ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 1/12/2024 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး 2119 ၼီႈ ၊  ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းတႆးတႄႉ ႁပ်ႉၸဵင် ၵိၼ်ၸဵင် လဵၼ်ႈၸဵင် မူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်းလိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈပီၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၵူႈတီႈ သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇ ပဵၼ်ဢၢႆယၢမ်း ဢၢႆမႆႈ သဵင်ႁွင်ႉသဵင်းႁႆႈပၼ်းၼၼ်ႈ ။ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈသူၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းတီႈလွတ်ႈၽေး။ တီႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီးပွႆးယႂ်ႇလၢမ်းလူင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈမူၼ်ႈ ၸၢင်ႈသိူဝ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁုၼ်ႉၸၢင်ႈၶူဝ်။ ၵူၺ်းဢွၼ်ၵၼ်  တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းပွၼ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႆးၸဵဝ်းၵတ်းယဵၼ် ႁႂ်ႈၸဵဝ်းလႆႈပွၵ်ႈယူႇသဝ်းၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်း။

ၼႂ်းၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇဝႃႈၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းၶတ်းၸႂ်ၵွၵ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း ။ ပိုၼ်းဢၼ်လႂ်လီၵေႃႈ ၶႂ်ႈထူၵ်းဢွၵ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄလုမ်ႈၾႃႉ ။ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၵေႃႈ တိုၼ်းမီးပိုၼ်းလီ ၾိင်ႈလီၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၵိုၵ်းၶိူဝ်းမႃးမိူၼ်ၵၼ် ။ ၾိင်ႈႁပ်ႉၸဵင်ပီမႂ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၼင်ႇပူႇႁဵတ်းမႃး ၼၢႆးႁဵတ်းဝႆႉပၼ်လႄႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၸင်ႇႁၵ်ႉသႃသိမ်းပႅင်းပိုၼ်ၽႄႈမႃး ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ။

ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ 1/12/2024   ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး 2119 ၼီႈ  ။

ပေႃးမႃးတူၺ်းပိုၼ်းပဵၼ်မႃး လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈပီတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ၼမ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ပီတႆးၼႆႉ တႄႇၼပ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁွင် (ဢမ်ႇၼၼ်) လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၶုၼ်ၸၢႆး မိူဝ်းပၢင်းႁပ်ႉထမ်းပုတ်ႉထသေ ပွၵ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်း မိူင်းလိၼ်သုင် ၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းငဝ်ႈလူင်ၼွင်သႄၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းႁွင် ၶၢဝ်းၵတ်းလိူၼ်ၸဵင်ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၽိုၼ်ထမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်းတူဝ်ၼေႃႇၶမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈဢူတီႇၾႃႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉဢဝ်ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇငႃးလႅင်  တၢင်ႇပွင်သေႁပ်ႉတွၼ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၵျၢမ်းၶမ်းၸဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းပွႆးလူင်သေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈၵျၢမ်းထမ်း ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင် ၽႅဝ်ထိုင်မိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ ထူၼ်ႈထိုင် 450 လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽူႈႁူႉႁၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ပီသႃသၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးမႃး။

ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထိသွင် ၶုၼ်ဢူတီႇၾႃႉ ( ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၶုၼ်မိူင်းၼွင်သႄ) ဢွၼ်ဢဝ်ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လူင်းၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉၶူင်းသေ မႃးတင်ႈတႄႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ( မိူင်းမၢဝ်း) ႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း ၵွၼ်ႇၼႃႈပီၶရိတ်ႉမွၵ်ႈ 94 မႅၼ်ႈပီသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႆႈ 450 ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပိုၼ်းၵမ်ႈၼမ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ပီတႆးတႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ ထူၼ်ႈထိုင် 450 ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ သင်ၶႂ်ႈႁူႉပီတႆးထူၼ်ႈထိုင်ပီလႂ်ၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈဢဝ်ပီသႃႇသၼႃႇ တင်ႈသေ ဢဝ် 450 ၼႆႉထွၼ် ။ တၵ်းလႆႈ လၵ်းၼီႈပီတႆးၵမ်းလဵဝ် ။ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ပီၶရိတ်ႉတင်ႈသေ ဢဝ်တူဝ်ၼပ်ႉ 94 မႃးလေႃးၸိုင် တၵ်းလႆႈပီတႆးဢၼ်ၶွပ်ႈတဵမ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ ။ ပီၵဝ်ႇပီမႂ်ႇပုတ်ႈလၢႆႈၼႂ်းလိူၼ်ၸဵင်လႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵေႃႇၸဵင် ။

ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင်ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾိင်ႈတႆး ၸင်ႇတမ်းဝၢင်းဝႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပႂ်ႉၸဵင် ပၢႆႈၸဵင် ၵိၼ်ၸဵင် လဵၼ်ႈၸဵင် ။

ပႂ်ႉၸဵင် မၢႆထိုင်ဝႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင်ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် လိူၼ်ဢၢႆႈ မႅၼ်ႈဝၼ်းလိူၼ် 12 လပ်း ပီၵဝ်ႇပႆႇသဵင်ႈ။

ပၢႆႈၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၵႃႇရဝၼပ်ႉယမ် လိူၼ်ၸဵင် ဢၼ်ပဵၼ်လိူၼ်ႁူဝ်တီး ၼႂ်းပီမႂ်ႇၵူႈပီပီ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးႁိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပၼ်ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၶုၼ်မိူင်းၼႆယဝ်ႉ။

ၵိၼ်ၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ တူင်ႉၼိုင်လဵင်ႉလူ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းပၢင်ပွႆး ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉတေလဵင်ႉ ၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ် ၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈၵူၺ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈပုၵ်းငႃး ၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇတွင်လႄႈ ၶဝ်ႈယႃႇၵု။ ႁူမ်ႈတင်းၾိင်ႈလူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းသႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵိူဝ်းလီၼႂ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇ ။

လဵၼ်ႈၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ သူင်သိူဝ်းၼႂ်းၶၢဝ်းပွႆး ၊ သူင်ႇသင်ႇပီၵဝ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၊ ၵႃႈၼူၵ်ႉ ၵႃႈတူဝ်း လဵၼ်ႈလၢႆးၸိူင်း။   လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၢၼ်ၼႆႉမႃးၵေႃႈ လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ပိတ်ႉမၢၵ်ႇသွင်းဝၢႆ တိုတ်ႉၸိူၵ်ႈ ဝႅၼ်သုင် လႅၼ်ၶႄႉၵၼ်ၸဵမ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဢၼ် ။

ၼၼ်လႄႈ ၽွင်းပီမႂ်ႇၸဵင်ၼိုင်ႈဝၼ်း    ဝၼ်းဢၼ်မီးမင်ႇၵလႃႇတွၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉတႆး လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ သူင်သိူဝ်း ႁပ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈတီႈ ပေႃးတေထူပ်းလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ မႄႈၶူးႁၢၼ်ႇၼူၼ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၵဵင်းမႆႇ ပၼ်ပွၼ်းယွၼ်းသူးဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

 “ပီမႂ်ႇၼႆႉ ယွၼ်းသူးပၼ်ႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈလႆႈရၢၼ်ႇသူႇ 5 ပိူင် ။  တႄႇဢဝ်ပီမႂ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵူႈပွၵ်ႉၵူႈယွမ်ႇ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈဢိူင်ႇ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၽေးသၽႃႇဝ ၽေးရေႃးၵႃႇ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၽေးၶုၼ်မိူၵ်ႈၶုၼ်လိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵၢင်းယၢၼ်သေယဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈႁႂ်ႈတေႃႇၵေႃႇသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၢၼ်သေၵမ်း။ ပီႈၼႃႈၾႃႉမႂ်ႇၼႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉလႄႈသင် ၸုမ်းတေႃႇၸုမ်းလႄႈသင် ဝၢၼ်ႈတေႃႇဝၢၼ်ႈ မိူင်းတေႃႇမိူင်းလႄႈသင် ႁႂ်ႈလႆႈမေႃႁၵ်ႉၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၼႆ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇထိုင်ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ ။ သူင်ႇပီၵဝ်ႇ ႁပ်ႉပီမႂ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈယႃႇလူင်ယႃႇလိုမ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇၶုၵ်ႉထူပ်းၼပ်ႉယမ်ၶဝ်ၵူႈၸဝ်ႈယူႇ”

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ယၢမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတိုၵ်ႉလူႉယူႇၼႆႉ ပဵၼ်တႆးယႃႇၵႆႉၼႄးၵၼ်၊  ဢမ်ႇဝႃႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇဝႃႈၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး လူဝ်ႇလႆႈၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ် ၸင်ႇတေၸဵဝ်းထိုင်ယိူင်းဢၢၼ်း ။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈၸႃႉၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ၵေႃႈ တႃႇတေလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေၵႆယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၸဝ်ႈၽူႈတူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ-

“ဢၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းလူင် ၶူင်ႊၸိုဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးႁူႉလူင် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႆႉ မႅၼ်ႈၵၼ် တင်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းတႆး ။ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၼႄးပိူၼ်ႈၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁဝ်းတိုၵ်ႉ ၵႆယူႇ။ မၼ်းၶုၵ်ႉၸႂ် လႆႈ တႆးႁဝ်းသေ လၢတ်ႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ ပေႃးဝႃႈၼႄးပိူၼ်ႈၼႆ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ႁဝ်းတိုၵ်ႉၵႆယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၼႄးတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ထိုင်တူၵ်းၶိုင်ႈတၢင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇၼႄးပိူၼ်ႈဢမ်ႇၼႄးၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉၼႆတႄႉ ႁဝ်းၵေႃႈ ႁွတ်ႈတီႈႁဝ်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းလူင်ၶူင်ႊၸိုဝ်ႉ လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇတႆးႁဝ်း ။ ပီၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈတိုဝ်းၵမ်သေလႄႈ ႁဵတ်းသင်ၵႂႃႇၸွမ်းယူႇ။ၶႂ်ႈၽႄမႅင်ႇပၼ်တၢင်းႁူႉ မီးၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ ။”

တၢင်းသေႉၼႄးၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၼ်လီ ၼႄးပိူၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလီ ၼႄးတူဝ်ၵဝ်ႇၶႅၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမ်ႇၼႄးတၢင်းလႂ်ၾၢႆႇလႂ်ၼႆႉ ၸင်ႇတေမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸင်ႇတေၸမ်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း  ဝႃႈၼႆ။

ပီမႂ်ႇတႆးပီၼႆႉႁႂ်ႈယူႇလီၵတ်းယဵၼ်ႁၢမ်းၶဵၼ်ႁႃႈယိူင်ႈသေၵမ်းၶႃႈ။