ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလၵ်းပိူင်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း(Democracy) မၢႆထိုင် လၵ်းပိူင်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်လူၺ်ႈလၵ်းပိူင်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်းၼၼ်ႉ ယိုတ်းထိုဝ်ဢဝ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈတင်းသဵင်းတင်းလူင်ပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း။
ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း(ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ) တၵ်းမီးပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပိူင်ပိုင်း ၸိုင်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၵူတ်းမၢႆ (ဢုပတေႇ) ပဵၼ်ၵူတ်းမၢႆလၵ်း ႁိုဝ် ပဵၼ်မၢႆမီႈမၵ်းတမ်းပဵၼ်ၼႅဝ်းတၢင်း ပုၼ်ႈတႃႇလူင် ပွင်ၸိုင်ႈတေၸႂ်ႉတိုဝ်းဢမ်ႊၼၢၸ်ႈပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ မီးလၵ်းၵၢၼ်ၸတ်းၶိုင်ပၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်း။ ၵွႆးၵႃႈ ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူင်ႈမၢႆဢၼ်ၼႄထိုင် ၾၢင်ႁၢင်ႈၵၢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း (ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ) ၵွပ်ႈဝႃႈၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလူၺ်ႈလၵ်းပိူင်ၶုၼ်ၵေႃႈ မီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မိူၼ်ၵၼ်။ ၵၢၼ်တေထတ်းထွင်ဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ပဵၼ်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼႆၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈတူၺ်းဝႃႈ ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶွင်မိူင်း မိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်လႄႈမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇႁိုဝ်။
ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶွင်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ဝႅပ်ႇၵၢၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းတၵ်းထတ်းထွင်လႆႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လူၺ်ႈသဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼၼ်ႉ “လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တႃႇၵူၼ်းမိူင်း” ၼႆဢေႊပရႃႊႁႅမ်ႊ လိၼ်ႊၶွလ်ႊၼ် (Abraham Lincoln) ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းဢမေႊရိၵႃႊ လၢတ်ႈဝႆႉ။ ၵၢၼ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႂ်တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ တၵ်းတေမီးၾၢင် ႁၢင်ႈဢၼ်ၶူပ်းထူၼ်ႈတင်း 3 လွင်ႈ –
– လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း မၢႆထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၵ်းတေလႆႈလုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်ႈမႃးလႄႈၵူၼ်း မိူင်းတၵ်းပိၼ်ႇပႅင်ၽူႈၽွင်းငမ်းလႆႈလူၺ်ႈၵၢၼ်လူင်းၵၼႅၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼႂ်းထႃၼ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်လူင်ႈပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဝူင်ႇၸီႉၼႄထိုင် ၵႂၢမ်းႁၼ်ၶွင်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၼႂ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ဢမ်းၼၢၸ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း။
– လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မၢႆထိုင် ၵူၼ်းမိူင်း ႁိုဝ် ၵူႈႁူဝ်ၵူၼ်း မီးသူၼ်ႇ တေပဵၼ်ၽူႈၽွင်းငမ်းလႆႈ သင်ဝႃႈလႆႈႁပ်ႉသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်သဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း။
– လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း မၢႆထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၵ်းလႆႈမီးၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈၵၢၼ်ယူႇလီမီးသုၶ်း ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈတၵ်းလႆႈမီးၵၢၼ်မၵ်းတမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ႁၢပ်ႇတၼ်းႁဵင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူႈ 4 ပီ လႂ်လႂ် ပိူဝ်ႈတေလႆႈ ပဵၼ်လၵ်းပရႃႊၵၼ်(ၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်း) ဝႃႈၽူႈၽွင်းငမ်း တၵ်းတေလႆႈပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၵူၼ်းမိူင်း သင်ဝႃႈဝိတ်းဝၢႆႇ ပိူင်ႈတင်းၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းပိၼ်ႇလၢႆႈၽူႈပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ၽၢၼ်ႇတၢင်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ။
ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ
ၸိုင်ႈမိူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၸမ်ပဵၼ်တၵ်းမီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈသူၼ်ႇၽူႈမီးၼမ်ႉ ၵတ်ႉ လႆႈယိုၼ်ႈလဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ႈမႃးႁပ်ႉၸႂ်ႉသူၼ်ႇၵၢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် လူၺ်ႈၵၢၼ်ၶဝ်ႈၶႅင်ႇၶႄႉၼႂ်းပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈမီးသူၼ်ႇၶဝ်ႈယွၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းဝႂ်လိူၵ်ႈၽူႈတႅၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ထုၵ်ႇ ၸႂ်လႄႈႁၼ်ဝႃႈ ဢၼ်တေၶဝ်ႈမႃးၵႅတ်ႇၵင်ႈၽွၼ်းပၢင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း တေပဵၼ် ပၢၵ်ႇသဵင်ၶွင်တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းသၽႃး။
ၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼၼ်ႉ မီးသူၼ်ႇလႆႈယွၼ်ႇဝႂ်လိူၵ်ႈတင်ႈယၢင်ႇလဵဝ်ၵွႆးပႆႇပေႃး တၵ်းမီး လၵ်းပရႃႊၵၼ်(ၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်း) ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉသူၼ်ႇလႆႈ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉသူၼ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈဢၼ်တေ ၸႂ်ႉသူၼ်ႇလႆႈ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလိူၵ်ႈႁႃတူဝ်ၽူႈဢၼ်ထုၵ်ႇၸႂ်တႄႉတႄႉၼၼ်ႉ တၵ်းမီးၵၢၼ်ဢွၵ်ႇ သဵင်လူင်းၵၼႅၼ်းလပ်ႉ(Secret Ballot) ။
ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်လူၺ်ႈသဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇ
ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်လူၺ်ႈသဵင်သူၼ်ႇၵူၼ်းၼမ် မၢႆထိုင် ၽူႈၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ၵေႃႈတၵ်းပဵၼ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉသဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇၶွင်ၽူႈတႅၼ်းတီႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်ႈမႃး လူၺ်ႈၵၢၼ် ဢွၵ်ႇၵူတ်းမၢႆ ၵၢၼ်ထတ်းထွင်ပၼ်ႁႃ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၸႂ်ၼႂ်းလၵ်းၼမ်းၵၢၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းပဵၼ်ၸွမ်းတၢင်းႁၼ်ဢၼ်လႆႈၸႂ် ၶွင်သဵင်သူၼ်ႇတင်းၼမ်ၼႂ်းၶွင်ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး။
ၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ဢမ်ႇလႆႈမၢႆၵႂၢမ်းဝႃႈ ၵွမ်ႉၵႃႈမွၵ်ႈယိုတ်းလၵ်းသဵင်သူၼ်ႇၼမ်ၵွႆး တၵ်းတေလႆႈမီး လၵ်းၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းသဵင်သူၼ်ႇဢေႇသူၼ်ႇလဵၵ်ႉၼွႆႉယူႇ။ သဵင်ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶွင်သဵင်ၵူၼ်းသူၼ်ႇၼွႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းထုၵ်ႇလႆႈၼပ်ႉထိုဝ်။ ပဵၼ်သဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇယဝ်ႉသေတေပူၼ်ႉပႅၼ် ၵၢဝ်ႉၵၢႆႇသူၼ်ႇလႆႈၶွင်သဵင် သူၼ်ႇ ၵူၼ်းဢေႇၼၼ်ႉ ထိုဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸႂ်ႉ“ၵူတ်းမူႇ”။
• လိူဝ်သေၼႆႉ တၢင်းႁၼ် ႁိုဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၶွင်သဵင်သူၼ်ႇဢေႇၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈႁပ်ႉထွမ်ႇ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းလၵ်းပိူင် ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼၼ်ႉတၵ်းလႆႈပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈၵူႈၾၢႆႇ ႁိုဝ် ၽူႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉပိူင်ႈၵၼ်လႆႈၽိူၺ်ၽႄႈပၢႆးဝူၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ၶွင်ၶဝ်။
• တၢင်းႁၼ် ႁိုဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ် ဢၼ်တႅမ်ႇတိုၼ်ႈတေႃႇသဵင်သူၼ်ႇယႂ်ႇ ႁိုဝ် ဢၼ်ပဵၼ်သဵင်သူၼ်ႇဢေႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈမၢႆၵႂၢမ်းဝႃႈ တၵ်းတေသုၼ်ႁၢႆပႅတ်ႈမူတ်းသဵင်ႈ ၶႄးတေၸၢင်ႈမႃးပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်လႆႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။
သဵၼ်ႈတၢင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ
ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶွင်သဵၼ်ႈတၢင်း ပိူင်ၾၢင်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ၸၢင်ႈယႅၵ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇ
1. ၼပ်ႉထိုဝ်ႁဵတ်ႇၽူလ်(ႁေႇတုၽလ) လိူဝ်သေတူဝ်ၵူၼ်း(ပုၵ်ႉၵလ) လူၺ်ႈဢမ်ႇသၸ်ႉထႃးၼိူဝ်တူဝ်ၵူၼ်း ၵေႃႉလႂ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ (ၵွႆးၵႃႈတၵ်းလႆႈႁူႉၸၵ်းၼပ်ႉယမ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်လႄႈၽူႈမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လီ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ) တေဢမ်ႇလႆႈ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶတ်း လၵ်းပိူင်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်(ၵွႆးၵေႃႈတၵ်းလႆႈမီးလွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ်) ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ တေၵၢဝ်ႈ ယၢင်ႈၵႂႃႇလူၺ်ႈလီၵေႃႈ တေႃႇမိူဝ်ႈမီးလွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉထွမ်ႇၵူႈၾၢႆႇ ပိူဝ်ႈၶူၼ်ႉႁႃႁဵတ်ႇၽူလ် (လွင်ႈတၢင်း) လႄႈ ၵၢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၵၢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဵတ်ႇၽူလ် (လွင်ႈတၢင်း) ၼၼ်ႉၵွႆး ဢၼ်တေမႅၼ်ႈယမ်တႅတ်ႈတေႃး တႃႇပွင်သၢင်ႈ ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းၼႆႉပဵၼ် သတ်းဢၼ်မီး ၺၢၼ်ႇပၺ်ၺႃ မေႃၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈလူၺ်ႈတၢင်း။
2. ႁူႉၸၵ်း လွင်ႈပိၼ်ႇပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈယွမ်းႁပ်ႉဢုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးၵႄႈပၼ်ႁႃ လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၊ လူၺ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ တၵ်းလႆႈမေႃယွမ်းႁပ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉၵၼ်၊ ဢမ်ႇယိုတ်းမၼ်ႈ ႁူဝ်ၶႅင် ႁိုဝ် ဢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈဝႃႈၶႂ်ႈပဵၼ်ပိူင်လဵဝ် ။ တၵ်းလႆႈယွၼ်ႇယၢၼ်းၵႄႈၶႆ ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၻီႊမွၵ်ႈၶရေႊသီႊ တၵ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၸႂ်ႉလၢႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၊ ပေႃးၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်ႉႁၢႆႉၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၽိတ်းလၵ်းၵၢၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3. မီးပၵ်းပိူင် ဝိၼႆး(ဝိၼယ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈ ၊ ၸင်ႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးၼမ်ႉၼၵ်း မီးဢူငဝ်း ၊ ၽႂ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးပူၼ်ႉပႅၼ်လူလၢႆ ။ သင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈငမ်းငဝ်း ၶမ်ၸႂ်လွင်ႈဝႃႈမၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်လႂ် ၶေႃႈလႂ်ဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်းၼႆၸိုင် တၵ်းလႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ၶေႃႈ ၼၼ်ႉ။ သင်ဝႃႈၸႂ်ႉလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈပူၼ်ႉလိူဝ်ၶွပ်ႇၶဵတ်ႇထိုင်တီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၸတ်းပွင်ၼႂ်းသူၼ်ႇလွင်ႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း တၵ်းတေပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ တူင်ႇဝူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတူင်ႇၶွပ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်သူၼ်ႇလႆႈလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ မၼ်း ပဵၼ်တူင်ႇဝူင်း ဢၼ်ႁၢမ်းၸဝ်ႈႁၢမ်း ၶုၼ် မိူၼ်တင်းဢမ်ႇမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင် လၵ်းမၢႆတင်းပိုၵ်းၼၼ်ႉၵွႆး။
4. မီးၵၢၼ်ႁပ်ႉၽိတ်းထုၵ်ႇတေႃႇသူၼ်ႇႁူမ်ႈၵူၼ်းၼမ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလူၺ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ဢွင်းၶမ်ၸႂ် ၶွင်ၵူၼ်းၼႂ်း တူင်ႇဝူင်းဝႃႈ ၵဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈၸိုင်ႈမိူင်းပဵၼ်ၶွင်ၵူႈၵေႃႉ ၊ တၵ်းလႆႈဝူၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈႁႃ ၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈလီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈယူႇသဝ်းမႃးလူၺ်ႈၵၼ်လီငၢမ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇတၵ်းမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းၽွၼ်းလီႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်တွပ်ႇတႅၼ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼႆႉ ယင်းမီးထႅင်ႈလၢႆလွင်ႈ – ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဝူၼ်ႉသၢင်ႈၼၵ်းၼႃ တၵ်းဢမ်ႇယုမ်ႇသင်ငၢႆႈငၢႆႈ မီးလွင်ႈလီတေႃႇပိူၼ်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ ပိူၼ်ႈ/ႁဝ်း ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃ ဝႆႉဢူငဝ်းပိူၼ်ႈ/ႁဝ်းပဵင်းၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈ မီးၸႂ်ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ မီးၼမ်ႉၸႂ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈႁႅင်း (ၼၵ်ႉၵီးလႃး) ယွမ်းႁပ်ႉပေႉၵၢၼ်ႉ ပဵၼ်လၵ်း။
တီႈမႃး – ဝႅပ်ႉသႆႉတ်သုၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်သထႃၿၼ်ႊၽရႃႉၿရူမ်ႊၶျၼူၵ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ
20230815
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ