ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UEC) ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပိူတ်ႇလၢတ်ႈတီႈ ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢဝ်လိူင်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ယွၼ်ႉဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇထတ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ တီႈလုမ်းၶဝ်။
ဝၼ်းတီႈ 24/3/2022 ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ၊ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႊ မသျိၼ်ႊလိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းတင်ႈ ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ – မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/2/2022 ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈႁႂ်ႈမႃးႁၢႆးငၢၼ်း သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ၵေႃႈဢမ်ႇမႃးလၢႆးငၢၼ်း၊ ဝၼ်းတီႈ 9/3/2022 ႁႂ်ႈမႃးထႅင်ႈ ၵမ်း ၵေႃႈဢမ်ႇမႃး – ၸိူင်ႉၵၢတ်ႈထႅင်ႈလႄႈ တေလႆႈၵိုတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် တႃႇ 3 ပီ – ၼႆ လၢတ်ႈတီႈ ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ၼင်ႇၼႆ။
ၸၢႆးလဵၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ –“ႁဝ်းၶႃႈ တိုၼ်းတေၸုၵ်းမၼ်ႈ ၼိူဝ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း CEC ႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇၵူၺ်း။ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်။ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ တေဢဝ်လိူင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း။ ပဵၼ်ႁိုဝ်မႃးၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းတေ သိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းလွၵ်းၸုၵ်းႁဝ်းၵူၺ်း။ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸူးၶဝ် သေ ႁႂ်ႈၶဝ်ထတ်းႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်”- ဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ သူင်ႇလိၵ်ႈ ၸူး ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် ႁႂ်ႈၵႂႃႇ ႁပ်ႉၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆငိုၼ်းတွင်း၊ ၶူဝ်းၶွင် ပႃႇတီႇ ။ လွင်ႈၼႆႉပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢမ်ႇပၼ်ထတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပေႃးၶဝ် ၶႂ်ႈထတ်း ၵေႃႈ မႃးထတ်းတီႈလုမ်းႁဝ်းလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈႁူႉယူႇလူး” – ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ မီး 90 ပၢႆ။ ဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်သင်သေ လူႉၵွႆ ၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ ဢၼ်ယွမ်းၵႂႃႇႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ်တီႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC တႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ်။ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးပၼ်ထတ်းသၢႆမၢႆၼႆသေ ထိုင်တီႈ တူၵ်ႇၸိုဝ်ႈတူၵ်ႇသဵင်တႄႉပဵၼ် ပႃႇတီႇ ၼူၵ်ႉယုင်း(NLD) တင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ။
“ၶဝ်ဝႃႈ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈ ၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈ ၸွင်ႇၶဝ် မီးသုၼ်ႇၸႂ်ႉယူႇႁႃႉ မၢႆမီႈၼၼ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ပၢႆးဝၢၼ်ႈ ပၢႆးမိူင်း ယၢမ်းလဵဝ်သေ ၸွင်ႇသမ်ႉမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၼႆ ၶဝ်လီထတ်းသၢင်တူၺ်းၶိုၼ်းယူႇ။ ဢမ်ႇထတ်းသၢင် ပိူင်ပဵၼ်တႄႉ မီးတႄႉ သေ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႄႈႁဵတ်းၼႆတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လွင်ႈလီ”- ၼႆ ၸၢႆးလဵၵ်ႉ လၢတ်ႈ ထႅင်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ဝၢႆးယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ယဝ်ႉဢမ်ႇလၢႆ လိူၼ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ဝႃႈ – “ဝၢႆးယိုတ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီ တေၸတ်းပၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း” – ဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ။ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ဢွင်ႇပေႉ လူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼဝတ ဢမ်ႇပၼ် တီႈယူႇ။ 1996 ၸီႉၸမ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ႁုင်းသွၼ်တူၼ်ႈ(တိုတ်ႉတႅမ်ႈမၢႆမီႈ/လၵ်းမိူင်း 2008) ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် ဢွၼ်ႁူဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွင်ႇသီႇ ၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈတႆးသေ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႄးဝႃႈ ၶိုင်ႈယႃႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆသေ တီႈ ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် မိူဝ်ႈပီ 2005 ပၼ်တၢမ်ၶွၵ်ႈ ၸမ်ႁိမ်း 100 ပီ ၵူႈၸဝ်ႈ။ ပီ 2012 ပူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းသေ ပီ 2015 ၶိုၼ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ပႃႇတီႇ ဢၼ်လႆႈႁူဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမႃးယူႇ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ