ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်တူဝ်ႈမိူင်းၸိူင်ႉၼႆ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈသုင်လိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁႃၵိၼ်လဵင့်တွင့်ယၢပ်ႇလႄႈ  ၵူၼ်းလၵ့်ၵူၼ်းၸူၼ်ၼမ်လိူင်ႇ  ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းၶွင်ၽိတ်းမၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၵေႃႈ  မီးၼမ်မႃး။  

 ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးငိုၼ်းပွမ် (တု)  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶၢႆ တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ဢမ်ႇၵဵင်ၸႂ်ၽႂ်။   ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ပႃးၸဵမ် ၵူၼ်းႁႃၸဝ့်ၵိၼ်ၶမ်ႈ မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ၺႃးငိုၼ်းပွမ်။

 ယိင်းၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ်ဝဵင်းၶူဝ်လမ်လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ပေႃးပိူၼ်ႈၸၢႆႇငိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းထတ်းတူၺ်းလီလီၶႃႈလူး ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ့်ၶႃႈၺႃး ဝႂ်မၢင်မိုၼ်  1 ဝႂ်ဢေႃႈ ၊ ၸၢႆႇၶိုၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၊ ၸဝ်ႈၶၢႆၵုၼ်ႇၶဝ်တႄ့ ပေႃးၶဝ်ၺႃးၵေႃႈ ၶဝ်ၸၢင်ႈၸႂ့်ၼႂ်းၼႅပ်ႇၶိုၼ်းယူႇၶႃႈ ၊ မိူၼ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ် ၵူၺ်းၶႃႈလူး  ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸၢႆႇၶိုၼ်း”- ဝႃႈၼႆ ။

မိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈဝဵင်းၼမ့်ၸၢင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ့်ၶၢႆၵုၼ် ၊ ႁၢၼ့်ၶၢႆတင်းၵိၼ် ၵူဝ်ၺႃးငိုၼ်း ဝႂ်ပွမ်လႄႈ လႆႈၾၢင့်ၽွင်းႁပ်ႉငိုၼ်း၊ ငိုၼ်းပွမ်ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ဝႂ်မိုၼ်ႇ   ဝႃႈၼႆ ။

ၼၢင်းယိင်းဝဵင်းၼမ့်ၸၢင်လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ယၢမ်းလဵဝ် ဝႂ်မိုၼ်ႇ ဢၼ်ပွမ် ၼမ်ၼႃႇၶႃႈ ၊ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ   ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်ပွမ် ၼၼ့် မၼ်း မိူၼ်ဢၼ်တေ့မၼ်းလီလီၶႃႈဝႃႇ ၊ ပေႃးပိူၼ်ႈမႃးၸၢႆႇဝႂ်မိုၼ်ႇၼႆ သမ်ႉပေႃးလႆႈၾၢင့်ယူႇတႃႇသေႇဢေႃႈ။ ၵူဝ်ၺႃးဢၼ်ပွမ်မၼ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။

ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ – ႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶၢႆ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢဝ်လိူင်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပၼ်လႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လူင်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႄႉတႄႉ ဝႃႈၼႆ ။

ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ပီၼႆႉ တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆ့ ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ်ၼမ် ၊   ၵၢၼ်ငၢၼ်းသမ့်ႁႃယၢပ်ႇၶႃႈဢေႃႈ ၊ ၵူၼ်းပေႃးဢိုပ်းယၢပ်ႈမႃးၵေႃႈ  ၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ႁတ်းႁဵတ်းၵူႈမဵဝ်း ယဝ်ႉ ။ ဢၼ်သိုဝ့်ၶၢႆ ငိုၼ်းပွမ်ၼႆ့တႄ့ ႁိုင်ယဝ့်ၶႃႈ ၵူၺ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တိူဝ်းၼမ်လိူင်ႇမႃး  ”- ဝႃႈၼႆ ။ 

တီႈၾဵတ်ႉပုၵ်ႉသိုဝ်ႉၶၢႆငိုၼ်းပွမ် (ငွေတုရောင်းဝယ်ရေး) ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉဝႃႈ – “ ငိုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ဝႂ်ၸေႈၽယွင်းႁဵတ်းဝႆႉ သီ မၼ်းတေယူႇႁိုင်လႆႈထိုင်ၼိုင်ႈပီ။ မၢႆငိုၼ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇသွၼ်ႉၵၼ် မီးပႃးသၢႆငိုၼ်းႁိူဝ်ႈၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၼိုင်ႈသဵၼ်ႈ။ ငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉ တေမိူၼ်ငိုၼ်းတႄႉ 98.5%  ။ ပေႃးမီးၵူၼ်းမႆႈၸႂ်ယၢပ်ႇၵိၼ်း လူဝ်ႇငိုၼ်းၸႂ်ႉၼႆ သင်ႇသိုဝ်ႉၸႂ်ႉလႆႈ။ သိုဝ်ႉ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈ လႆႈ 3 ပုၼ်ႈ  သိုဝ်ႉ 5 မိုၼ်ႇပျႃး  လႆႈတႃႇ  1 သႅၼ် 5 မိုၼ်ပျႃး။ ပေႃးသိုဝ်ႉ 1 သႅၼ်ပျႃး  လႆႈငိုၼ်းပွမ်တႃႇ 3 သႅၼ်ပျႃး” – ဝႃႈၼႆ။

ငိုၼ်းတႄႉ တင်းငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉ  ပႅၵ်ႇပိူင်ၵၼ်ၼမ် ။  ငိုၼ်းပွမ်ၼႆႉ ပေႃးယိပ်းလုပ်ႈတူၺ်းဝႂ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉၸိုင် ၼိူဝ်ႉၸေႈမၼ်းၸႃး သီမၼ်းဝဝ်း(ၸၢင်) ။  ပေႃးယိပ်းဝႂ်ငိုၼ်း ပိူင်းတူၺ်းတီႈလႅင်းၸိုင် တေဢမ်ႇႁၼ်ႁၢင်ႈ ၸၢင်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ငိုၼ်းၸေႈမၢင်ဢၼ်တႄႉမၼ်း။

ပေႃးပဵၼ်ငိုၼ်းတႄႉသမ်ႉ တီႈသၢႆႁိူဝ်ႈၼႂ်းၵၢင်ဝႂ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉ တေမီးပႃးတူဝ်လိၵ်ႈ Myanmar spw ဝႆႉ ပေႃးငိုၼ်းပွမ်တႄႉ တေ ဢမ်ႇမီး တူဝ်လိၵ်ႈသင်  ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈငိုၼ်းပွမ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈသင်ႇၼႆ။

တႅမ်ႈ- ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် (ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ် )