ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး သင်ႇႁႂ်ႈတပ်ႉပၢင်သဝ်း သိုၵ်းဝႃႉ UWSA  9 ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၸွမ်းလႅၼ် လိၼ်ထႆး ႁိမ်းမိူင်းပၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈထွႆထွၼ် ဢွၵ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈ လိူၼ် ဝႃႈၼႆ။ ပၼ်ႁႃသိုၵ်းဝႃႉ တၢင်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး ဢမ်ႇယၢမ်ႈယႂ်ႇလူင်မႃး ၸိူင်ႉၼႆႁိုင်ၼၢၼ်းယဝ်ႉ။  ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တင်းသွင်ၾင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း လၢတ်ႈဝႃႈ ပိူင်ပဵၼ် ၵမ်းၼႆႉ သွင်ၾၢႆႇၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ဝႆႉလႄႈ  ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယႂ်ႇလူင်ၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး သင်ႇတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းဝႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လွႆ ၼွင်လူင်၊ လွႆႁူဝ်မႃႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းပၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇၼႂ်းလိူၼ်တီႊသိမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 18  တေထိုင်ၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်း သုတ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵွၼ်ႇၼႃႈ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ပႆႇၸီႉသင်ႇသင်ၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 18-19/11/2024 ၼႆႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်း UWSA – 6 ၵေႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၸတ်းပၢင်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တီႈၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇ ၵၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ဝႃႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃး လွင်ႈတပ်ႉပၢင်သဝ်း သိုၵ်းဝႃႉ ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်း ၶႅပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ထႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လွႆၼွင်လူင် လွႆႁူဝ်မႃႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းပၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး။

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဢွၵ်ႇလၢႆလွင်ႈ ၸိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တေပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၵမ်းလဵဝ်ၼႆၵေႃႈ မီး ၸိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈပႃး။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၵဝ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ၾၢႆႇထႆးၶဝ် ဝႃႈတႄႉ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼိုင်ႈလိူၼ် ႁႂ်ႈထွႆဢွၵ်ႇမူတ်းၼႆ။ ပေႃးဢမ်ႇထွႆဢွၵ်ႇ တေမီးလွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ လိုဝ်းလင်ပၼ်းလူင်ဝႆႉ ၼိူဝ်ၼႅင်ႈသၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆဢၼ်။ ထၢမ်တူၺ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၸိူဝ်းပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ဝႃႈ ပႆႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်။ မီးၵူၼ်းမႄႇ ၶႂၢၵ်ႈသေ ႁဵတ်းၶၢဝ်ႇႁႂ်ႈလိုဝ်းဢွၵ်ႇမႃး ၵူၺ်း။ ပေႃးထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတႄႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈၶဝ် တေယိုဝ်းၵၼ် ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈသင်တႄႉတႄႉ”- ဝႃႈၼႆ။  

ဢူးၺီႇယၢၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ်ဝႃႉတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ – ၾၢႆႇထႆး ႁႂ်ႈသိုၵ်းဝႃႉၶၢႆႉဢွၵ်ႇ တပ်ႉပၢင်သဝ်း ဢၼ်တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး 9 ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႈတႄႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶဝ်ၸီႉသင်ႇၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈတီႈႁဝ်းၵူၺ်း။ ၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢၼ်တေဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉလႆႈ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလႆႈပွင်ႇ ၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ငိၼ်းဝႃႈ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းထႆးတႄႉ ထႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းဝႆႉ ထႃႈယဝ်ႉသေတႃႉ ၾၢႆႇႁဝ်းတႄႉ ပႆႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင် တိုၵ်ႉယူႇမိူၼ်ပိူင်ၵဝ်ႇပၵ်းၵဝ်ႇၵူၺ်း – သိုဝ်ႇ ၼႅင်ႈသၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝႃႉ (လူငယ်အသံကွန်ရက်) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ။

ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵဝ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ –“ဝႃႉၶဝ် တေသိုပ်ႇဝႃႈႁိုဝ်ၼႆ လူဝ်ႇပႂ်ႉထွမ်ႇတူၺ်းၵွၼ်ႇ။ ဝႃႉၵေႃႈ ပႆႇလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢႆႉ။ လွင်ႈ ၼႆႉ ႁဝ်းယူႇၾၢႆႇဝႃႉ သေလၢတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႈ ယူႇ လွင်ႈလႅၼ်လိၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼႆႉ တေယူႇတီႈၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်း ဢၼ်တေ ဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈ။ သိုၵ်းဝႃႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ယူႇတီႈ သိုၵ်းဝႃႉသေ တေၶဝ်ႈၸိမ်လၢတ်ႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈလိၼ်မၢၼ်ႈဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ထႆးဢိူဝ်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈဢမ်ႇလႆႈ။ ၸုမ်းဢၼ်တေတႅပ်း တတ်းလႆႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢၼ်တေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈၼႆႉ။ ဢၼ်သိုၵ်းဝႃႉၶဝ် ယူႇဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် MTA ၶဝ်ယၢမ်ႈယူႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆး MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ၸင်ႇမႃးပုတ်ႈယူႇဝႆႉ ၵူၺ်းလူး။ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ႈတီႈလိၼ်ၼႆ ပူၼ်ႉပႅၼ်မႃးႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်မႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်။ မီးမႃးမွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီၼႆႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ယူႇဝႆႉလႅၼ်လိၼ်ထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢႆ သိပ်းပီပူၼ်ႉမႃး ယဝ်ႉလႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ပႆႇမီးၸုမ်းလႂ်တႅပ်းတတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ၶွင်ထႆးႁႃႉ ၶွင်မၢၼ်ႈ။ တီႈတႄႉမၼ်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး – မိူင်းမၢၼ်ႈ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼႆႉ မီးထိုင် 2400 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတိူဝ်ႊ ပၢႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈမိူင်းၾၢႆႇ ပုၼ်ႉၾၢႆႇၼႆႉ ၼႆၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႈ 60 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတိူဝ်ႊၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ဢၼ်လိူဝ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပႆႇမီးၽႂ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼႆ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉ ၵဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

United Wa State Army (UWSA) မီးၵႂၢမ်းမၢႆဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶွတ်ႇလိူတ်ႈမိူင်းဝႃႉ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ ပႃႇတီႇၶွတ်ႇလိူတ်ႈမိူင်းဝႃႉ United Wa State Party (UWSP)။ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၼႆႉ ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တင်းသဵင်ႈ ပေႃးသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ႁႅင်းငိုၼ်းႁႅင်းသိုၵ်း ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။

ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း (လၵ်းမိူင်း) 2008 ၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢွၼ်ၼမ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႉ UWSA ၼၼ်ႉ မီး 6 ၸႄႈ ဝဵင်း ပဵၼ် – ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ပၢင်ဝၢႆ ၊ ၼႃးၽၢၼ်း ၊ မိူင်းမႂ်ႇ၊ ပၢင်သၢင်း (ပၢင်ၶမ်း) တင်း မၢၵ်ႇမၢင် ၸိူဝ်း ၼႆႉ။ 

သိုၵ်းဝႃႉ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ လူင်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ မီးဢႃႇၼႃႇ။ လူင်းမႃး ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပဵၼ် တႃႉထင် (မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ယူႇၼႂ်းတပ်ႉမႁႃႇ 775) ၊ မီး 5 တပ်ႉၸုမ်းလူင် ၵွၼ်းဝႆႉ 25 တပ်ႉၵွင်၊ ပၵ်းသဝ်းတူင်ႉၼိုင်၊ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လဵင်ႉၵႆႇ၊ လဵင်ႉမူ၊ ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ၊ ယႃႉထိူၼ်ႇ ယႃႉပႃႇ ႁဵတ်းသူၼ်ယၢင် (ရႃႇပႃႇ) ၶၢႆတေႃႇ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းထႆး။ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉတိုင်း၊ ၶူဝ်းႁႄႈ၊ ၵႅဝ်ႈ၊ သႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ပႃးၸဵမ်တွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇၶၢႆ – ၸုမ်းလႃးႁူႇ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ။