ပီၼႆႉ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ (ဝၼ်းၵႅၼ်ၵွင်) တီႈၵဵင်းတုင် တေၸတ်းႁဵတ်းယူႇ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးမီးဝႆႉ လွင်ႈဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းယႂ်ႇႁိုဝ်လဵၵ်ႉ ဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ။
ပေႃးထိုင်မႃး ၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 12-13 ၵူႈပီၼႆ တီႈၵဵင်းတုင် တေၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ (ၵႅၼ်ၵွင်) တီႈပွၵ်ႉႁူဝ်ၵၢတ်ႇ ၵၢင် ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ပီၼႆႉၵေႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းယူႇ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းတႆး ၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပီၼႆႉ မီးဢေႃႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ (ၵႅၼ်ၵွင်) တီႈၵဵင်းတုင် တေ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၵဝ်ႇၵူၺ်းၼႆဝႃႇ။ လွင်ႈတေၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ် ဝၼ်းလႂ်တႄႉ ၶဝ်ပႆႇလၢတ်ႈ။ ထၢင်ႇတႄႉ ပီၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းယူႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၸွမ်းသူင်ႇ ၵႅၼ်ၵွင်(ၵွင်ၸႆး) ၼမ် မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးလၢမ်းဝႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း တေဢမ်ႇ လႆႈ ၼမ်လိူဝ် 400 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဵတ်းတႄႉ တေၸတ်းႁဵတ်းယူႇ လွင်ႈဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းလဵၵ်ႉ ႁႃႉ ယႂ်ႇႁႃႉ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇႁူႉ တူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းၵူၺ်း သင်ဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးလီၵေႃႈ တေႁဵတ်းယႂ်ႇ ပေႃးငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇလီၵေႃႈ တေ ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းသိုၵ်းၶဝ်ဝႃႈၵူၺ် ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ။ ပွႆးလၢမ်းၾိင်ႈထုင်းတႄႉ ႁဝ်းမီးဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶပ်ႉမၢႆ တေၸတ်းဢမ်ႇၸတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶဝ်ယိပ်းၵမ်ဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ယၢပ်ႇဢေႃႈလွင်ႈၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းထႅင်ႈဝႃႈ တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပႃး သုမ်ႉႁူတ်းၼမ်ႉယႂ်ႇလူင် ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေ ႁဵတ်းတီႈလႂ်တႄႉ ပႆႇႁူႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းတီႈၼႃႈႁေႃၼႃႇလီႇ ၵၢင်ဝဵင်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တေပဵၼ်တီႈလၵ်းသဝ်ႁိၼ် ၵၢင်ဝဵင်း ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းလၢႆၸိူဝ်ႉ လၢႆလွင်ႈသေ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ (ၵႅၼ်ၵွင်) တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းယႂ်ႇလူင်မႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်းသေ လႆႈၸတ်းလူၺ်ႈလၢႆးၵူၼ်း ဢမ်ႇၶွၼ်ႈၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ၵွပ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၵေႃႈၼိုင်ႈပိူင်၊ ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းသေ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸတ်း ႁဵတ်း လၢႆးၵႅပ်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇၶွၼ်ႈၼမ် ၸွမ်းၾိင်ႈႁိၵ်ႈႁွႆးၵဵင်းတုင်မီးၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/3/2022 ၼႆႉၵေႃႈ ၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ(ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ယၢမ်ႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီၼၼ်ႉ ပီၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ