လုင်းယွတ်ႈၶမ်းသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ၵေႃႉယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး လၢႆသိုပ်ႇပၢၼ် တင်ႈတႄႇ  ပၢၼ်ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်မႃး ၊ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၵျေးၸူး ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 3 ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/10/2020 ဝၢႆးဝၼ်းယၢမ်း 15:06 မူင်း၊ လုင်းယွတ်ႈၶမ်းသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ဢႃႇယု 85 ပီ၊ ၵေႃႉယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉ (သေႃးၼၼ်ႇတ)ဢွၼ်ႁူဝ်၊ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ဢၼ်ၸဝ်ႈမႄႈ ၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်မႃးသေ လႆႈတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းထိုင်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆပွတ်းတွၼ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ပွၵ်ႉ 1 (ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇယၢဝ်း) ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈၸၢင် တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၢႆးဢူးၶမ်း  ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၸမ်သဵင်ႈၼႆႉ ၶႃႈလႆႈမိူဝ်းၽႅဝ်တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈယူႇ၊ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈၸၢင်။  မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉလႆႈၵႂႃႇထႅမ်လိူတ်ႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢူၼ်ႈႁႅင်း လႄႈထႅမ်လိူတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉၼႆသေ ၶိုၼ်းလူင်းႁူင်းယႃမႃးယူႇထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ” ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ၸႃႇပၼ လုင်းယွတ်ႈၶမ်းသိူဝ်ထႅၼ်ႈၼႆႉ ၸတ်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းသေ ပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ်-ႁွပ်ႇႁူဝ်ၶဝ်ႈႁဵဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ 19/10/2020 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း တီႈပႃႇႁဵဝ်ႈမႂ်ႇ လွႆသၢႆးမူၼ်ႇ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ မွၵ်ႈ 3 လၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။

လုင်းယွတ်ႈၶမ်းသိူဝ်ထႅၼ်ႈၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 4/2/1934 ၊ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၸၢႆးသူၺ်ႇမွင်ႇ၊ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်သၢင်း ဢိူင်ႇမိူင်းမေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ။ ပေႃႈၸိုဝ်ႈ လုင်းပၢၼ်းသွင်ႇ (ႁွင်ႉ လုင်းမႆငိုၼ်း) ၊ မႄႈၸိုဝ်ႈ ပႃႈၸၢင်းယွတ်ႈ။ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်း ပႃႈမျႃႉၸဵင်ႇ (ႁိုဝ်) ပႃႈၼၢင်းၼိၼ်းၸဵင်ႇ၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 4 ၵေႃႉ- 1.ၸၢႆးလွၼ်ႉၶမ်း (လူႉမိူဝ်ႈ 4 ၶူပ်ႇ) ၊ 2.ၼၢင်းၸၢမ်မွၼ်းၶမ်း (ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1970)၊ 3.ၼၢင်းႁွမ်မွၼ်းဢေး (လူႉမိူဝ်ႈ 3 ၶူပ်ႇပၢႆ)၊ 4.ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း (ၵိူတ်ႇပီ 1981- ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် )။

ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ- ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းၵျပၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉသၵ်ႉလႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈထမ်း ဝတ်ႉ/ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ။

1960 ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ႁဵတ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸွမ်း ၸုမ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉဢွၼ်ႁူဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး (S.S.I.A) လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် (ၸၼ်ႉႁူဝ်သိုၵ်းလူင်) ပႃႈတႂ်ႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းပၢၼ်းဢွင်ႇ။ 1962 လႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး (SSA) ဢၼ်ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်၊ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၽႄ ၸၼ်ႉၶုၼ်ႁၢၼ်၊ လႆႈၵွၼ်းတပ်ႉၽႄ မၢႆ 3 , 4, 5 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈတပ်ႉၽႄလႂ် မွၵ်ႈ 1 ပီ။ 1967 ၵိုတ်းလိုဝ်ႈယူႇႁိူၼ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ 1970 တတ်းၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵူႈၾၢႆႇ ႁဵတ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်မႃး။

တင်ႈတႄႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ဢွၼ်ၼႃႈတေသဵင်ႈမုၼ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူဝ်လူႇပူႇၸၢၼ် လႄႈႁေႃးလိၵ်ႈထမ်း/တြႃး၊ တႅမ်ႈတႅင်ႇလိၵ်ႈထမ်း/တြႃး လင်ႇၵႃႇလူင် ယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈၸွမ်းလၢၼ် တီႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ တေႃႇထိုင်မႃးလူႉသဵင်ႈ ၽွင်းဢႃႇယု 85 ပီၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။