ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်း 100 ပၢႆ ယၢမ်းလဵဝ်ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ် ၵႂႃႇမီးဝႆႉၵဵင်းတုင်ၽွင်ႈ ၊  ၵႂႃႇယွၼ်းထုတ်ႇဢဝ်ၶိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ တေၾိုၵ်းပၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ သူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈဝႃႈၼႆ။

တင်ႈတႄႇပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်လိူၼ်သိပ်းသွင်မႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပလိၵ်ႈ လိုပ်ႈလမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း  ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸွမ်းၵၢင်ဝဵင်း ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ လၢၵ်ႈၸၼ်တီႉၺွပ်း တၢင်ႇရူတ်ႉၵႂႃႇၵူႈၶမ်ႈၶိုၼ်း။ ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉသမ်ႉလႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၶဝ်ႈၸၼ်ၼႂ်းႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၽၢၵ်ႇလိူၼ်သၢဝ်းဝၼ်းမႃးၼႆႉ တီႉလႆႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ 146 ၵေႃႉ ။

ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ် ၼုမ်ႇယိင်း ၽူႈထုၵ်ႇတီ့ၺွပ်းၵႂႃႇလၢတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ တႆးၵေႃႉၶႃႈၵေႃႈ  ပႃးၵႂႃႇဢေႃႈ   မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ့် ၊ ပလိၵ်ႈလႄႈတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၼႂ်း ႁၢၼ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၵၢင်ၶမ်ႈၸိုဝ်ႈယႂ်ႇတီႈၼိုင်ႈၶႃႈၼေႈ ။ ဢူၺ်းၵေႃႉၶႃႈ 4-5 ၵေႃႉ ၵႂႃႇၸွမ်း ၵၼ် တီႈႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ။ ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇတင်းမူတ်း ။   ပႃးၵႂႃႇတင်းယိင်းလႄႈ တင်း ၸၢႆး ၊ ပေႃးၶဝ် ၺွပ်း  ၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈတီႈၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၵူၼ်း 20 ပၢႆ ။    ဢူၺ်းၵေႃႉၶႃႈ ဢၼ်ၺႃးတီႉ ၵႂႃႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇ ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်းထုတ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ပလိၵ်ႈၵဵင်းတုင်လၢတ်ႈဝႃႈ တေၾိုၵ်းပၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵွၼ်ႇဝႃႇ” – ဝႃႈၼႆ ။  

လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၶတ်းၸႂ်တိတ်းတေႃႇၸူး ပေႃႈမႄႈၼုမ်ႇယိင်းၵေႃႉထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢမ်ႇႁတ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄ့ ဢဝ်ငိုၼ်း ထုတ်ႇတူဝ်လႆႈၶိုၼ်းသေတႃ့ ယၢမ်းလဵဝ်တႄ့ ပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ထုတ်ႇတူဝ် ဢမ်ႇလႆႈယဝ့်ၼႆ မၼ်းၼၢင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ၼႆ ။

“မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄ့ ၵူၼ်းဢၼ်ၶႃႈႁူႉၸၵ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၺႃးၺွပ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵႂႃႇယွၼ်းထုတ်ႇတူဝ်ၶိုၼ်း လႆႈပၼ် 50 သႅၼ်ပျႃး ၶဝ်ၵေႃႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ။  ယၢမ်းလဵဝ်တႄ့ ပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ့်ၶႃႈ  ”- ဝႃႈၼႆ ။

ဝၢႆးပွႆး ႁူင်းၾႆးမိၼ်ယဝ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးၸမ် 7-8 မူင်း ၽႂ်ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းတၢင်း၊  တေမီးၵူၼ်းၶၢႆတၢင်းၵိၼ် တီႈၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း၊ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇတႄႉ သမ်ႉပေႃးယဵၼ်သီႇ၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ တၢင်းၶၢႆၵေႃႈ ဢိုတ်းၸဝ်ႉၼႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၵၢတ်ႇတႅမ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “တီႈဢၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈလၢၵ်ႈၶဝ်ႈၸၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းၵိဝ်ႇၼႂ်းယွမ်ႇ တီႈပွၵ်ႉ ဢၼ်ယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈဢိတ်းဢိတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼေႈ လႆႈငိၼ်းတႄႉၼႃ။ ပေႃးပဵၼ်ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ လပ်းသိင်ႇၼႆႉ ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆၵႂႃႇပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၾုင်ၵေႃႈႁၢႆတင်းမူႇတင်းၾုင်ယဝ်ႉ။ ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပလိၵ်ႈတီ့ၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ့် တေပႃးလုၵ်ႈၸၢႆး ၽူႈမီးၸၼ်ႉယႂ်ႇ ၼႂ်းၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် Non CDM ၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၽူႈမၢၵ်ႈမီး၊   ၵူၼ်းမိူင်း ႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉၼုမ်ႇယိင်းၵေႃႈပႃးၵႂႃႇ- ၵူၼ်းၼုမ်ႇယူႇဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။   

ၵူၼ်းဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်းပွၵ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း 10 ၵေႃႉ၊ ၺွင်ႇၽိဝ်ႇသၶၼ်း 12 ၵေႃႉ ၊ ရတၼႃႇသီႇရိ 15 ၵေႃႉ၊ ၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇသီႇ 10 ၵေႃႉ၊ ၸိင်ႇပၢၼ်း 16 ၵေႃႉ ၊ သူၺ်ႇ တွင်ႇ 20 ၵေႃႉ ၊ ၵၢၼ်ႇတႃႇ 14 ၵေႃႉ ၊ ၵျွင်းၵျီးၸူႉ 23 ၵေႃႉ ၊ မိင်ႇၵလႃႇဢူး 10 ၵေႃႉ ၊  ၽြႃးၶၢဝ် 16 ၵေႃႉ တင်းမူတ်းပဵၼ် 146 ၵေႃႉ ဝႃႈ ၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ၼႆ တီႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပျီတူ့ၸိတ့်ပဢူဝ်း PNO ႁူမ်ႈၵၼ် တဵၵ်းၸႂ့် ၵူၼ်းမိူင်းဢႃယု 23-50 ဝႃႈတေပၼ်ပၢင်သွၼ် 3 ဝၼ်းၼႆသေၽိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ယဝ့် လိူၵ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းၼၼ့်သေ သူင်ႇ ၵဵင်းတုင် ၊ ပေႃးၾိုၵ်းၵၢၼ်တီႈၵဵင်းတုင်  3 လိူၼ်ယဝ့် တေသူင်ႇၼႃႈသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵဵင်းတုင်ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ – တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ တီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းတႄႉမီးတၢင်းၼွၵ်ႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် တၢင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ။ ႁၼ်ၶဝ်ၾိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ 2 ၸုပ်ႈယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၾိုၵ်းယဝ်ႉတႄႉ ဢဝ်သူင်ႇတီႈလႂ် ပႆႇငိၼ်းၶၢဝ်ႇ– ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၵ်းပိူင်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ တဵၵ်းၶၢၼ်းတီႉၺွပ်းလၢၵ်ႈၸၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၸုပ်ႈထိ 7 ယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ -ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် ( ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ် )