆး လႆႈၶိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 15/12/2024 ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မူၼ်းၼႆႉတႄႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းတွင်ႁူႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၸင်ႇလႆႈၼမ်းၸတ်း ပဵၼ်ပၢင်ၵႅဝ်ႈ မၢႆတွင်း ႁူမ်ၸူမ်းပီမႂ်ႇတႆး 2119 ၼီႈ။ ပိူင်လူင် တႃႇယုၵ်ႉယွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈလႄႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆ – ၸၢႆးထီးၶမ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းတွင်ႇဢူႇ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ႁဵတ်းပဵၼ်တႃႇမၢႆတွင်းႁပ်ႉပီမႂ်ႇယူႇၶႃႈ။ တႃႇႁႂ်ႈၾိင်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ယဝ်ႉၵေႃႈ တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း တေဢမ်ႇလူင်လိုမ်း။ ၼႂ်းပၢင်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾိင်ႈငႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး တႃႈၵုင်ႈ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းဢေႃႈ။ ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈမွပ်ႈဝႂ်ယွင်ႈယေႃး ၼမ်ႉၸႂ်မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။  

ပွၵ်ႉ ၊ ဝၢၼ်ႈ ၊ ဢိူင်ႇ ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ဢၼ်မီးပီႈၼွင်ႉတႆး ယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းပီမႂ်ႇတႆး 2119 ၼီႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈတႆးသေ မုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႁူႇ လႆႈၵႂႃႇၼမ်းၸတ်း တီႈႁူင်းႁေႃးၵေႇတုမတီႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈဢွင်ႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃး ၵူၼ်းဢႃယုသုင် ဝဵင်းတွင်ႁူႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်။ မီးပီႈၼွင်ႉတႆး ပိုၼ်ႉတီႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ။

မုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႁူႇၼႆႉ လႆႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃးလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸတ်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမႃးၵူႈပီပီ၊ ဝၼ်းယႂ်ႇဝၼ်းလူင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး၊ ပီမႂ်ႇတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ပေႃးတေဢမ်ႇလူင်လိုမ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပေႃးတေမေႃတူင်ႉတိုၼ်ႇ ႁၵ်ႉသႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၶိူဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶတ်းသၢင်ႈမႃး လူၺ်ႈၼႂ်းၵႄႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လၢႆလွင်ႈ။ ၸၢႆးထီးၶမ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းတွင်ႇဢူႇ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းတႆးႁဝ်းလၢႆတီႈၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇၼိမ်ဢမ်ႇသဝ်းၼႆတႄႉ ႁူႉထိုင်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾိင်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၸတ်းၽႂ်တေၸတ်း။ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႃတိုဝ်ႉတၢင်း မၼ်းသေၸတ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မီးၾိင်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၸတ်းၶပ်ႉၶပ်ႉတၢမ်းတၢမ်းၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ် ၾိင်ႈငႄႈႁဝ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ တေၶၢတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းၵႂႃႇပီသိုပ်ႇပီယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ လီဢွၼ် ၵၼ်ႁၵ်ႉသႃၾိင်ႈငႄႈႁဝ်းဝႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း တေသိုပ်ႇႁၵ်ႉသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇထုၵ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈယွၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လူလွမ်တိုတ်းတၢႆး ၸုင်ၸၼ်ၵမ်ႉယၼ်ပၼ်သေၵမ်းၼႆ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇထုင်ႉ ပဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႁူႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ တေမိူၼ်လၢႆးလၢတ်ႈ တႆးယူၼ်း ၵမ်ႈၼမ်။ ဝၢႆး ၼႆႉ လေႃးၵႂၢမ်းတႆးလူင်မႃးဢိတ်းဢီႈ။ မူႇဝၢၼ်ႈတႆး မီး 11 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၵူၼ်းတႆး မီးႁိမ်း 7 ႁဵင် ၽုၵ်ႇႁႆႈသွမ်ႈၼႃး ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းႁိူၵ်ႈသေ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။

ပေႃးထိုင်ပီမႂ်ႇတႆးမႃး ၵူၼ်းတႆးၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ် ဢွၼ်ႁဵတ်းပၢင်ႁပ်ႉပီမႂ်ႇၽႂ်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – တႆးယၢၼ်မိူင်း USA ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ သိင်ႊၵႃႊပူဝ်ႊ၊ မလေးသျႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သေဢမ်ႇၵႃး ပေႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၵေႃႈ တေမီးမိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။