ပီၼႆ့ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈလူင်(ပျိၼ်ႇဢူးလုၼ်ႇ) ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးသူၼ်မွၵ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်း 15 ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈလိူၼ် ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ။
ပၢင်ပွႆးၼႄမွၵ်ႇႁၢင်ႈလီ တီႈသူၼ်မွၵ်ႇ ပၢင်ႇဢူႈလူင်ၼႆ့ တႄႇၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 18/12/2022 တေႃႇထိုင် 18/1/2023 ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်၊ ယွၼ့်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၽႄႈလၢမ်းလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးဝႃႈၼႆ။
ဢူးဝေႇမဵဝ်းဢွင်ႇ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးသူၼ်မွၵ်ႇ လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၸႂ်ႈဢေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃး ၵူႈပီပီ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၵေႃႈ ပီၼႆ့ တေၶၢႆ့ တူၼ်ႈမွၵ်ႇ ႁႂ်ႈပိူင်ႈတႃ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီလိူဝ်သေၵူႈပီၶႃႈဢေႃႈ။ ဝၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ႇၵေႃႈ မီးၽူႈႁွင့်ၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မႃးမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်ဢေႃႈ။ သူၼ်မွၵ်ႇတႄ့ တေပိုတ်ႇၼႄၵႂႃႇၵူႈဝၼ်းတေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈၶႃႈ။ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈတေမႃးမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်ၵူႈဝၼ်းဢေႃႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈတေမီး တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈငႄႈလႂ် တေမီးပၢင်ၼႄသိူဝ်ႈၶူဝ်း Fashion လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးပဵၼ်ဝၼ်းယႂ်ႇဝၼ်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇၶရိတ်ႉသ်မၢတ်ႉသ်လႂ် ဝၼ်းပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉလႂ် ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်း လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်တေမႃးၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၸတ်းပွႆးမွၵ်ႇၶွပ်ႈတဵမ် 15 ပွၵ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေမီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး၊ တေၼႄပႃး Live Show ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၵေႃႈတေမႃးၼမ် ၊ ဝၼ်းပိၵ့်ပၢင်ပွႆး ဝၼ်းထိ 18 ၸိူဝ်းၼႆႉလႅပ်ႈတေ ၶႅၵ်ႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်း ၵေႃႈတေမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်တဵမ်ဝဵင်းယဝ်ႉၶႃႈ ” – ဝႃႈၼႆ။
ၶဝ်းတၢင်းပွႆးသူၼ်မွၵ်ႇၼႆ့ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် တႄႇပိုတ်ႇၼႄမွၵ်ႇႁၢင်ႈလီၵႂႃႇ 8 မူင်းၵၢင်ၼႂ် ထိုင် 5 မူင်း ႁူဝ်ၶမ်ႈ။ တေမီး ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈဢိၵ်ႇပႃးၶႅၵ်ႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ် မႃးၶၢႆတၢင်းၵိၼ် တၢင်းယႅမ်ႉဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး။လၢၼ့်ၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ့် တေမီးၸွမ်းၶႅပ်ႇတၢင်း ၸမ်တၢင်းၶဝ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ့်။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆ့သေ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်တုမ်ၵမ်ႈၼမ် ၸီ့ၸမ်ႈၼႄဝႃႈ ၼႂ်း ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇတၢင်းလႄႇယဵမ်ႈ ၵူဝ်မီးလွင်ႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်း လွင်ႈၼႆ့ တေပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵူႈပီ ပူၼ့်မႃးတႄ့ ၵူၼ်းတီႈၸမ်တီႈၵႆ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးၸမ် မိုၼ်ႇ။ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈမိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်းၶိုၼ်ႈမႃးၼမ်။
ၶၢဝ်းတၢင်းပွႆးသူၼ်မွၵ်ႇၼႆ့ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵႃႈၶၼ်ႁူင်းႁႅမ်းလိုဝ်ႈသဝ်းတေဢမ်ႇပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ၼၼ့်ၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပွႆးသေ လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်းၸဝ်ႈႁူင်းႁႅမ်းဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဢူးဝေႇမဵဝ်းဢွင်ႇသိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ – “ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းပွႆးသူၼ်မွၵ်ႈတႄ့ၵေႃႈ မီးမွၵ်ႈ 5 ၶေႃႈ 1 – ၵွပ်ႈၶတ်းၸႂ်ၸတ်းမႃးၵူႈပီပီလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပၢင်ပွႆးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းတေဢမ်ႇၶၢတ်ႇၼၼ့် ၸင်ႇၸတ်းႁဵတ်း ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇမီးၵူႈဝဵင်း။ 2 – ၼင်ႇႁိုဝ်တေမေႃဝႆ့ ၵႃႈၶၼ်တူၼ်ႈမႆ့ တူၼ်ႈမွၵ်ႈ ၊ 3 -ၼင်ႇႁိုဝ် ၾၢႆႇၵၢၼ်ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတွင်ႈတဵဝ်းတေၶိုၼ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးၶိုၼ်း၊ 4- ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁူႉၸၵ်း ပၢင်ႇဢူႈလူင်လႄႈပၢင်ပွႆးမွၵ်ႇၵိုၵ်းၵၼ် ၊ 5 – တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶိုၼ်း။ လွင်ႈယၢပ်ႇတႄ့ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပီၼႆ့ ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵူဝ်ၵၼ်ယဝ့်ၼႃႇၼႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတႄ့ၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆ့ လီယူႇၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်သင် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလႄႇ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၶႃႈယဝ့် ႁပ့်တွၼ်ႈယူႇ”- ဝႃႈၼႆ
သူၼ်မွၵ်ႇ ပၢင်ႇဢူႈလူင်ၼႆ့ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 1915 ၵေႃ့တႄႇတင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ပဵၼ် ဢႄးလႅသ့်ရေႃႇၵျႃႇ (Alex Roger ) ၾၢႆႇၸုမ်းပႃႇမႆ့ ပိတိသျှ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇဝႆ့ဝႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ ယူၵ့်ၶပေႇတ မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈမႃး တၢင်းၵႂၢင်ႈသူၼ်မွၵ်ႇမီး 30 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းၽုၵ်ႈမွၵ်ႇ( ဉယျာဉ်မှူး)လေႇတီႇသျႃၶပ့်ၽ်( Charlotte Wheeler Cuffe)ၼၼ့်သေ ဢဝ်လၢႆးၽုၵ်ႇသူၼ်မွၵ်ႇ ၵျူႊၵႃႊတိၼ်ႊ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ