ၸူဝ်ႈသိုၵ်းဝႃႉၵုမ်း ဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ သေ လွင်ႈၵၢႆႇၶူဝ်မႄးတၢင်း ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ မီးၽွင်ႈယူႇသေတႃႉ ၸူဝ်ႈၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ဢမ်ႇယူႇၼႆႉ ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸီႉသင်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁႂ်ႈသႂ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ တႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႅတ်ႈ ဢမ်ႇယူႇသႃႇၵိၼ်းၸႂ်။ 

တႄႇလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊမႃး ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း (ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း) သိုၵ်းဝႃႉ UWSA တီႈဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ ဢၼ်မီးၾၢႆႇ ဢွၵ်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈမွၵ်ႈ 50 လၵ်းပၢႆၼၼ်ႉ တဵၵ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ တႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးလုၵ်ၸၢႆး ၵူႈပွၵ်ႉ၊ ၵူႈဝၢၼ်ႈ ၊ ၵူႈသူၼ်၊ ၵူႈႁိူၼ်း တၵ်းလႆႈသူင်ႇပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇသူင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ တေဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ – ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း လၢတ်ႈတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၼၢင်းယိင်းသႅၼ်းပၢၼ်ဢႃယုမွၵ်ႈ 40 မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆး ဝႆႉၵေႃႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၶဝ်ၸႂ်ႉ ဢႃႇၼႃႇသေမႃးၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈဢေႃႈ။ ပဵၼ်ၵႅမ်မၼ်း ၸၢႆးထုၼ်းယီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢုၵ်ႉၵထ ၵေႃႉၵဝ်ႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။ တူဝ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႄ့ ဢမ်ႇမီးတီႈမိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ။ မၼ်းမိူဝ်းမီးပၢင်သၢင်းပုၼ်ႉႁိုင် ယဝ်ႉ။ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီ တီႈဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈတေဢမ်ႇၵဵပ်းသိုၵ်းၼႆဢေႃႈ၊ ၽႂ်ပႃး ၸႂ်ၶႂ်ၶဝ်ႈၵေႃႈၶဝ်ႈၾိုၵ်းႁင်းၵူၺ်းၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈ ၸိူင်ႉၼၼ်ဢေႃႈ။ ဢၼ်ပေႉၵိၼ် ၵူၼ်းမိူင်းယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၵႅမ် ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ၸၢႆးထုၼ်းယီႇၼၼ်ႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းႁၢင်ပီ 2023 သိုၵ်းတဢၢင်း လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်းၼၼ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉပျီႇတူႉၸိတ်ႉတႂ်ႈမိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတီႈမိူင်းၵႅတ်ႈ။ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်တပ်ႉဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် တိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈမႃး  ။ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ႉသုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈမိူင်းၵႅတ်ႈ လႆႈထွႆထွၼ်တပ်ႉဢွၵ်ႇပၢႆႈ။ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈ ၵမ်ႈ ၽွင်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸၢႆးထုၼ်းယီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢုၵ်ႉၵထဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈၵေႃႉၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈတႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉသေ ယွၼ်းၸွႆႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ၊ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း တႂ်ႈသိုၵ်းဝႃႉ။

 တင်ႈတႄႇၵၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊမႃး ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ၸင်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၵၢင်ႉၵႄႇသေ သင်ႇႁႂ်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼုမ်ႇၸၢႆးၼႂ်းမိူင်းၵႅတ်ႈ တႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈလႆႈဝႆႉ ၸမ် 200 ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၼႆႉ  ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉလဵဝ်လၢႆလၢႆ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၸိူင့်ႁိုဝ် ။ ၼုမ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်းသႅၼ်းပၢၼ်သိၵ်းႁိၵ်းမၢဝ်ႇသၢဝ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမူတ်းယဝ်ႉ။  ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈတေၵိုတ်း  ပေႃႈထဝ်ႈ မႄႈထဝ်ႈမႄႈႁၢင့်ၼၢင်းမၢႆႈ ၵူၺ်းယဝ့်ၼႆ မၼ်းၼၢင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ၼႆ ။

ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ -“ ၵဵပ်းတေ့ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၸမ်တေယဝ်ႉယဝ်ႉ ၊   ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း။ ထဵင်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ယွၼ်းၼွမ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉမၼ်းတိုၼ်းၶႆႈၵဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပျီႇတူႉၸိတ်ႉလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈ ဢယႃႇ(တၼ်းႁဵင်း) ၼၼ်ႉၼႃႇ။ၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တႄႉ ပိူၼ်ႈႁိုဝ်တေႁူႉၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉ” – မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးတူဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးဢမ်ႇယူႇ၊ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈလႆႈၵႂႃႇတႅၼ်းတၢင် ၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း။ မၢင်ၵေႃႉသႅၼ်းပၢၼ်ထဝ်ႈၵႄႇၼႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇၽွင်းၵမ်းၶဝ် ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉ ဢမ်ႇပွႆႇဝၢင်းပၼ်။

 ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၽူႈၸၢႆးတႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် မႄႈယိင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇသႃႇ ။ သၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း ထုၵ်ႇၶၢၼ်းႁွင်ႉၵႂႃႇပတ်းၽဵဝ်ႈလုမ်းလႃးပၼ်လုမ်းၽွင်းငမ်းၶဝ်၊ မႅၵ်ႇၶႃၸိုဝ်ႈသဵင် ၸဝ်ႈၸႄႈဝဵင်းသေ ၸႂ်ႉဢႃႇၼႃႇတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်း တုၵ်ႉၶ ၵိၼ်းၸႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ -ၼႆ ၼၢင်းယိင်း မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

သိုၵ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းမိူင်းၵႅတ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီး – သိုၵ်းတဢၢင်း ၊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၊ သိုၵ်းဝႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သိုၵ်း SSPP   ၸိူဝ်းယၢမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵူႈပွၵ်ႈၵေႃႈ မႃးသင်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႅတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေမႃးၵဵပ်းသိုၵ်းယူႇဝႃႈၼႆ သေတႃႉတေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်တႄႉပႆႇႁူႉ။ ၼႆႉၵေႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵိၼ်းၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်။ 

 ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ သိုၵ်းဝႃႉ  တႄႇၸတ်းႁင်းၶဝ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉ တီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ – ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ- ႁႂ်ႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်းတၢင်းဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႆးဝႆးသေၵမ်း – ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းထုင်ႉမိူင်းယေႃ မိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ သၢႆၾူၼ်း သၢႆဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလႄႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၵၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်းတၢင်းဝႃႉယူႇၵေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇဢမ်ႇလႆႈ။

ဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ မီးၾၢႆႇဢွၵ်ႇဢိူင်ႇမိူင်းယေႃ မွၵ်ႈ 20 လၵ်း။ မီးၾၢႆႇဢွၵ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈမွၵ်ႈ 60 လၵ်း။ ဢိူင်ႇ မိူင်းၵႅတ်ႈၼႆႉ မီး 13 ဝၢၼ်ႈ။ ဢၼ်ၺႃးၽေးသိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈလူင် ယွၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတိတ်းၸပ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။   ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တၢင်း သႅၼ်ဝီ – ၵုၼ်လူင် ။ ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၵႅတ်ႈ လူင်းၵႂႃႇ တႃႈ ၶူင်း – တႃႈတိုင်းတၼ်။ သင်ဝႃႈ ၶၢမ်ႈၶူင်းယဝ်ႉ ၵႂႃႇပွင်ႇထိုင်တၢင်း ၵုၼ်လူင် – ႁူဝ်ပၢင်ႇ – ဝဵင်းၼမ်ႉၽႃႈ (ၶျိၼ်ႊသူၺ်ႊႁေႃႇ) ၵမ်းသိုဝ်ႈ။

တႅမ်ႈ -ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် ( ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ် )