“ဢမ်ႇထၢင်ႇတေပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၊  ဝူၼ့်ၵေႃႈဢမ်ႇဝူၼ့်မႅၼ်ႈသေပွၵ်ႈ ၊ ႁိူၼ်း ၶႃႈၶဝ်ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈမႃး လူၺ်ႈ ၼမ်ႉႁိူဝ်ႇၼမ်ႉၶႆး ၊  သၢင်ႈမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီ ၊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယူတ်ႇပင်းၵႂႃႇ တႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 15 မိၼိတ်ႉ။ ႁၼ်တႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸပ်းႁူၸပ်းတႃဝႆႉယူႇၵူႈၶၢဝ်း။ တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းတႃလႆႈသေဢိတ်း။ ဝူၼ်ႉၺႃးၶိုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢိုၵ်ႉၼိုၵ်ႉၸႂ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။   ”

မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင့် ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇ ဢႃယု 43 ပီ ပဵၼ်မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း လုမ်းလႃးလုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇ သွင် ၵေႃႉ ။ တီႈႁိူၼ်းပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉ ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း –  handmade ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မီးဝႆႉတီႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၵၢင်ဝဵင်း –   တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ  ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။ ႁိူၼ်းယူႇၾင်ႇတၢပ်ႈလွႆ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်ႇပင်းလူင်းႁူၺ်ႈလူင်းႁိုၵ်းၵႂႃႇ။

ပီၼႆႉ ၾူၼ်ၼမ်၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၶႂ်ႈဝႃႈထူမ်ႈၵူႈတီႈ ၵူႈဝဵင်း။ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် September ၼႆ့ ၾူၼ် တူၵ်းထပ်းၵၼ်ဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ တီႈဝဵင်းလူင်ၵၢတ်ႇလေႃႉ ဢၼ်မီးၼိူဝ်လွႆသုင်ၵေႃႈဢမ်ႇလွတ်ႈ ယင်း ၺႃး ၼမ်ႉထူမ်ႈ ။ ႁိူၼ်းယေးဢၼ်ၺႃး ၼမ်ႉထူမ်ႈမီး 2000 ပၢႆ ။  တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ပႆႇၸၢင်ႈ ပူၵ်းပွင် ႁိူၼ်းယေးၶိုၼ်း ။

ဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းသေ ႁိူၼ်းယေးလူႉၵွႆၼမ်ၼႆႉပဵၼ်ၼႂ်း  ပွၵ့် 1 /2 /3 လႄႈ ပွၵ်ႉ 4 ။ ႁိူၼ်းလူႉၵွႆ လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၼႆႉမီး  155 လင်  ၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် ႁိူၼ်းဢၼ်ယူႇၸွမ်း ႁိမ်းႁူၺ်ႈ ႁိမ်းႁွင်ႈၼမ့်ၸိူဝ်းၼၼ့်    ။

ၽွင်းၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆးၽႂ်း  ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11/09/2024 ၼၼ်ႉ တီႈပွၵ်ႉ  1 ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ လိၼ်လွႆၵူၼ်ႇ ႁိူၼ်းလူႉၵွႆ 6 လင်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃး ႁိူၼ်းၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ။  ၵူၼ်ႇတူၵ်းႁူၺ်ႈတူၵ်းတၢင်းၵႂႃႇတင်းလင်လႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၶူဝ်းႁိူၼ်းၶူဝ်းယေးသင်သေမဵဝ်းၼႆႉ – ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼေၼင်ႇၼႆ။

“ဝၼ်းၼၼ့်ၾူၼ်ၵေႃႈတူၵ်းႁႅင်း ၊ ၽွင်းၾူၼ်တူၵ်းၼၼ့်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇဝႆ့ၼိူဝ်လွႆ ၼႂ်းသူၼ်ပီႈၶဝ် ၊ လုၵ့်တီႈပီႈၶဝ်ယူႇၼၼ့် မုင်ႈႁၼ်ႁိူၼ်းယူႇ ။ တူဝ်တၼ်းပၢႆႈလွတ်ႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ သမ်ႉမႆႈၸႂ်တႃႇ ႁိူၼ်းလႄႈ ယူႇၼိူဝ်လွႆသေမုင်ႈတူၺ်းႁိူၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉ ၾူၼ်ၵေႃႈတူၵ်းႁႅင်း မိူင်းၵေႃႈမူဝ်း ။ ၼႂ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇမုင်ႈႁၼ်ႁိူၼ်း။ ၽိူဝ်ႇၵမ်ႉ  ၶိင်းလူင်ပီႈမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ – ႁိူၼ်းၼွင်ႉၸၢႆး ဢမ်ႇႁၼ်ယဝ်ႉလႃႇၼႆ- ၸႂ်ပေႃးဢမ်ႇလီဢမ်ႇငၢမ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ   မိူဝ်ႈၼၼ့်လႅင်းၾူၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸူးၽႂ်။ မႆႈၸႂ်ၼႃႇသေ  ၼႅတ်ႈဢဝ်ရူတ့်လူင်းမႃး။ ၽိူဝ်ႇထိုင်တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ  ႁိူၼ်းပေႃႈမႄႈပီႈၵေႃႈဢမ်ႇမီးယဝ့် ၊ ၵူၼ်ႇတူၵ်းႁူၺ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ။ ႁိူၼ်းၼွင့်ၸၢႆးၼွင့်ယိင်းလႄႈ ႁိူၼ်းပီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ့် ၊ ၽွင်းၼၼ့် ဢမ်ႇႁၼ်ၽႂ်သေၵေႃႉလႄႈ ပီႈပေႃးၶႂ်ႈယွင်ႇယဝ်ႉ။ ထၢမ်ႁႃပေႃႈႁႃမႄႈပီႈ ၶဝ်ၵႂႃႇမီးလႂ်မူတ်းၼႆ။ ၵတ်ႉၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးသေၵေႃႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတိူဝ်ႉၸႂ်ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸပ်းထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ပေႃးငိၼ်းသဵင်ၾူၼ် သဵင်ၾႃႉၼႆ ၶႆႈႁႆႈၵေႃႈမီးမီး။ ၵူဝ်ၵေႃႈၵူဝ်”- ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇၶႆႈၼေဝႃႈ – ဢၼ်ပင်းၵႂႃႇဢွၼ်တၢင်းတႄ့ပဵၼ်ႁိူၼ်းၼွင့်ၸၢႆး ပဵၼ်ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉႁိူၼ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းႁိူၼ်းၼွင်ႉၸၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်ႇလူင်းၵမ်းလင် ၵမ်းလင်။ ၽိူဝ်ႇထိုင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၼႆႉ ႁိူၼ်းၶဝ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ယူႇထႅဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းသေလင်။ ႁၼ်တႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃလႄႈပဵၼ်ဢၼ် တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ – ဢမ်ႇယွင်ႇလႄႈၵိုတ်းဝႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇၼႆႉ – ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပူၵ်းပွင်တူၺ်းလူၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ပူၵ်းပွင် ပႃး လုၵ်ႈလၢင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးဢႃယုသႅၼ်းပၢၼ်လဵၵ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတႃႇ ႁႃလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း ၼႆသေမၼ်းၼၢင်းပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈ။ တီႈႁိူၼ်းၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းသမ်ႉ ႁပ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တၢင်းဝၢၼ်ႈမႃးယူႇသဝ်းလိုဝ်ႈၼွၼ်း တႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးၼႂ်းဝဵင်း။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈတူၺ်းလူလုမ်းလႃးပႃး ပေႃႈမႄႈ လႄႈၼွင်ႉယိင်းၼွင်ႉၸၢႆး ဢၼ်ႁိူၼ်း မီးယူႇႁိမ်းတိတ်းၸပ်းၵၼ်။  ပိူင်ပဵၼ်ၵမ်းၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းႁၼ်မိူၼ်ပဵၼ် ငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေတႃႉ – သမ်ႉပဵၼ်လွင်ႈတႄႉမၼ်း ပဵၼ်ႁိူၼ်းယေးမၼ်းလႄႈႁိူၼ်းယေးပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉမၼ်းတင်းမူတ်းလႄႈ -တွၼ်ႈတႃႇမုၵ်ႉမူႇၾုင်ၸုမ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ် ႁၢမ်းႁႅၵ်းတီႈယူႇ ၊ လူႉသုမ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉ ပႅတ်ႈ တင်းမူတ်း။

ၼႂ်းလိူၼ် September ၼႆ့ၵူၺ်း ယွၼ့်ၼမ့်ထူမ်ႈၼမ့်ၼွင်းတီႈၵၢတ်ႇဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ လူ့တၢႆ 13 ၵေႃ့ ၊ ႁိူၼ်းယေး လူ့ၵွႆ 155 လင် သေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼမ့်မီး 2000 ပၢႆ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ပႂ်ႇၸၢင်ႈ ပူၵ်းပွင် ႁိူၼ်းယေးၶိုၼ်း ။

 ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇလၢတ်ႈဝႃႈ –  “ တလဵဝ်ႁဝ်းပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ  ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢတ်ႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈသေ ယူႇၸွမ်း ၵၼ်ဝႆႉ ၊ ၼွင့်ၸၢႆးၶႃႈသမ့်ပိုတ်ႇႁူင်းသဝ်း ႁပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈဝႆ့လႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်ၵူၺ်း တေမီး မွၵ်ႈ 30 ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸူဝ်ႈပႆႇပူၵ်းပွင်ႁိူၼ်းယေး လႆႈၶိုၼ်းၼႆႉတႄႉၵႃႈတေလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်းလူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တေႃႉတႄႉမီးတီႈဝၢင်းႁူဝ်ၼွၼ်းၵူၺ်းၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ ပိူင်လူင် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးၶုတ်းထၢင်ဢွၼ်တၢင်းဢေႃႈ ၵူၼ်းၼမ်လူးၼေႃႈ။ ၶူဝ်းၶွင်တီႈႁိူၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလႆႈ ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇၵဵပ်းမႃး။ လႆႈၵႂႃႇယွၼ်းဝႆႉတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈဢေႃႈ ” – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ ဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈသေ ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမဵဝ်ႉမ ၊ ဝတ်ႉၵျွင်းထမ်မၸၵ်ႉၵျႃႇ၊ ဝတ်ႉၵျွင်း မျႅတ်ႉယႄးဢိၼ်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ၸၼ်ႉသုင် တီႈဢၼ်လွတ်ႈၽေးၼမ်ႉ  ။

ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉသင်။ တိုၵ်ႉလႆႈပႂ်ႉၸဝ်ႈတႃႇၼ တီႈၸမ်တီႈၵႆ ဢၼ်မႃးၵမ်ႉၸွႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ မီးၸုမ်း တူင်ႇၵူၼ်းၶဝ် မႃးၸွႆႈယူႇ ၽွင်ႈ ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတႄႉ ႁေႃႇၶဝ်ႈၸွၵ်းၽၵ်း မႃးၵမ်ႉၸွႆႈယူႇ ၵူႈဝၼ်း။  တႃႇၶၢဝ်းပွတ်းတႄႉၵႄႈလိတ်ႈလႆႈၵႂႃႇဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉယူႇသေတႃႉ –  ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း တႄႉ လႆႈမႆႈၸႂ်ယူႇ  ၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ် သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇၼၼ်ႈပၼ်းၸွတ်ႇပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း။ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ။

ပေႃးလႆႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်းငိုၼ်းတွင်းၼမ်ဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇၼၢင်းၼွႆႇၼွႆႇ ၼႆႉၼႆၸိုင် တႃႇတေပူၵ်းပွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၶိုၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ။ ဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈ ပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်သေ  တေပူၵ်းပွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တႄႇငဝ်ႈမၼ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းၵမ်းၸၼ်ႉၸၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

 လွင်ႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ လိၼ်ၵူၼ်ႇၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသုတ်းၼႂ်းပိုၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်း ၵၢတ်ႇလေႃႉ တူၵ်းၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ႁၼ်တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈၸပ်းၸွႆးၼႂ်းတႃ ၼႂ်းၸႂ်ပႅတ်ႈသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ်ဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ်ၸပ်းၸွႆးၼႂ်းၸႂ် ၼႂ်းတႃသေ ပဵၼ်မႃးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ် ႁႅင်းၸႂ်တူၵ်းၼႆႉ –  ပေႃးဢမ်ႇႁႃတၢင်း ယူတ်းယႃၵႄႈလိတ်ႈၸွမ်းသေ ပွႆႇဝႆႉႁိုင်ၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ် ၸၢင်ႈယႂ်ႇမႃးလူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ်။

  လၢႆးယူတ်းယႃၸႂ်ၼႆႉမီးယူႇလၢႆလၢႆး -ဢိင်ၼိူဝ်သႅၼ်းတၢင်းပဵၼ်သေ   ယူတ်းယႃ ပဵၼ်မူႇၸုမ်းၵေႃႈမီး။ ပေႃးတၢင်းပဵၼ် ပဵၼ်ႁႅင်း ယူတ်းယႃၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ။  ပိူင်လူင် တၵ်းလႆႈယုၵ်ႉမုၼ်းပၢႆးၸႂ်လူၺ်ႈ –  ထမ်းတြႃး၊  ပၢႆးမွၼ်း၊  ဢွၵ်ႇႁႅင်းတူင်ႉၼိုင်၊ ၶွၼ်ႈတုမ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်သူၼ်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူၼ်ၸႂ် ၊ ႁုင်ၶဝ်ႈႁဵတ်းၽၵ်းလႄႈႁဵတ်းတင်းၵိၼ်တင်းယမ်ႉၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပိူင်လူင် လူဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်မႃးသေ ၸတ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃပၢႆးၸႂ်ၵႂႃႇၵမ်းလွႆးလွႆး ၊ ပေႃးမီးတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၶဝ်ႈမႃးၸိုင် ႁႂ်ႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇႁႃမေႃယႃပၢႆးၸႂ်သေပူၵ်းပွင်ပၢႆးၸႂ်ဝႆးဝႆး – မေႃယႃၾၢႆႇယူတ်းယႃပၢႆးၸႂ်တီႈႁူင်းယႃ ပၢင်ၵွၵ်ႇ မိူင်းထႆး လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။  

လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယွၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN တႄႉတႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉဝႃႈ- ၵွၼ်ႇၼႃႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ  ၸိုင်ႈမိူင်း 30 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ ၵူၺ်း တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ။

ထိုင်မႃးပီ 2023 ၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁၢဝ်ႈႁႅင်း မီး 80 ၸိုင်ႈမိူင်းပၢႆ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။ (ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 195 ၸိုင်ႈမိူင်း)။

တႅမ်ႈ- ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် ( ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ၾိုၵ်းၵၢၼ် )