ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပၢႆၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶၢမ်ႈၶူင်းပၢႆႈၵႂႃႇပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇတီႈယူႇတၼ်းသဝ်းလႄႈ တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းတေၶၢမ်ႈၶူင်း တီႈၶူဝ်တႃႈၵေႃႈၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ထဵတ်ႈထၢမ်ႁႅင်း။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆ ယိင်ႈၶႅၼ်းၵူတ်ႇထတ်းယွႆႈယႅမ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လၢႆသႅၼ်းထၢၼ်ႈဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈၵႂႃႇမႃး။

တႄႇဢဝ် ႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ၼၼ်ႉမႃး ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 သိုပ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ သိုၵ်းတဢၢင်း ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢႆၸႄႈဝဵင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး ဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇလႄႈ ဢွၼ်ပၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်။ မၢင်တီႈမၢင်ဝဵင်း ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သေတႃႉ ယွၼ်ႉမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးသေ ပၢႆႈသွၼ်ႈတီႈ လွတ်ႈၽေးၽႂ်မၼ်း။ ၵမ်ႈၼမ် ပၢႆႈၸူးတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ။

ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈယဵၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပႂ်ႉၵဵတ်ႉ/ လၢၼ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ပိူင်လူင် တီႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈၶူင်း တႃႈၵေႃႈ လႅၼ်ၶႅၼ်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း – ပွတ်းဢွၵ်ႇ။

ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးၵူတ်ႇထတ်းႁႅင်း ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆး သႅၼ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၺႃးၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ်လၢႆလွင်ႈ။ ပေႃးပႃးၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၸၢဝ်းဝႃႉ၊ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇပၼ်လတ်း ၵႂႃႇမႃးငၢႆႈငၢႆႈ။ သင်တိုၵ်ႉ တေပၢႆႈၵႂႃႇၸိုင် တၵ်းလႆႈမီးပီႈၼွင်ႉၸဝ်ႈဝဵင်း ၸဝ်ႈႁိူၼ်း မႃးႁပ်ႉႁွင်းၸင်ႇပၼ်ၶၢမ်ႈၶူင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ –

“ၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆး လတ်းမႃးတင်း မိူင်းသူႈ၊ မိူင်းၸၢင်ႈ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ် တေၸႂ်ႉလူင်းရူတ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းတႄႉ ၶဝ်ပၼ်လွတ်ႈယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ၊ ဝႃႉ၊ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၶဝ်တိုၼ်းၸႂ်ႉ လူင်းရူတ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵမ်းလဵဝ်။ တေလႆႈမီးၵူၼ်းၵႂႃႇ ႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ မီးပီႈၼွင်ႉဝႆႉ တၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆ ၸင်ႇပၼ်ၶဝ်ႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃး လႆႈသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်းၼမ် ၸိူဝ်းတၢင်ႇၶူဝ်း ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်ၼဝ်ႈငၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈလႆႈပႅတ်ႈၵေႃႈမီး။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵိၼ်း ယင်း ၸၢင်ႈတၢႆၵၢင်တၢင်းလူးၵွၼ်ႇ ၼႆ ၸဝ်ႈၵႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

တီႈၶူဝ်တႃႈၵေႃႈၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉၾင်ႇတၢင်းၸၢၼ်းမႃး တၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၸိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်လတ်း ၶၢမ်ႈ တႄႇဢဝ် 3 မူင်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ထိုင် 6 မူင်း ၊ ပေႃးလုၵ်ႉ တၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းတႄႉ တႄႇပိုတ်ႇပၼ်ၵၢင်ၼႂ် 5 မူင်းယူႇ ဝႃႈ ၼႆ။

ယွၼ်ႉတတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ရူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မႃးၶမ်ယူႇ တီႈၶူဝ်တႃႈၵေႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈပဵၼ်သၢႆ။ မၢင်ၸိူဝ်းလႆႈၼွၼ်းၶၢမ်း ပဵၼ် 2 ၶိုၼ်း 3 ဝၼ်း ၵေႃႈမီး။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇ ၸၢင်ႈသဝ်းလႄႈ ဢၢၼ်းပၢႆႈၸူးမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇသေတႃႉ သမ်ႉၺႃးႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းလၢႆတီႈလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း။

ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵေႃႈ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဝၢႆးသေ ထိုင်ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်း ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းဝႃႉတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ် မိူင်းၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈ။ ၵူဝ်လႆႈပၢႆႈယဝ်ႉပၢႆႈထႅင်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်း ပၢႆႈၽေး ၸိူဝ်းဢၢၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၵေႃႈမီးယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ပၢႆႈထိုင်ၵဵင်းတုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ – 

“ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ် ပၢႆႈမႃးတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ သိုၵ်းဝႃႉ တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ထႅင်ႈ ၵူဝ်လႆႈပၢႆႈယဝ်ႉပၢႆႈထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵမ်ႈၼမ် ဢၢၼ်းၶဝ်ႈထိုင်မိူင်းထႆး”- ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၵဵတ်ႉမၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇယၢင်း (ၵဵတ်ႉမၢၵ်ႇယၢင်း) တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၵၼ်၊ ပေႃးႁၼ်ၵႃး ၵူၼ်းဢွၵ်ႇတၢင်းမႃးၸိုင် ယိုတ်းဝႆႉ မၢႆၾၢင် မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇသေ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၽႂ်မၼ်း ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်ၶိုၼ်းၵေႃႈမီး။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၽၵ်းၵႃ ၸိူဝ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း လႆႈလိူတ်ႇမႆႈ။

ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပၢႆႈၸူးပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈယၢပ်ႇ တေပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယၢပ်ႇယဵၼ်းထႅင်ႈ။ ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တေလတ်းၵႂႃႇ တၢင်းပၢင်ႁူႈ (ပၢင်ႇဢူႈလူင်) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလတ်းၵႂႃႇမႃး ပေႃးယိပ်း မၢႆ ၾၢင်မိူင်းတႆး တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်ႁူႈ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။