ပၢင်တိုၵ်းတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 2 လိူၼ်။ ယၢမ်းလဵဝ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ယိုတ်းလႆႈတိူင်းသိုၵ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ယိုတ်းၵုမ်းလႆႈဝႆႉဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေတႃႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ ပႆႇယဵၼ် ။ ပၢင်တိုၵ်းဢမ်ႇပဵၼ်သေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇယူႇဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် မႃး လၢမ်းလိမ်းပွႆႇမၢၵ်ႇလူင်း တူၵ်းတိူဝ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉ တၢႆတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ဢၢၼ်းတေဢဝ်ၶိုၼ်း ၼႃႈတီႈ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈပွႆႇသုမ်းပၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆသေ သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇသေ လူႉတၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လွၼ်ႉလွၼ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈၶၢဝ်ႇၼႆႉယူႇတီႈTelegram Channel ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပဵၼ်ၸႂ်ၸွမ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ Channel ၼၼ်ႉတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ် September ဝႃႈ- “ မီးၶလိပ်ႉသဵင်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ်လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼႂ်းဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႇ ၼႂ်းလၢႆႊ ဝႃႈ – ပၢင်တိုၵ်း တၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA တၢႆမၢတ်ႇ40 ပၢႆ ” ဝႃႈၼႆဝႆႉ။
ၶၢဝ်ႇႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း မီး 7,400 ပၢႆ ။
လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈလႆႈသိုပ်ႇလမ်းတူၺ်းငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶၢဝ်ႇလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈဝႃႈ ၶၢဝ်ႇႁူဝ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇပွမ်ၵူၺ်း ၊ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈသေတႅမ်ႈလၢတ်ႈႁူၺ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်မီးႁႅင်းၸႂ်တႃႇသိုပ်ႇၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၵူၺ်း ၊ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈဝႃႇတ ပႅတ်ႉလႅၼ် ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉဢွင်ႇပေႉပၢင်တိုၵ်းယူႇ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလူႉသုမ်းတၢႆႁၢႆၼမ် ယူႇၼႆၵူၺ်း – ဝႃႈၼႆ။
ၶေႃႈၵူတ်ႇထတ်းဢၼ်ႁၼ်မႅၼ်ႈ
ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ့်တီႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယႂ်ႇဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ တႅမ်ႈႁၢႆး ငၢၼ်းဝႆ့ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်း မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူ့တၢႆ – ၼႆဝႆႉ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ BBC (ၾၢႆႇၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ) တႅမ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆ့ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ် September ဝႃႈ “ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ် September ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 10 မူင်းၼၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် ၶိူင်ႈမိၼ် ပွႆႇမၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဢၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင့်(MNDAA) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယိုတ်းၵုမ်း လႆႈဝႆ့ၼၼ့် လႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလူ့တၢႆ 1 ၵေႃႉ ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇယွမ်း 13 ၵေႃႉ ” ၼႆယဝ့်။
ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇတီႈ – https://archive.ph/mxw9c
မိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင့်(MNDAA) ၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆ့ဝႃႈ ယွၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်း 12 ၵေႃႉ ၼႆယဝ့်။
ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇတီႈ – https://archive.ph/HMriR
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ သူၺ်ႇၽီႇမေႇ(ရွေဖီမြေသတင်းဌာန) ဢၼ်ပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ယူႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ တႅမ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆ့ဝႃႈ ယွၼ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် ပွႆႇမၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်း တီႈၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇယွမ်း 12 ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်း MNDAA မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူ့တၢႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႆဝႆႉ။
ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇတီႈ- https://archive.ph/bHtDn
ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းသိုၵ်း MNDAA မၢတ်ႇၸဵပ်းလူ့တၢႆလၢႆၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်တႄ့ ဢမ်ႇတႅမ်ႈဝႆ့ ပႃးႁူဝ်ယွႆႈ ။
ၶေႃႈထတ်းသၢင်
လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ၼႂ်းTelegram Channel ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈဝႃႇတသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႄႇၶႂၢၵ်ႈသေ တႅမ်ႈဝႆ့ဝႃႈ “လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၾၢႆႇတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်း ၵဝ်ႈၵၢင့်(MNDAA) လူ့တၢႆ 3 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းလူ့တၢႆ 40 ပၢႆ ” တႅမ်ႈပိုၼ်ၽႄႈဝႆ့ၼင်ႇၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆ့ ဝၢႆးလင်ဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် ပွႆႇမၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းယဝ့်ၵႆ့ ၶိုၼ်းပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇပွမ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မီး ၸုမ်းလုၵ့်ၽိုၼ့် ၊ ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ယူႇသဝ်း လႄႈယိုဝ်းသႂ်ႇ ၼႆဝႆႉ။
ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈၼႂ်းလိင့်ၼႆ့ – https://shorturl.at/9zOl4
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶၢဝ်ႇပွမ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်ပိုတ်းယိုဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ့် ယူႇတီႈၸုမ်း Myanmar Fact-checking Network ၵေႃႈလႆႈၵူတ်ႇထတ်းဝႆ့ၼင်ႇၼႆ ။ ၶဝ်ႈဢၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းလိင့်ၼႆ့ https://shorturl.at/Z9Qeq
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵွင်ႉငူၼ်ႉတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်တႄႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၽူႈဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇၵေႃႈ သင်ဝႃႈႁၼ်မႅၼ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်း တီႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း(Social Media) ၸိုင် ယႃႇပေၵိုင့်ၵၢင့်ယုမ်ႇၵမ်းလဵဝ်။ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢၢၼ်ႇတူၺ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ် လႆႈၼၼ့်သေ ၸင်ႇယုမ်ႇ ။
(Fact Check)
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ