ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး (ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း တိုၵ်ႉသုင် ပႆႇယွမ်းၶိုၼ်းပဵင်းတၢင်ႇဝဵင်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ။

တႄႇဢဝ် လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပႆႇယွမ်းလူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ 92 (1) လိတ်ႊလႂ် တိုၵ်ႉမီး 2,850 ပျႃးလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းတီႇၸေႇ 1 လိတ်ႊလႂ် တိုၵ်ႉမီး 3,500 ပျႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၼႃး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ ပႆႇယွမ်းလူင်း။ ႁဝ်း ၶႃႈ ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သူၼ်ႁႆႈ ၼႃး ပဵၼ်လၢၵ်ႇၶႃႈလူး ယၢပ်ႇယူႇၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ တၢင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၶၢႆၵၼ် 1 လိတ်ႊလႂ် 2,200  – 2,300 ပျႃး မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း။ ႁဵတ်းသင် တီႈဝဵင်းႁဝ်းၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵႃႈပဵၼ်တၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ တႄႇၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၵၢင်ပီၼႆႉသေ ၼမ်ႉမၼ်း 92 (1) လိတ်ႊလႂ် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈထိုင် 3,900 ပျႃး  ။ ထိုင်မႃးႁၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးၼႆႉ ၸင်ႇလူတ်းယွမ်းလူင်းမႃး 1 လိတ်ႊလႂ် 2,850 ပျႃး  ။

ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 2 ပီၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းႁႅင်း၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင် ၵိၼ် ယႅမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၵူႈမဵဝ်း၊ ငိုၼ်းႁႃယၢပ်ႇ၊ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း မၢင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈၸရိတ်ႈသေ လႆႈပွႆႇပႅတ်ႈၼႃးႁၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၶၼ်ၵုၼ်ႇ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁႅင်း ႁႃငိုၼ်း ယၢပ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃးမၢင်ၵေႃႉ တင်ႈၸႂ်ပွႆႇၼႃးႁၢမ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းလုမ်းလုမ်းၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၵေႃႉ ႁဵတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈမီး ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈၸရိတ်ႈမၼ်း။ ပေႃးဢဝ် % ဝႃႈၸိုင် 100 % ၼႆႉ တႃႇ 35 % ၼႆႉ ပွႆႇၼႃးႁၢမ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ပမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၾႆး ပိုတ်ႇၶၢႆ တင်းမူတ်းမီး 6 ႁၢၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉၶၢႆယွႆႈ ၵိုၵ်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇၶၢႆထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၵမ်ႈၼမ် ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ်တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၶွင် ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵႃႈၼႆ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်း ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ် တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်မႃးၶၢႆ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ် တီႈဝဵင်း ၼမ်ႉၸၢင်မႃးၶၢႆသမ်ႉ တီႈၼၼ်ႈ ၶဝ်ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ႉမႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႃႈၸရိတ်ႈတၢင်းသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႉပေႃးၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵႃႈ။ ပူၼ်ႉမႃးလၢႆဝၼ်းၼႆႉ ၶႃႈၵႂႃႇသိုဝ်ႉ တီႈၼမ်ႉၸၢင်မႃး 1 ပီႇပႃႇ 5 သႅၼ်တဵမ်။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉထိုင် 1 ပီႇပႃႇ 630,000 ပျႃး ၵႃႈၼႆႉ ၵွၼ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်း လူင်းမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ 1 လိတ်ႊ 2,000 ပၢႆ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ သူၼ်ႁႆႈၼႃး။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢဝ်ၶဝ်ႈ။ ပေႃး ဝၢႆးဢဝ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ တေသိုပ်ႇၽုၵ်ႇၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ။ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 7 ပွၵ်ႉ 3 ဢိူင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တေမီး 8,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။