50 ပီၵွၼ်းၶမ်း “လိၵ်ႈတႆးႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ”

လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ သွၼ်မႃးယဝ်ႉ တေၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈလႂ်? တေၵႂႃႇတႅမ်ႈတီႈလႂ်? တေၵႂႃႇတႅမ်ႈၸူးၽႂ်? – ၼႆသေ ၵႂၢမ်းထၢမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ Dr. ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵေႃႇတင်ႈမႃး ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ် လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ထၢမ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸိူင်ႉၼႆမႃးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ -“ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅမ်ႈသင်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈသႂ်ႇတီႈၵုပ်းႁဝ်း၊ ၸွင်ႈ ႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁၢႆၵႂႃႇ ပႅၵ်ႇပိူၼ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁဝ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆး တႅမ်ႈဝႆႉ ၸိုဝ်ႈႁဝ်းလႄႈ ၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈဢိူဝ်ႈ”-

ပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
Photo by – Nang Moan Moan Pao/ ပၢင်ၵုမ် တႃႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈ 31/8/2023

လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇထႅင်ႈဝႃႈ – “တီႈတႅမ်ႈမၼ်း မီးၼမ်ပေႃးတၢၼ်ႇသင်၊ တႅမ်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ တႅမ်ႈသႂ်ႇတီႈၽႃႁိူၼ်းလုင်းႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈၼႃႇ ပေႃးလုင်းႁဝ်း တႅမ်ႈဝႆႉၸိုဝ်ႈ လုင်းႁဝ်းၼႆၸိုင် ပိူၼ်ႈမႃးႁႃ ႁိူၼ်းလုင်းႁဝ်း တေၸဵဝ်းႁၼ်ႁိူၼ်းၶႃႈဢိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁႃႉ” – ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇၼႆႉ တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး (ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ) တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉ ၼႂ်းလွင်ႈပိုၼ်း Dr. ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ၼင်ႇၼႆဝႆႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၼ်ႉမၼ်ႈၵႅၼ်ႇသၢႆၸႂ် ၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းယဝ်ႉ သင်ဝႃႈ လိၵ်ႈလၢႆးၸူမ်ႁၢႆၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၽႃ သႃ၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်း၊ ၾိင်ႈထုင်း ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တိုၼ်းတေၸူမ်ႁၢႆ မူၺ်ႉပႅတ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆး ၸၢႆးၽွမ်ႉသႅင်မိူင်း ႁွင်ႉဝၢၵ်ႇဝႆႉ “ယွၼ်းသင်ႇသၢဝ်တႆး” ဢၼ်ၸၢႆးၶုၼ်ထီး တႅမ်ႈပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈ– “ ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်း ၵၼ်ႉႁဵတ်းမႃးဝႆႉပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈတႆး မႂ်းသမ်ႉဢမ်ႇသွၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး တေယိပ်းတိုဝ်းတီႈတၢင်းလႂ်ၼႆႉ သွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း ပိူၼ်ႈယိပ်းလႆႈပဵၼ်တင်းၵမ်ႇၾႃႇ ပေႃးသူဝႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈတႄႉယူႇ တႄႉယူႇၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇၼီႈတႆး သုတ်းၸူဝ်ႈပၢၼ် ၵိူတ်ႇၼႂ်းတႆးမႃးႁဵတ်းသင် ဢွၼ်လုၵ်ႈတႆးလိုမ်းၶိူဝ်းပၢၼ် ဢွၼ်တႆးႁဝ်း ၽိတ်းတၢင်းပႆ တႃႇပုၼ်ႈမႂ်း သိူဝ်းႁင်းၵူၺ်းတေပႅတ်ႈ တေပႅတ်ႈၶိူဝ်းႁဝ်း လုၵ်ႈမႂ်းဢၼ်တေၵိူတ်ႇ ၸိုဝ်ႈတေဝႃႈႁိုဝ်ၼၢင်း သမ်ႉပဵၼ်ၶိူဝ်းသင်ၼႆ” –

ပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
Photo by – Nang Moan Moan Pao/ ပၢင်ၵုမ် တႃႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈ 31/8/2023

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈ ၵဝိ (ၵုရု) ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ – တႆးလႅင်၊ တႆးၶမ်းတီႈ၊ တႆးမၢဝ်း/ ၼိူဝ်၊ တႆးၶိုၼ် ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လႂ်တီႈလႂ်တၢင်းထႅင်ႈသေ မႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး “လိၵ်ႈတႆး ႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ”  မိူဝ်ႈပီ 1974 တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ်ၵေႃႈ တႄႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉယဝ်ႉ။

ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 31/8/2023 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်းထိုင် 4 မူင်း ယူႇတီႈ Dr. ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈ လၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈလႄႈ မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ် တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈပၢင်ပွႆး 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း လိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း တီႈလုမ်းၵေႃလိၵ်ႈ လၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၵေႃႇမတီႇ တႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။

ၸၢႆးဢူးၶမ်း မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ ၵေႃႇမတီႇ တႃႇၸတ်း 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း လိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1974 ၼၼ်ႉ တေတဵမ် 50 ပီယဝ်ႉလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉ တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းပီၼႃႈ 2024 ဢမ်ႇၼၼ် 2025 တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၽွတ်ႈဝႆႉ ၵေႃႇမတီႇပၢင်ပွႆးၼႆႉ ပိူင်ၼိူင်းမၼ်း တေ မီးႁူဝ်ပဝ်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ပွႆး 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ လိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ဢၢၼ်းဝႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်း တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ႁွင်ႇ တေမွၵ်ႇထိုင် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈတူင်ႇဝဵင်းလႄႈ မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵူႈတူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႇၼႄ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၽႂ်မၼ်း ၵူႈဝဵင်းဝဵင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။  

“ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေၸတ်း 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း လိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ တႆးၵူႈတီႈ တႆးၵူႈတၢင်း ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ် ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်း လူင် ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ”- ၸၢႆးဢူးၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ် လိၵ်ႈတႆး ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁူမ်ႈပႃးလူၺ်ႈ ၸၢဝ်းတႆး ဢၼ်မီး ဝႆႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူင်းၶၢင်၊ ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈၵႅင်း၊ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ပၢင်ႇဢူႈလူင် ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ လၢႆတီႈ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ႁပ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် လိၵ်ႈတႆးႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်မႃး တင်း မူတ်းၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ်ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းမႃးမိူၼ် ၵၼ်ယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
Photo by – Nang Moan Moan Pao/ ပၢင်ၵုမ် တႃႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈ 31/8/2023

ၸၢႆးသႅင်ယ ၽူႈယၢမ်ႈႁူမ်ႈလူင်း သွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ”ႁႃႈတူဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈၸုပ်ႈၵၼ်းယွတ်ႈၶဝ် လူင်း ပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂႃႇပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ ” ႁႃႈတူဝ် တီႈပွတ်းထုင်ႉသၼဵၼ်း တၢင်းဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လိူင်ႈသေ မေႃသွၼ် 47 ၵေႃႉ ထုၵ်ႇၶဝ် တီႉၺွပ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တေႁိုင်မွၵ်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇပွႆႇတူဝ်ၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈ တႆး မေႃသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၼမ်။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး မႁႃႈတူဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ် မိူင်းသင် မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူဝ်ပဵၼ်တီႈၵိတ်ႇၶွင်ႈတႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆသေ ၸင်ႇတေမီးမႃး ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဢဝ်ဢၼ်ၼႆႉသေ ၼမ်းၼႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်မႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်”- ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပီ 1980 ၼၼ်ႉ မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆး “မ”ႁႃႈတူဝ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း မႃးၾိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၼ် တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ မီး 400 ပၢႆ ပီၼၼ်ႉ မေႃသွၼ်မႃးၾိုၵ်ႉၽွၼ်ႉ ၼမ်တီႈသုတ်း။ ပေႃးမိူင်းလႅင်းမႃးၸိုင် ၸွမ်းၵၢင်ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ မေႃသွၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်း ၾိုၵ်းသၼ်ႉပႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတဵမ်ဝဵင်းလူင်ဝႆႉ။

ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵူၺ်း မီးပၼ်ႁႃမႃး လၢႆလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပႂ်ႉတီႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ဝၢၼ်ႈၵုင်း ပဝ်း တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉသေ မႃးဢဝ်ၵွင်ႈဝၢင်းၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈလၼ်သႂ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း လူႉတၢႆ ၵေႃႉ ၼိုင်ႈ။

ၼႂ်းပီ 1980 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး တီႈၼွင်ပိင် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႆႉႁုင်းလူင် ႁၢၵ်းသႂ်ႇတီႈၸလွပ်ႈ ၽွင်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း တိုၵ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်းၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႆႉႁၢၵ်ႇတဵင်သႂ်ႇ လုၵ်ႉဢွၼ်ႇႁဵၼ်း လူႉတၢႆ 7 ၵေႃႉ – ၸၢႆးသႅင်ယ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးပိုတ်ႇတူၺ်း တီႈပွင်ႇ “မ” ႁႃႈတူဝ်ၸိုင် တေပဵၼ် – “မေႃလူ၊ မေႃတႅမ်ႈ၊ မေႃၼပ်ႉ၊ မေႃသွၼ်လႄႈ မေႃပွင်” – ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
Photo by – Nang Moan Moan Pao/ ပၢင်ၵုမ် တႃႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈ 31/8/2023

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸၢဝ်းတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈသင် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈသင် ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ် မႃး လိၵ်ႈတႆးႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်း ပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ် သဵင်လဵဝ်ၵၼ်မႃး တင်းမူတ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1974 ၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ၸင်ႇလႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉသေ ၸင်ႇ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်မႃး လိၵ်ႈတႆးႁူမ်ႈတူဝ် – ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ ၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။

ၶေႃႈလိုၼ်းသုတ်းတႄႉ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၶေႃႈသင်ႇ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ်မိူဝ်းၼႃး ဢၼ် Dr. ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း သင်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈ – “လုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ …. တႆးႁဝ်း ယူႇသဝ်းၼႂ်းၵႄႈႁူၺ်ႈၵႄႈလွႆသေ သိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ႁဝ်းမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် တေႃႇထိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ တႆးႁဝ်း မိူဝ်းၼႃႈ တေလႆႈသိုပ်ႇယူႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်း တၢင်ႇ ၸိူဝ်ႉတၢင်ႇၶိူဝ်းသေ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ တၢင်းၶတ်းၸႂ် သိုပ်ႇသၢႆၸႂ်တႆး ႁႂ်ႈယိုၼ်ႈယၢဝ်းၵႂႃႇထႅင်ႈသေၵမ်း”- ၶေႃႈမုလ်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈ ပိုင်ႈ ဢဝ်မႃးတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး (ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ) တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇလုၵ်ႉတၢင်းသႅၼ်ဝီၵႂႃႇဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ

ၼႂ်းဝူင်ႈတီႈသွင် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ဢိုတ်းႁပ်ႉပႅတ်ႈ ၵၢၼ်တေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းတေလုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လတ်း ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႃႈတီႈသိုၵ်းတဢၢင်း၊ သိုၵ်းၶၢင်၊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵုမ်းၵမ်ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) တႄႇႁေႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တေႃႉတၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း လတ်းၶၢမ်ႈၵဵတ်ႉလၢၼ်ႇၸွမ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ - ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ...

ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တုၵ်းယွၼ်းပႃး “ယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယိင်းၸၢႆး”

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 8/3/2025 ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်း မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉပီၼႆႉ ၸုမ်းသုၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်ႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵဵင်းမႂ်ႇ Department of women studies CMU ဢွၼ်ၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်းတူင်ႇဝူင်း ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...

ၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈလတ်းၼႃႈၵၼ်ၼႆသေ ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉတီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ဝၼ်းတီႈ 7/3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်း ၸၢႆးၼုမ်ႇၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးၼႄးဝႃႈၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈပၢတ်ႇၼႃႈၼႆသေ ၸၢႆးၼုမ်ႇၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈမႃးမိူၼ်ၵၼ် 2 ၵေႃႉလူင်းမႃးထုပ်ႉပေႃႉထိုင်တီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်လိုမ်းတူဝ်ႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တီႈတၢင်းၶွႆႈ ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မႄႈႁႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၵဵင်းမႂ်ႇ။ ၽွင်းၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉပေႃႉၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထၢႆႇႁၢင်ႈတူင်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊသေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈတၢင်းၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈပလိၵ်ႈ။ ၶလိပ်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊၵေႃႈၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၸၢႆးၵေႃႉသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထိုင်တီႈလႆႈႁၢမ်သူင်ႇႁူင်းယႃ။ ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၶိုင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး...
Heng Kayong

တိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ​​ ၵူၺ်း – ပေႃးဢမ်ႇ​​ပေႉသိုၵ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ

“ ႁဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်း​​ပေႉၶဝ်​​ႁေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသုမ်းၵွတ်းၸင်ႇ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈသိုၵ်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇတိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇၾိုၵ်းယဝ်ႉ ” ၼႆ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇ​​မေႃႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ။  မိူဝ်ႈ 5/2/2026 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထၢမ်ဝႆႉတၢင်း​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ၼႆၼၼ်ႉ ​​တေတွင်း ၵၼ်ယူႇ။...

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လူဝ်ႇတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင် ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လီ ၶၢတ်ႇဢႃႇႁႃႇရႃႉ လူဝ်ႇတၢင်း ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း PNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မွၵ်ႈ 5 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ၵေႃႉပၢႆ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ...