သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တေသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ ဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊၼၼ်ႉ တေလႆႈမေႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈရတ်ႉသျႃႊ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉလူတူဝ်သတ်း၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉဝႃႈ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸုမ်း Agency ႁႃပၼ်ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မီး 591 ၸုမ်း။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းဢၼ် လႆႈၶႂၢင်ႉႁႃပၼ်ၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ မီးမွၵ်ႈ 2 ၸုမ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ သူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ် ၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၶိုၼ်းထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်မႃး မိူင်းမၢၼ်ႈ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်း တေၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်လိူဝ်မိူင်းၶႄႇၼႆ တေႃႇတိၼ်ႇတိၼ်ဝေႇ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၺၢၼ်ႇလိၼ်းတိတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းထႆး၊ မိူင်းမလေးသျႃး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ၊ မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်းလႄႈ မိူင်းၵျပၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်း ရတ်ႉသျႃႊၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လၢႆဢၼ် ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ တႄႇဢဝ်ရတ်ႉသျႃႊ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်းယူႊၶရဵၼ်းမႃး ၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ ပီ 2022 ၼၼ်ႉ ရတ်ႉသျႃႊ လႆႈႁူပ်ႉပၼ်ႁႃႁႅင်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်ၼႆႉမႃး ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ လူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ 4.8 လၢၼ်ႉၼႆ ဢိင်ဢၢင်ႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်း Russian Academy of Sciences’ Institute of Economics သေ ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႃႊၼေႊၵျီႊ ၸုမ်းပွင်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 01/08/2024 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ရတ်ႉသျႃႊ – ယူႊၶရဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းတႃႊၵျိတ်ႊသတၼ်ႊ၊ ဢုၸပႅတ်ႊၵသတၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ။ ၼႂ်းပီ 2021 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မီး 5 သႅၼ်။

ဝၢႆးလင် ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ရတ်ႉသျႃႊ – ယူႊၶရဵၼ်း ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵဵပ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမႂ်ႇ၊ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵိုတ်း 62,000 ၵူၺ်း – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။