ၾူၼ်တေတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇပိုၼ်ႉတီႈတႅမ်ႇ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉယူႇဝႆႉတီႈသုင် – ၾၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇ လၢမ်းၶၢတ်ႈလွင်ႈၾူၼ်လူမ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 1 ထိုင် 5 ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ၾူၼ်တေတူၵ်းထႅင်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း တေတူၵ်းႁႅင်းမၢင်ပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ တေၸၢင်ႈမီး ၾူၼ်လူင် လူမ်းၽတ်ႉပဝ်ႇႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႅမ်ႇ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၶိုၼ်ႈယူႇဝႆႉတီႈသုင်လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈလွတ်ႈၽေး ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

လူမ်းလႅင်ႉလႄႈၾူၼ် ဢၼ်တေၽတ်ႉပဝ်ႇၶဝ်ႈ ၵမ်းၼႆႉ တေပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉမႆႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ႈမႃး၊ ၽႃႈၾူၼ် ဢၼ်ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇပွႆႇၾူၼ်တူၵ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈမီး၊ ႁႅင်းလူမ်းမႆႈ ဢၼ်လုၵ်ႉ တီႈၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ ၵပ်ႉပလီႇလႄႈ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇၸၢၼ်းၶႄႇ ၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇသေ လၢမ်းလူင်း မႃးတၢင်းမိူင်းတႆး – မိူင်းထႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈၾၢင်ႉၵၼ်ယူႇသဝ်း ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ၽွင်းၾူၼ်လူင်တူၵ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးပႃး လူမ်းလႅင်ႉ၊ ၾႃႉၽႃႇ၊ မၢၵ်ႇႁဵပ်းတူၵ်း၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼွင်း လႆထူမ်ႈဝၢၼ်ႈသူၼ်ႁိူၼ်းယေး၊ လိၼ်လွႆၸၢင်ႈၵူၼ်ႇတဵင်ဝၢၼ်ႈသူၼ်လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းယူႇတီႈတႅမ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈသုင်လႄႈ ႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉ ၵႄးၼမ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၾၢင်ႉ သေယူႇသဝ်း ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ် ၾၢႆႇမိူင်ၼမ်ႉၾၢႆၼမ်ႉ ပိုတ်ႇၾၢႆလူတ်းၼမ်ႉသေလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး၊ ၾၢႆၶုၼ်လႄႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈ လိူဝ်ႁႅင်း။  

ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉယင်းပႆႇလူတ်းယွမ်း။ တီႈဝဵင်းလူင်လၢႆလၢႆဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တူင်ႈပဵင်း။

ဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၵမ်းဢၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉသေ လုမ်းၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း တူၺ်းလူ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် UNOCHA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 16 ၼၼ်ႉဝႃႈ ဝဵင်းဢၼ်ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း မီး 59 ဝဵင်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထူပ်းၽေးၼမ်ႉ မီး 630,000 ၵေႃႉ တၢႆၵေႃႈမီးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ- ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ဝၼ်းတီႈ 30/09/2024 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈၼႆႉတႄႉ ၸုၸုၸၢၼ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ တႅမ်ႈတၢင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ထႅင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တင်ႈတႄႇ ၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵႂႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမီးၾူၼ်လူင်လူမ်းလႅင်ႉတူၵ်း တေပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တူင်ႈပဵင်းတႄႉ တေပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိတ်ႉထိလႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ပၢင်ႇဢူႈလူင်၊ ၸႄႈၵႅင်း၊ သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ မူင်ႇယႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။