ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ (ၶဝ်ႈၶႄႇ) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လႆႈၵိုတ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းပႅတ်ႈ မွၵ်ႈ 35 % ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႊ – လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2023 ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈ တွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တႄႇလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၶိုၼ်း၊ ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၵႃႈ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ သုင်ႁႅင်းပဵၼ်လၢႆပုၼ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၼႂ်းမိုဝ်း ၵႃႈလႆႈပွႆႇသူၼ်ႁၢမ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်တႃႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း တႃႇပီတေမႃး။

ၸဝ်ႈသူၼ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵႃႈၸိူဝ်ႉၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၵေႃႈၶိုၼ်ႈ၊ ၵႃႈထႆ ၵေႃႈၶိုၼ်ႈ ၊ ၸဝ်ႈသူၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးၸၢၵ်ႈထႆတႄႉ ၶႂ်ႈၶၢၼ်ၸႂ်ဝႆႉဢိူဝ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသူၼ် ၸိူဝ်းၵိၼ်းၸႂ်ဢိတ်း ဢွတ်းတႄႉ ဢမ်ႇပွင် ပဵၼ်လႆႈ ၵႃႈၸၢင်ႈ၊ ၵႃႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ပွႆႇႁၢမ်းပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်”- ဝႃႈၼႆ။

ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး (ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းထၢတ်ႈသီႇ 1 လိတ်ႊလႂ် 3,000 ပျႃး၊ တီႇၸေႇ 1 လိတ်ႊလႂ် 3,200 ပျႃး။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၸိူဝ်ႉၾၼ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသမ်ႉ 1 ထူင်လႂ် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် 20,000 – 30,000 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

“ၸိူဝ်ႉၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ သႅၼ်း 808 ၼႆႉ 1 ထူင် လႆႈသိုဝ်ႉ 90,000 ပျႃး။ ပေႃးၸိုၵ်းဢဝ်(ၸိူဝ်ႈဢဝ်)သမ်ႉ 1 ထူင် 100,000 ပျႃး။ ၵူႈပီ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ 1 ထူင်လႂ် 65,000 ပျႃး။ ၵႃႈၸၢၵ်ႈထႆသူၼ်သမ်ႉ ပေႃးၸၢၵ်ႈဢွၼ်ႇ 1 ၸူဝ်ႈမူင်းလႂ် 13,000 – 15,000 ပျႃး။ ၵူႈပီ 7,000 – 8,000 ပျႃး။ ၸၢၵ်ႈလူင် 1 ၸူဝ်ႈမူင်း 50,000 – 60,000 ပျႃး။ ၵူႈပီ 30,000 – 35,000 ပျႃး။ ယွၼ်ႉၶၼ်မၼ်းပုင်ႈၶိုၼ်ႈ ႁႅင်း 2 – 3 ပုၼ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ပွႆႇသူၼ်ႁၢမ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ”- ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ(ၶဝ်ႈၶႄႇ) ၶဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် တေပွႆႇသူၼ်ႁၢမ်း မွၵ်ႈ 35% ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တႃႇ 65% ၼၼ်ႉတႄႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈ တေပဵၼ်ဢၼ်ၸိုၵ်းဢဝ်သေႁဵတ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသႂ်ႇ၊ ၸိုၵ်းၵႃႈၸၢၵ်ႈ ထႆ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆသေ သၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ဢွၼ်ၵၼ် ထတ်းသၢင်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ – “သင်ပဵၼ်လႆႈ ၸဝ်ႈပမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၶဝ်။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁၼ် ထိုင် ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ၽွင်ႈ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလဵဝ်မိူင်းလဵဝ်ၵၼ်လႄႈ ၽွင်းၶၢဝ်းႁဵတ်းသူၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၶၼ် ၼမ်ႉမၼ်းၽွင်ႈၼႆ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈၵႃႈၶိုၼ်ႈ ၵူႈမဵဝ်းလႄႈ ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ၽွင်ႈ။ ပေႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေပွႆႇႁၢမ်းပႅတ်ႈၵၼ်လႄႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၵဵင်းတွင်းၼႆႉသမ်ႉ မီးတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃးယူႇၼမ် ၵူဝ်တီႈလိၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈႁဝ်းၼႆႉ တူၵ်းၵႂႃႇ ပႅတ်ႈၼႂ်းမိုဝ်းပိူၼ်ႈ။ သင်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ယွမ်းလူင်းၼႆ ၸဵမ်ၵႃႈၸၢၵ်ႈထႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလူတ်းယွမ်းသေ ၸဝ်ႈသူၼ်တေၶႅၼ်းၸႂ်ၵၼ်မႃးၽွင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈၵူႈလွင်ႈသေတႃႉ ၵႃႈၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈလၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်း ၵိၼ် ၸၢင်ႈတီႇႁႆႈသူၼ်၊ ၵႂႃႇသႂ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း လႆႈၵႃႈၸၢင်ႈ 6,000 – 7,000 ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ (ၶဝ်ႈၶႄႇ) ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ 1 ၸွႆႉ 900 – 950 ပျႃး။ ပီၵၢႆသမ်ႉ 1 ၸွႆႉ 850 – 1,050 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 7 ပွၵ်ႉ 3 ဢိူင်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်းမီး 8,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။