တႃႊလီႊပၢၼ်ႊ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပူင်ႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းဢႅပ်ႊၾ်ၵၢၼ်ႊၼိတ်ႉသ်တၢၼ်ႊ (Afghanistan) သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၾၢႆႇပၢႆးမေႃယႃၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈလႄႈ မေႃလုမ်းလႃး လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈပႅတ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း တႃႇၼၢင်းယိင်းၶဝ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၾိုၵ်းသွၼ် ၾၢႆႇပၢႆးယႃႈယႃ 5 တီႈ ဢၼ်မီးတူဝ်ႈ မိူင်းဢႅပ်ႊၾ်ၵၢၼ်ႊၼိတ်ႉသ်တၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ တေႃႇထိုင်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပူင်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၼႆႉ ပႆႇလႆႈၶေႃႈယိုၼ်ယၼ် တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႊလီႊပၢၼ်ႊသေတႃႉ မိူၼ် ၵၼ်တင်းမူႇပိူင် ဢၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၼၢင်းယိင်းသိုပ်ႇ ၶိုၼ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လႄႈၸၼ်ႉၸွမ် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ပီ 2021 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇတႃႊလီႊပၢၼ်ႊ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ တေမူၼ်ႉမႄး လၵ်းသုတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇတီႈၵိူဝ်းယမ်ဢိတ်ႇသလမ်ႇသေ ၸင်ႇပိုတ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်မႃး။

ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၼၢင်းယိင်း မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၾၢႆႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႊလီႊပၢၼ်ႊ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းၼႆႉ မီးလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ႁႅင်း။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မေႃယႃၾၢႆႇၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈလႄႈ ၾၢႆႇမေႃလုမ်းလႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။

ပိူင်လူင်မၼ်း သင်ဢမ်ႇပႃးၵူၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်း ၵူၼ်းပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၸိုင် မေႃယႃၵူၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ယူတ်းယႃ ၵူၼ်းပဵၼ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) သေ တီႈမိူင်းဢႅပ်ႊၾ်ၵၢၼ်ႊၼိတ်ႉသ်တၢၼ်ႊၼႆႉ လူဝ်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်းမေႃယႃၾၢႆႇၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 18,000 ၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူင်းဢႅပ်ႊၾ်ၵၢၼ်ႊၼိတ်ႉသ်တၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၽွင်းၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူႉတၢႆၼမ်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၽွင်းၵိူတ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 1 သႅၼ် ၵေႃႉၼၼ်ႉ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လူႉတၢႆ 620 ၵေႃႉ – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။