ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမႃးၼႆႉ ၵၢင်ႉၵႄႇၼႂ်းဢိူင်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။  

မၢင်ဝဵင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၺ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ တဵၵ်းၸႂ်ႉလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႃႈ ၽွမ်ႉၸႂ်တႃႇၵႂႃႇႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႆၵေႃႈမီး။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း တီႈဢမ်ႇလႆႈၵူၼ်းသိုၵ်းသမ်ႉ သင်ႇၵၢင်ႉၵႄႇ ၵဵပ်းငိုၼ်းၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈသေ သူင်ႇပၼ်ၶဝ်တႃႇၸၢင်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇတႅၼ်း။ 

မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇ ႁႂ်ႈၵၢင်ႉၵႄႇၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇပၼ်ၶဝ် 3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းတီႈ 10/7/2024 ၼႆႉ တၵ်းလႆႈသူင်ႇၵူၼ်းၵႂႃႇပၼ် ၼိုင်ႈဢိူင်ႇလႂ် 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 9/7/2024 ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းထိုင် 7 မူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ၵၢင်ႉၵႄႇၼႂ်းပွၵ်ႉဢိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇ ႁွင်ႉႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ၵႄႇ 10 ႁိူၼ်း (ဆယ်အိမ်ခေါင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သင်ႇလၢတ်ႈတႃႇၵဵပ်းသိုၵ်းထႅင်ႈ ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉထူပ်းသင်ႇလွင်ႈၵဵပ်းၵူၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈသူင်ႇၵူၼ်းပၼ်ၶဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ႉၵႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇမႃး ဝၼ်းတီႈ 10/7/2024 ၼႆႉ တၵ်းတေလႆႈသူင်ႇ ၵူၼ်းပၼ်ၶဝ် ၼိုင်ႈဢိူင်ႇလႂ် 2 ၵေႃႉ တႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ဝႃႈၼႆလႄႈ  ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းတႄႉဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ယဝ်ႉ တေၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၵၢင်ႉၵႄႇၶဝ်လၢတ်ႈ လွင်ႈတႃႇပတ်းၽဵဝ်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၸွမ်းဝတ်ႉၸွမ်းၵျွင်း တႃႇၶဝ်ႈဝႃႇ ပီၼႆႉ ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈပႃးလွင်ႈပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉထူပ်းၼမ်။ ၶဝ် ႁွင်ႉႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ (ၵႄႇ10 ႁိူၼ်း) ၶဝ်သေ လၢတ်ႈၵူၺ်း။ ဢမ်ႇလႆႈထူပ်းၵူၼ်းလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း ယွၼ်းၵဵပ်းၵူၼ်းၵမ်း လႂ်ၵေႃႈ ပႆႇသူင်ႇပၼ်သေၵေႃႉလႄႈ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ တၵ်းလႆႈသူင်ႇၵႂႃႇ ၼႆ ဢေႃႈ ၼႂ်းဝၼ်း 10/7/2024 ၼႆႉၵမ်း လဵဝ်”- ဝႃႈၼႆ။

ၼိုင်ႈပီလႂ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း 3 ပွၵ်ႈ ၊ လႆႈဝႃႈ 4 လိူၼ်လႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢိူင်ႇလႂ်ဢိူင်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မိုင်ႉၶိုင်ႁႃၸၢင်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇတႅၼ်း မၢင်ဝၢၼ်ႈမၢင်ဢိူင်ႇၵေႃႈ လႆႈၵူၼ်းတႃႇၸၢင်ႈယဝ်ႉ မၢင်ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ပႆႇႁႃလႆႈ။ ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေၵိၼ် ၸၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေပိူင်ပိူင်လႄႈ ၶိုၼ်ၶိုၼ်းၵႂၢမ်းၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉ ပၢႆႈပႅတ်ႈၵေႃႈမီး ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႁွင်ႉၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း တီႈလႂ်ၼႆတႄႉ ပႆႇမီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်းၼႆ ၵူၼ်း မိူင်းသၢတ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေၵိၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇၼႆ မီးဝႆႉ 2 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်း 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇလႂ်ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈၵႂႃႇႁႃၸၢင်ႈပိူၼ်ႈ ထႅင်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ။ တႃႇၵေႃႉ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႆႉသမ်ႉ ယွၼ်း ၶိုၼ်ႈၵႃႈၸၢင်ႈမၼ်းထႅင်ႈ ။ လုၵ်ႉတီႈ 60 သႅၼ်သေ ယွၼ်းပဵၼ် 70 သႅၼ်ပျႃးၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ် ၶီၸႂ်ယူႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၸၢင်ႈၵႂႃႇ 2 ၵေႃႉၵေႃႈ တေပဵၼ် 140 သႅၼ်ယဝ်ႉလူးၼေႃႈ။ ၵိၼ်းၸႂ်ၼႃႇၶႃႈ”- ဝႃႈ ၼႆ။

တီႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ် 3 – 4 ဝၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်ဝႆႉၼိုင်ႈဢိူင်ႇ ၽွင်းၵဵပ်းငိုၼ်းတႃႇ ၸၢင်ႈသိုၵ်းမႂ်ႇပၼ်မၢၼ်ႈ ၼႆႉ ယူႇတီႈႁူဝ်ၼပ်ႉႁိူၼ်းၼမ်/ ဢေႇသေ လႆႈပၼ်ငိုၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်သူပ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်း ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ် ၵေႃႈမီး။

မၢင်ဢိူင်ႇၵေႃႈ ႁႃၵူၼ်းၸၢင်ႈဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶမ်ၸႂ်ဝႆႉ ၵူဝ်တၢမ်တူဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၽႂ်မၼ်းလႆႈၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းဢၼ် ၶဝ်ႈၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉဝႆႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ လွတ်ႈယူႇၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တၢင်းဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ 40 လၵ်း ပၢႆၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈၵၢင်ႉၵႄႇၶဝ် လူင်းၵဵပ်းငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တႃႇၸၢင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းသိုၵ်း ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ် 3 မိုၼ်ႇပျႃး။ ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉၵူၺ်း ၵဵပ်းငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ၽွတ်ႈပဵၼ်ဢိူင်ႇဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 7 ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈလွႆသဝ်ႇ (ဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းလႃး ႁူႇ) ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး ၊ ပွၵ်ႉဝဵင်းၼိူဝ် ၊ ပွၵ်ႉဝဵင်းၵွင်း ၊ ပွၵ်ႉၵုင်းၵြႃး ၊ ပွၵ်ႉဢွင်ႇၶျၢမ်းသႃႇ ၊ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးတၼ် ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁႆး ၊ ဝၢၼ်ႈမႄႈသၢတ်ႇ ၊ ဝၢၼ်ၵျတီႇ (ဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းလႃး ႁူႇ) ၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းဝၢႆ ၊ ဝၢၼ်ႈမႄႈၼိမ် ၊ ဝၢၼ်ႈႁႃႈလၵ်း ၊ ဝၢၼ်ႈၵၼ်ႇၼ ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢင် ၊ ဝၢၼ်ႈႁုင်း ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်း ၊ ဝၢၼ်ႈၵျွင်း ၊ၼွင်ႁီး ၊ ဝၢၼ်ႈတၢၵ်ႇလႅတ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇၼပ်ႉပႃး  ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၸၢဝ်းဝႃႉယူႇသဝ်း ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈလႂ် လင်ၶႃးႁိူၼ်း မီး 20 ထိုင်ၸမ် 100 လင် ။ ပေႃးတူၺ်း ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉ ၼႂ်းပီ 2014 ၼၼ်ႉတႄႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီး  86,553  ၵေႃႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ။   

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၢႆးလင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵဵပ်းၵူၼ်းမိူင်းၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ယဝ်ႉၵႂႃႇ 2 ၸုပ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉၾိုၵ်းၸုပ်ႈထီႉ 3 ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းပၢႆႈဢမ်ႇလွတ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇတဵၵ်းႁွင်ႉၵႂႃႇၾိုၵ်း ၵၢၼ်သိုၵ်း မီးမွၵ်ႈ 2 မိုၼ်ႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးၾိုၵ်းၵၢၼ်ၸုပ်ႈထီႉ 5 ၼႆႉ တေႁွင်ႉပႃးၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းမီးသႅၼ်း ပၢၼ်ဢႃယု 18 ထိုင် 37 မႃးၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းပႃးၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃတၢင်းပၢႆႈ ဝႆႉယူႇ။