ၶေႃႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆး မိူင်းမၢၼ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်လႄႈ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ တႄလ်ဢႄလ် ၼႃႊသျိတ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈဢဝ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၶွင်ႇသီႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သုမ်းၼႃႈတီႈၼမ်မႃးၼႆႉ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း ၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်သေ ၵႆႉပွႆႇမၢၵ်ႇယိုဝ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၼမ်၊ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလႆႈပွႆႇၽႃႈႁိူၼ်းယေး ႁႃသွၼ်ႈယူႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်မႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇပႃးၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ 5,600 ပၢႆ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈတၢႆ။ ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉၽေးလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉထွင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် လႆႈႁၢမ်းတီႈယူႇႁိူၼ်းယေး၊ ၵူၼ်းမိူင်း 18 လၢၼ်ႉပၢႆ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉ ၺႃးႁဵတ်းႁၢႆႉၶႃႈတၢႆ၊ ၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ်တင်းၵႃႇမသေ လႆႈႁူပ်ႉငဝ်းလၢႆး ႁၢႆႉႁႅင်းသုတ်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈပၼ်ႁႃ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေမီးၽွၼ်းလီမႃးၼၼ်ႉ မိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ မိူင်းဢၼ်ႁူမ်ႈငမ်းလႆႈ ၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်း မိူင်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊသေ ထုၵ်ႇလီၸတ်း ၵၢၼ်ၸွႆႈၵႂႃႇၼႆ ၼႃႊတႄလ်ဢႄလ် ၼႃႊသျိတ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းပႃးၼင်ႇၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဝႆႉ။ ယူႇတီႈ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ် လိူင်ႈတီႈလုမ်းတြႃး ICC တင်း ICJ ၊ မိူင်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈႁၢမ်ႈပၼ် လွင်ႈၶၢႆၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈမိၼ် ပၼ်တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆ တိုၵ်းသူၼ်းပႃး တီႈၶွင်ႇသီႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈဝႆႉပႃး ၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ႁၢမ်ႈဢိုတ်းဝႆႉ လွင်ႈၸုမ်း NGO တင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေၵႂႃႇၵမ်ႉၸွႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းႁူပ်ႉလွင်ႈတုၵ်ႉယၢၵ်ႈလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေလႆႈတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း တူၵ်ႇတၵ်ႉဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။  

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ပႆႇႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သင်။