ၵူၼ်းမိူင်းတႆး – မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်း လၢဝ်ႇၵၢႆး ဢမ်ႇမီးၵၢၼ် ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ

71

ၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉတႄႇလၢမ်းၽႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇတီႈဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း၊ ထိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၵၢၼ်ႁႃ ၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး – မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်း ဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး ၼမ် ထိုင်တီႈလႆႈႁိမ်ၵၢၼ်ၵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈပေႃးလႆႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း။

ဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး
Image: ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး/ ဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး

 ၾၢႆႇၼိုင်ႈ လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ ယင်းပႆႇပိုတ်ႇၶိုၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶွၼ်ႈၵိုၼ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇလၢဝ်ႇၵၢႆး ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 )။ ၵၢၼ်သမ်ႉဢမ်ႇလိူင်ႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇၵိၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇထိုင်တီႈလႆႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းၵေႃႈမီး။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢၼ်ႁွတ်ႈထိုင် ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉတီႈဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ– “ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆး သမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈတၢင်း လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ တေႁႃၵိၼ်ငၢႆႈလိူဝ်ၼႆသေဢွၼ်ၵၼ်မႃးတၢင်းၼႆႉ ။     ၶိုၼ်ႈမႃး ၼိုင်ႈဝၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ထိုင်တီႈၵူၼ်း  ၼမ်လိူဝ် ၼႃႈၵၢၼ် ပႅတ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။   ဢမ်ႇမီးၵၢၼ် ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈသေ လႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈမီးၼမ်။ ၵႃႈၵႃးသမ်ႉၵႃႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် လႆႈပၼ် 4 သႅၼ်တေႃႇ 5 သႅၼ်ပျႃးၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈ ၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႃႈၶၼ်ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်းၵူႈမဵဝ်း။   တၢင်းၾင်ႇမိူင်းၶႄႇ သမ်ႉပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ ၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19။  ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်တေႃႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇၶဝ်ႈမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသင် ၼႆယဝ်ႉ။

“ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၶဝ်ႈမႃးၶၢႆတၢင်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၶႃႈ လႆႈႁၼ်တင်းၼမ်တႄႉ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ တေႃႉမႃးၶၢႆ တၢင်းၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၵူႈမဵဝ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶိုင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ သမ်ႉလႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းၶႄႇၵမ်ႈၼမ် ၵၢၼ်သမ်ႉ ႁႃ ယၢပ်ႇ ပေႃးႁႃလႆႈၵၢၼ် ဢမ်ႇပေႃးလႆႈငိုၼ်းလိူၼ်သုင်တႄႉ ႁႃလႆႈလိူၼ်လႂ်ၵေႃႈ ၸၢႆႇလိူၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇသေတႃႉၵေႃႈ ၵႃႈ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင်မူတ်းလႄႈ ငိုၼ်း ဢမ်ႇ ၵိုတ်းလိူဝ်သင်ၶႃႈ”- ၵူၼ်းၼုမ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၽွင်းၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇလိူၼ်ပူၼ်ႈမႃးၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇဝႃႈ တေပိုတ်ႇလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမၢင်ႇၵိူဝ်းလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၶႄႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်လႆၵၼ်ၵႂႃႇမီးတၢင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး ၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။ 

“သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁဝ်း မႃးယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈလုမ်းၵႄးသၢၼ်ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈႁႃၵၢၼ်ပၼ်။ ပေႃးဝႃႈတီႈၼၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈလႆႈၵၢၼ်ယဝ်ႉၼႆၸင်ႇမႃးၼႆတႄႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းတေလီဢေႃႈ။   ပေႃးမႃးတီႈၼႆႉ (လၢဝ်ႇၵၢႆး)  ပေႃးဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈၶႄႇ ၵႂၢမ်းၶႄႇၼႆ ယိင်ႈၶႅၼ်း တေႁႃၵၢၼ်ယၢပ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းဢေႃႈ။    မၢင်ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈလိူၼ် လိူၼ်ပၢႆ ပႆႇလႆႈၵၢၼ်ၵေႃႈမီး မၢင်ၸိူဝ်းႁႃၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈမီး တင်းၼမ်။ မၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉသေ ထၢင်ႇဝႃႈ တီႈလၢဝ်ႇၵၢႆးၼႆႉ ၵၢၼ်ၼမ်ၼႆသေ တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈ မီးၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ”- ၵူၼ်းၼုမ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄ ထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။

 ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်ၼႂ်းဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆးၵေႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ၽွင်းပိူၼ်ႈႁၢမ်ႈ ဢွၵ်ႇ ၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး  ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဝႆႉၼၵ်းၼႃသေ ယႃႇပေႇဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇမႃးၵၼ် ၵူဝ်ၺႃးယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈလၢႆလၢႆ ။ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆ တေသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၾၢၵ်ႇထိုင်တိုၵ်းသူၼ်းလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇ ၼႆ။

ၸႄႈဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး   ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ (ၸွမ်းၼင်ႇပႃးၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ) ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 1 ၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA  ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ငိုၼ်း ၶွၼ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး – မိူင်းၶႄႇ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႈ  ။ ၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉပႆႇၶဝ်ႈမႃးထိုင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးႁႅင်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်သုတ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ