ၽူႈၼမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵိင်ႇၽႄၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ် သူင်ႇပၼ်တီႈ တိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ တႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ် ဝႃႈၼႆ ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢဝ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၵႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၸုမ်းၶႄၾႆးမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉယူႇဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၶဝ်ယွၼ်းႁႅင်းၵူၼ်း တႃႇၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းမႂ်ႇထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၶဝ်ၵဵပ်းယွၼ်း ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ ၵူႈပွၵ်ႉပွၵ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ပွၵ်ႉယႂ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇပွၵ်ႉ 12 ၊ ပွၵ်ႉ 5 ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ် 2 ၵေႃႉ၊ ပေႃးပဵၼ်ပွၵ်ႉလဵၵ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွၵ်ႉ 9 ၊ ပွၵ်ႉ 11 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်ဢဝ် 1 ၵေႃႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢဝ် 3 ၵေႃႉ 2 ၵေႃႉ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢဝ် 2 ၵေႃႉ 1 ၵေႃႉၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇ။ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႄႈ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၼိုင်ႈပွၵ်ႉလႄႈ ၼိုင်ႈပွၵ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ယွၼ်း ၵူၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မၢင်ပွၵ်ႉၼႆႉ ယွၼ်းၵူႈလိူၼ် မၢင်ပွၵ်ႉၼႆႉ 3 လိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ 2 လိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈမီးယူႇ။ ၼိုင်ႈႁိူၼ်းၼႆႉ ဢေႇသုတ်းလႆႈပၼ်ယူႇ 3 မိုၼ်ႇ 4 မိုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၽႂ်တဵမ်ၸႂ်ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းမႂ်ႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၸုမ်းပလိၵ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၸွမ်းတီႉၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ဢႅဝ်ႇလႄႇ ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၽိတ်းမေႃးၵၼ် ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးတၢင်းၽိတ်းသေလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်တူဝ် ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းပႅတ်ႈၼႂ်းတပ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ- ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႉယူႇဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“ပေႃးဝႃႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်လႄႇၺွပ်းၵူၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ မၢင်ၵေႃႉ ၽိတ်းၵၼ်ဢိတ်း ဢွတ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆးၼႆၶဝ်ၺွပ်းဢဝ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ် ပေႃး ဢမ်ႇမီးပေႃႈမႄႈၸွမ်းၶႂ်ႈ ၸွမ်း ၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်တူဝ်ၵေႃႈ ၺႃးသူင်ႇၵႂႃႇၼႂ်းတပ်ႉၵမ်းလဵဝ်။ ဢမ်ႇၶင်တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈသင်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်း လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ၼႂ်းဝဵင်းႁႄ ၺႃးၺွပ်း ပေႃႈမႄႈၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇတၼ်းႁူႉၸွမ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၽႂ်ႁႄ ႁွင်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈမီး။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးသွင်လိူၼ်ပၢႆၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်မႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇ 2 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းႁဝ်းႁႄ မႃးယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်လႄႈ ႁဝ်းႁူႉၸွမ်းၵူၺ်း။ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းၼႆႉ တေမီးၼမ်တၢၼ်ႇ ႁိုဝ်ၵွၼ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းလိၵ်ႈၸီႉသင်ႇလပ်ႉၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ – ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ဝဵင်းလႂ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၸိူဝ်းဢႃႇယု 18 တေႃႇ 60 ပီတင်းသဵင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သူင်ႇပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၼ်းတီႈ 2/7/2026 ၼႆႉ လိုၼ်းသုတ်း – ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉၶုၼ်သိုၵ်း ၸိၼ်ႇယေႃႇ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉသၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈႁဵတ်း CDM ဝႆႉၼၼ်ႉ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႃႈ – ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉသုမ်းသိုၵ်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ ထိုင်တီႈလႆႈသုမ်း တပ်ႉမလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၵႂႃႇလၢႆတီႈ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၵႅမ်သိုၵ်းႁၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းသိုၵ်းမဵဝ်းလဵဝ် ၵူၺ်း။မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်းတေဢဝ်ပႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶႄၾႆး၊ ၾၢႆႇယူႇလီၶၢႆႇၶႃပႄလႅင် (ကြက်ခြေနီ) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶႂ်ႈလႆႈပႃး ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်တင်းသဵင်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုင်ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇမွပ်ႈဢၢပ်ႈသႂ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်းပၼ်ဝႆႉတင်းသဵင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ သင်ႇလုမ်းသၽႃးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ပၵ်းပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇယိင်း/ၸၢႆး ၸိူဝ်းမီးဢႃႇယု 18 ထိုင် 35 ပီ ၺႃးတီႉႁွင်ႉၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ လႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ်ဢေႇသုတ်း ႁိုင် 2 ပီ ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈလပ်ႉဢၼ်ၽႄႈဢွၵ်ႇမႃးၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတႄႇႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵုၼ်လူင်၊ မူႇၸေႊ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ မၢၼ်ႈပဵင်း၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းယႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။