မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးလူတ်ႉၽႃႇတမ်ၵၼ်ၼမ် ပေႃးသွၼ်ႇၽတ်ႉၽဵင်ႇတူၺ်းၼႆၸိုင် ၼႂ်း သွင်ဝၼ်းလႂ် မီးၵူၼ်းတၢႆ 1 ၵေႃႉ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆးလၢတ်ႈ။
ပီ 2017 ၼႆႉမႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢမူႉ/ၶၻီႊ လွင်ႈလူတ်ႉၽႃႇတမ်ၵၼ် တင်းမူတ်း မီး 462 မူႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း 706 ၵေႃႉလႄႈ လူႉတၢႆ 199 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ပလိၵ်ႈမဵဝ်းသေႃႇဢွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလူတ်ႉၽႃႇၵၼ် တမ်ၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢဝ်လူတ်ႉယႂ်ႇ လူတ်ႉ ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လႂ်ၽိတ်း ဢၼ်လႂ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ မၵ်းတတ်းသေ ႁဵတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈလူတ်ႉ၊ ပၵ်း ပိူင်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း သင်ဝႃႈ လူတ်ႉၾၢႆႇလႂ်ႁေႃႈၽိတ်းၼႆၵေႃႈ တေဢဝ်လိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းပိူင် ဢၼ်မီးဝႆႉ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉႁူႉ။ ပေႃးသွၼ်ႇတူၺ်း မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မႃးၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တူၺ်းၸိုင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း ၵူၼ်းတၢႆ 1 ၵေႃႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်တႄႉ သႅၼ်းဢႃယု ၼႂ်းၵႄႈ 18 ပီ ထိုင် 40 ပီ” ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ လူတ်ႉဢၼ်မီးၶွၼ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တင်းမူတ်း မီး 529,573 လမ်း လႆႈႁပ်ႉႁူႉမႃးတီႈ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇမိူင်းတႆး ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တီႉၺွပ်းလႆႈ လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၽိတ်းမၢႆမီႈ 293 လမ်း၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ 432 လမ်း ယူႇတီႈ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းသေ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇမႂ်ငိုၼ်း ႁႂ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း 8,260,000 ပျႃး၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်း ၾၢႆႇၸတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းထႅင်ႈ 3,930,000 ပျႃး ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၼႆႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး တင်း ၾၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တီႉၺွပ်း လူတ်ႉၶိူင်ႈတႅင်ႇသႂ်ႇမူၵ်ႇၵွၼ်း(ဢဵတ်ႇၸေႃး) သဵင်လင် ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလမ်း။ ၵူၼ်းၸႂ်ႉလူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁေႃႈလူတ်ႉၵႃးပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်၊ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပွၵ်ႉၵူၼ်းယွမ်ႇ သုၵ်ႉႁူသုၵ်ႉၸႂ်ၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ