ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးမီးဝႆႉသေ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ သင်ထိုင်ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃမႃးၸိုင် ၵူၼ်း မိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ် ၸူမ်းၵိၼ်ၸူမ်းလူႇ မၢင်ၸိူဝ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇၶဵင်ႇတၢင်ႇပုတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပီၼႆႉ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်းၼႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/10/2024 ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပီၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသမ်ႉ ထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ထူပ်းပႃးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈထႅင်ႈလႄႈ တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးၵေႃႈ လူႉသုမ်းၼမ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်။ ဢွၵ်ႇဝႃႇပီၼႆႉ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ဢမ်ႇပူင်ႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးလၢႆးလႆႈသင် ယၢမ်းလဵဝ် ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၵေႃႈ လႆႈပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇ ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ – မိူင်းတူၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈဝႃႈဢမ်ႇလႆႈထူပ်းၽေး သိုၵ်းသိူဝ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵူၺ်းလႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈ မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢတ်ႇ၊ ၶူဝ်ၵွႆ ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇ။ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ တႃႇဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ပီၼႆႉတႄႉ တေၵိၼ်းၸႂ် လွင်ႈလူႇလွင်ႈတၢၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ပုတ်းၶၢတ်ႇလူႉၵွႆၼမ်၊ တီႈၶူဝ်ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ဢၼ်ၵၢႆႇၸူး တၢင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၼမ်ႉၵူၵ်း လုပ်ႇထူမ်ႈၵူၼ်ႇပင်းပႅတ်ႈ ထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် မႄးၵုမ်းၶိုၼ်းၵေႃႈ ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ဢႃယု 60 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶူဝ်တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်ၼႆႉ မီးမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉ ၸူဝ်ႈဢႃယုမွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ် ၶူဝ်သၢႆးၶၢဝ်လူႉၵွႆ ၵူၼ်ႇ ပင်းမႃးသေပွၵ်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ – မိူင်း တူၼ်။ ၵမ်ႈၼမ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်တေႃႉမႃးတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးတိူၵ်ႈတီႈၾင်ႇၼမ်ႉ ၵူၵ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၸၢင်ႈ ၵူၼ်း တေႃႉတၢင်ႇပႄးၶၢမ်ႈၼမ်ႉပၼ်။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈၶၼ်ၵုၼ်ႇသေၶၢႆလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃ ၵမ်ႈၼမ် မီးလၢႆးလႆႈငိုၼ်းဢေႇသေ လႆႈသိုဝ်ႉၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ သႅၼ်း 1,500 ပျႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် 2,000 ပျႃး။ ယွၼ်ႉငိုၼ်းႁႃယၢပ်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းထႅင်ႈ။ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶၢဝ်းလူႇ တႃႇဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ပီၼႆႉတႄႉ တေၵိၼ်း ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းတႄႉယဝ်ႉၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

“ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၶၢမ်ႈၶူဝ်လႆႈလႄႈ လႆႈၸၢင်ႈပိူၼ်ႈတေႃႉၶၢမ်ႈၼမ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်သုင်။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီး။ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၵၢၼ်ၶၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်။ ၶၼ်ၵုၼ်ႇသမ်ႉၵႃႈ၊ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉတူၵ်း။ ငိုၼ်းၵေႃႈ ႁႃယၢပ်ႇ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶၢဝ်းလူႇ ပီၼႆႉတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈၶၢင်း လႆႈပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းမႃးၶႃႈယဝ်ႉ” – ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တၢင်း ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ 40 လၵ်းပၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵိၼ်းၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးႁႃ ၵၼ်လႆႈ။ ၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၵႃး ၵေႃႈၵႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းပိူဝ်ႉဢုင်ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၶီႇၵႃး ယဝ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉရူတ်ႉၶိူင်ႈဢဝ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ရူတ်ႉၶိူင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇတၢင်ႇၶူဝ်းလႆႈၼမ်လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတူၼ် ယၢမ်းလဵဝ် ႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမီးသင်ဝၢင်းၶၢႆ၊ ၸိူဝ်းမီးၶၢႆၵေႃႈ ၵႃႈယႂ်ႇၵႃႈပႅင်း။ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၼႂ်းသိုင်ႇၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ပုင်ႈၶိုၼ်ႈၵူႈသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – ၵိူဝ်၊ ၽွင်ဝၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း 1 ထူင် 4,000 ပျႃး ယၢမ်း လဵဝ် 8,000 ပျႃးယဝ်ႉ – မႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

မိူင်းတူၼ်ၼႆႉ လႅင်းၾူၼ်းၵေႃႈၶၢတ်ႇ မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်းၸမ်လိူၼ်ယဝ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူးၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။ လႆႈသိုဝ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းသိမ်းၵၢတ်ႉသ် CDMA / MEC ၼပ်ႉသႅၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ။ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူႈလွင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈယူႇမိူၼ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။  

“ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းၾင်ႇႁိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢတ်ႇၵူၼ်ႇပင်း လူႉၵွႆမူတ်းယဝ်ႉ။ လႅင်းၾူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ မၢင်ၸိူဝ်းဝႃႈ ထႅင်ႈလိူၼ် ၸင်ႇလႆႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းဝႃႈ ထႅင်ႈ 2-3 လိူၼ် ၸင်ႇၸႂ်ႉလႆႈ။ ၵူၼ်းမိူင်း တူၼ်ႁဝ်း လႆႈယူႇသဝ်း မိူၼ်ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ်ၵေႃႈယၢပ်ႇ။ ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း ၵေႃႈ ၵႃႈၶိုၼ်ႈသုင်။ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၼႂ်းသႅင်ႇ ဢမ်ႇမီးၵုၼ်ႇသင်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶီၸႂ် ၵၼ်တႄႉဢေႃႈ။ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းလူႇၶူဝ်းတၢၼ်းသင်ယဝ်ႉ”- မႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းမိူင်းတူၼ် လၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၼႂ်းၾိင်ႈတႆး 12 လိူၼ်ၸိုင် ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ တေဝႆႉပဵၼ်ဝၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇ တီႈသုတ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵႂႃႇႁေႃးတြႃးၽူတ်ႇ (ၵႄႇၶျွတ်ႈ) မႄႈၸဝ်ႈၵေးၸူး ဢိၵ်ႇတင်း ၶုၼ်ၽီတေႇဝတႃႇၶဝ် တီႈမိူင်းၽီၸၼ်ႇတႃႇဝတိင်ႇသႃႇ ၼႂ်းဝႃႇသၢမ် လိူၼ်သေယဝ်ႉ ၶိုၼ်းလူင်းမႃး မိူင်းၵူၼ်း – မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ) တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၾိင်ႈဢွၵ်ႇဝႃႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈႁၼ်ၾိင်ႈလူႇတၢၼ်းလၢႆသႅၼ်း တေမီးၶဵင်ႇတၢင်ႇ ပုတ်ႈ၊ တႆႈတဵၼ်းႁဵင်၊ တႆႈတူၼ်ႈပႅၵ်ႇ၊ ၵၼ်ႇတေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ၊ ပွႆးၵႃႈၼူၵ်ႉၵႃႈတူဝ်း၊ ပွႆႇႁူင်း ၾႆးမိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပဵၼ်လွင်ႈယႃႁိူဝ်ႉယႃၸႂ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႉမႃးတင်းပီၼၼ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီပၢႆၼႆႉ ၾိင်ႈၵိၼ်ၾိင်ႈလူႇ ဢၼ်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်ႈမီးမႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸမ်မွတ်ႇဝၢႆးႁၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ် ပီၼႆႉသမ်ႉ လႆႈမႃးထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈထႅင်ႈလႄႈ ယိင်ႈ ၶႅၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵၢၼ်ယူႇၵၢၼ်ၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။