Thursday, May 30, 2024

မေႃယႃယိင်း ၽူႈမီးၼမ့်ၸႂ် ၸွႆႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ် ယၢပ်ႇၵိၼ်း

Must read

ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း ပဵၼ်ပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ မီးငိုၼ်းၶမ်းၼမ်တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သိုဝ်ႉဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈ ပၢႆးယူႇ လီ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင် တီႈသုတ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်း ႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင်
Photo by – Nang Han Kham/ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင်

ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၸိုင် ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸိူဝ်းၵႆဝဵင်း ၵႆႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈမေႃယႃၶဝ် မႃးတူၺ်းၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ပၢႆးယူႇလီ ယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယင်းပႆႇလီ၊ မၢင်တီႈ သဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်းတိုၵ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းလိၼ်တၢင်းၵူမ်ႇယူႇ၊ မၢင်တီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃး/ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ယင်း ပႆႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးၼမ် ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင်လၢင် တႃႇၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇမႃးဝဵင်း မႃးႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

- Subscription -

ဝႆ့ဝႃႈ ၵႂႃႇမႃးငၢႆႈယူႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယူႇၼႆသေလူးၵွၼ်ႇလႄႈ- ၵူၺ်းၵႃႈ မေႃယႃလူင်၊ ၼၢင်းလုမ်းလႃး ၵူၼ်း ပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်းႁဵတ်း CDM တေႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ့် ထိုင်တီႈႁူင်းယႃလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ့်ပေႃးဢမ်ႇမီးမေႃယႃလူင်ဢၼ်ၵတ့်ၶႅၼ်ႇ ပႂ်ႉလုမ်းလႃး ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်း ပဵၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ တၢင်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆၸိုင် မေႃယႃ ဢၼ်မေႃၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ (မႄႈၵဵပ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလမ်ႇလွင်ႈယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တႃႇတေၸွႆႈသၢႆၸႂ် ၵူၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ တီႈဢၼ်ပိုၼ့်တီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတိုဝ့်တၢင်းငၢႆႈလူမ်ၸိူင့်ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းသမ့်ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၊ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ယႂ်ႇၽႂ် – ၸၢႆးယွတ်ႈၶမ်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတိုဝ့်တၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် မေႃယႃလုမ်းလႃး ၼၢင်းၶမ်းလိုၼ်း ဢႃယု 30 ပီ (မႄႈၵဵပ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵၢင် ဢိူင်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် လူၺ်ႈၼမ့်ၸႂ်ၸေႇတၼႃႇၼမ်းၼႃႈၼၼ့် – ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ထၢမ် – ယူႇတီႈ ၼၢင်းၶမ်းလိုၼ်းသေ လႆႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ ၾၢႆႇပၢႆးသင်မႃးၶႃႈ?

တွပ်ႇ – လႆႈႁဵၼ်းမႃး ၾၢႆႇမႄႈၵဵပ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (အရံသားဖွား)။

ထၢမ် – ၾၢႆႇမႄႈၵဵပ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉၶႃႈလူး လႆႈႁဵၼ်းမႃးလၢႆပီ?

တွပ်ႇ – လႆႈႁဵၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2013-2014 ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီ ၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ တီႈလႂ်ၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ယၢမ်းလဵဝ် ၸွႆႈဝႆႉ ၸွမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ/ ဢိူင်ႇ ႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸွႆႈသူင်ႇပၼ် မႄႈမၢၼ်း ၵႂႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ တီႈ ႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈ။

ထၢမ် – ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၼႆႉသေ ၸွင်ႇလႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းလိူၼ် တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်မႃးၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် တီႈလႂ် ႁဵတ်းၸေႇတၼႃႇၵူၺ်းၶႃႈ။

ထၢမ် – ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၼႆႉသေ လႆႈၸွႆႈမႄႈမၢၼ်း ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃးၼႆႉ မီးလႂ်ၵေႃႉယဝ်ႉၶႃႈ?

တွပ်ႇ – မီးမွၵ်ႈ 50 ၵေႃႉယဝ်ႉ တီႈလႆႈၸွႆႈမႃး။

ထၢမ် – လွင်ႈတီႈလႆႈၸွႆႈမႃးၼႆႉလူး ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၸွႆႈမႃး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ၵမ်ႈၼမ် တေၵႂႃႇၵိူတ်ႇပၼ် တီႈႁိူၼ်းၶဝ် ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီမႃးၼႆႉ ၶႃႈလႆႈၸွႆႈၵိူတ်ႇမႃး ၼႂ်းမိုဝ်း 30 ပၢႆ။ ဢၼ်လႆႈ သူင်ႇၵႂႃႇၵိူတ်ႇတီႈႁူင်းယႃသမ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ 20 ၼႆႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇယၢပ်ႇ၊ ၽႃႇၵိူတ်ႇ၊ ၸိူဝ်းဝႃႈလႆႈ ပွင်ပဵၼ် လႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်သူင်ႇၸူး တီႈႁူင်းယႃၼၼ်ႉၶႃႈလူး ပဵၼ်တီႈႁူင်းယႃလႂ်ၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ႁူင်းယႃ လွႆတႆးလီ ဢၼ်တီႈၸမ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တီႈႁူင်းယႃ ၵႃလီႉ – ၵုၼ်ႁဵင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵိူတ်ႇပၼ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉလူး ၸွင်ႇမီးဢွင်ႈတီႈၵိူတ်ႇပၼ်ၶႃႈႁႃႉ?

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇမီးၶႃႈ ၶႃႈႁဝ်း တေၵႂႃႇၵိူတ်ႇပၼ် တီႈႁိူၼ်းၶဝ်ၵမ်းလဵဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – လွင်ႈၶိူင်ႈမိုဝ်း တႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼႆႉၶႃႈလူး ၸွင်ႇမီးၶႃႈ?

တွပ်ႇ – မီးၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၸွႆႈဝႆႉပၼ်ၶႃႈ တေပဵၼ်ၸုမ်း MSI ၶဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ၶဝ်ၸွႆႈမႃးပၼ် ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၸိူဝ်းလွင်ႈယႂ်ႇ ၸိူင်ႉၼၼ်ဝႆႉယူႇၶႃႈ ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈၶႃႈ။

ထၢမ် – မိူဝ်ႈၽွင်း ၵႂႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၸွင်ႇၵဵပ်းငိုၼ်းၶႃႈႁႃႉ?

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇၵဵပ်းၶႃႈ ၵိူတ်ႇပၼ်လၢႆလၢႆ ၵူၺ်းၶႃႈ။

ထၢမ် – ဢၼ်ယူႇတီႈ ၼၢင်းၶမ်းလိုၼ်းသေ ၸွႆႈၵိူတ်ႇပၼ်လုၵ်ႈမႃး ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈလူႉၵႂႃႇ ဢမ်ႇ ၼၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈလူႉၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼႆလူး ၸွင်ႇယၢမ်ႈမီးမႃးၶႃႈ။

တွပ်ႇ – ၸူဝ်ႈၶႃႈ ၸွႆႈၵိူတ်ႇမႃး 30 ပၢႆ ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူႉတၢႆဝႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လူႉ တၢႆ ၼႂ်းမိုဝ်းၶႃႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပႆႇမီးမႃးသေၵေႃႉၶႃႈ။

ထၢမ် – ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈၵိူတ်ႇပၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်းလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆလူး ၸွင်ႇလႆႈႁဵတ်းပၼ် ၶႃႈၼေႃ?

တွပ်ႇ – လႆႈႁဵတ်းပၼ် ၵူႈၵေႃႉၶႃႈ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈၵိူတ်ႇပၼ်ၼႆႉ။ ပေႃးၵိူတ်ႇပၼ်ယဝ်ႉ ၶႃႈတေၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ် တီႈၾၢႆႇမေႃယႃၶဝ်  တီႈဢိူင်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၵမ်းလဵဝ် မေႃယႃၶဝ် တေဢွၵ်ႇပၼ်ဝႂ်ၵိူတ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ဝၢႆးၵိူတ်ႇပၼ်ယဝ်ႉၶႃႈလူး ၸွင်ႇၵႂႃႇလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင်ပၼ်ၶိုၼ်း မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင်ၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၶႃႈႁိုဝ်?

တွပ်ႇ – ပေႃးဝႃႈ တႄႇၵိူတ်ႇယဝ်ႉ ၵႃႈသၢႆၼီလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ပႆႇတူၵ်း ပႆႇမူတ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပႆႇၶႅင်လႅင်းၼႆ ၶႃႈတေလေႃးၵႂႃႇၸႂ်း တူၺ်းပၼ်သေႇသေႇၶႃႈ။ ပေႃးယဝ်ႉ ပၼ်ပႃးပိုၼ်ႉႁူႉမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉ ၽွင်းယူႇလိူၼ် တေလႆႈၵမ်ယူႇ ၵမ်ၵိၼ် ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – သင်ဝႃႈ မီးမႄႈမၢၼ်း တူၵ်းလုၵ်ႈၵႂႃႇၸိုင် လွင်ႈၼႆႉယူႇ လႆႈၼႄႉၼမ်း ပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ပေႃးတူၵ်းလုၵ်ႈမႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ တေၼႄႉၼမ်းပၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလူင် ၵမ်းလဵဝ် ပေႃးၽႅဝ်ႁူင်းယႃယဝ်ႉ မေႃယႃ လူင်ၶဝ် တေတူၺ်းပၼ် ၼႄႉၼမ်းပၼ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈ။

ထၢမ် – ၼင်ႇႁိုဝ် မႄႈမၢၼ်းၶဝ် ပေႃးတေယူႇလီ ၵိၼ်ဝၢၼ် ပေႃးတေမီးလုၵ်ႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၼၢင်းၶမ်းလိုၼ်းသေ လႆႈ ၼႄးမၼ်းပၼ်ၶဝ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ၶႃႈႁဝ်း ဢဝ်ရူတ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်သေ သူင်ႇပၼ်တီႈႁူင်းယႃ ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈယႃ (ဆေးခန်း) ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈသမ်းယႃၵႃႇၵွႆႇ သေး ယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉပိူင်မႄႈမၢၼ်းလႄႈ ပိူင်ယူႇသဝ်း တိုဝ်းၵမ် ၼႂ်းလိူၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႆႉပၼ်ယူႇ။

ထၢမ် – ယူႇတီႈ ၼၢင်းၶမ်းလိုၼ်းသေ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ၶဝ်ႈမႃး ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ (ၵဵပ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ၼႆႉၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ဢၼ်ၶႃႈ ၶဝ်ႈမႃး ၸွႆႈၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၼႆႉ မီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉတႄႉ ၵူႈပွၵ်ႈ မိူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉ လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်း ၵႂႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၸွမ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးၼႆႉမႃးသေ မႃးၸွႆႈပူၵ်းပွင်ပၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် မေႃယႃၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်မႃးယဝ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းမႄႈမၢၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇၵိူတ်ႇတီႈႁူင်းယႃ ၸိူင်ႉၼႆမႃးၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

- Subscription -
- SHAN's Apps -spot_img

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း