တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဝႆႊရတ်ႉသ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ-19 ဢမ်ႇၼၼ် ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ ဢမ်ႇၼၼ် ဝူႊႁၢၼ်ႊ ဢၼ်တႄႇပဵၼ်တီႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၽႄႈလၢမ်းတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ထိုင် 104 ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ SCMP မိူင်းၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ 9/3/2020 တႄႉဝႃႈ – တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၽႄႈထိုင် 104 ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းမီး 109271 ၵေႃႉသေၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်မီးၵႂႃႇ  3816 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼမ်သုတ်းလႄႈ ဢၼ်တၢႆၼမ်သုတ်းပဵၼ်မိူင်းၶႄႇသေ မိူင်းၵဝ်ႊရီႊတႂ်ႈ တိတ်းၸပ်းၼမ်သုတ်းတီႈသွင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်တၢႆၼမ်သမ်ႉမိူင်းဢီႊတလီႊလႄႈ မိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ၼႂ်းၵုၼ်တိူၵ်ႈယူႊရူပ်ႉ ၵေႃႈၵူၼ်းတၢႆၼမ်။  တီႈမိူင်းဢီႊတလီႊၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉထိုင် 36 ၵေႃႉ။

ၾၢႆႇၵုမ်းတၢင်းပဵၼ်ၽႄႈၸပ်းငၢႆႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ CDC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ –“တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းၽႄႈ ၸူးၵူၼ်း ၽႂ်းဝႆးႁႅင်းၼႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းၼိူဝ်ႉၼႂ်းလိူတ်ႈႁိုင် 2 ဝူင်ႈၸင်ႇ တေၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈယၢပ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ  တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ လၢႆးတၢင်း ဢၼ်တိူဝ်းယမ် လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းတႄႉပဵၼ် ၵမ်းၵမ်းသုၵ်ႈမိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ် ၊ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈပူၵ်ႉပၢၵ်ႇ၊ ႁၢမ်ႈၵႂႃႇတီႈၵူၼ်း ၵိုၼ်းၵူၼ်းၼမ် – ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းဢီႊတလီႊ  ၼႂ်းမိူင်းယူႊရူပ်ႊ တီႈဢၼ်မီးၵႆမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼမ် တၢႆၼမ် သေတႃႉ မိူင်းထၢႆႊဝၼ်ႊ တီႈဢၼ်ၸမ်မိူင်းၶႄႇတႄႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇပေႃးမီး ၼမ်။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထၢႆႊဝၼ်ႊ ႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2019။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉႁၢမ်ႈႁဵတ်းပွႆးႁဵတ်းလၢမ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ  ပွႆးလိူၼ်သီႇလၢႆလၢႆတီႈ လၢႆလၢႆဝဵင်း တႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိုတ်း။ တိုၵ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွႆးၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ သိုၵ်း ဝၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ဝၼ်းတီႈ 27 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ  တေဢမ်ႇၸတ်းယဝ်ႉ ၼႆသေဢမ်ႇၵႃး ပွႆးၼႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်တေၸတ်းတီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈသုတ်ႉၶၢႆႉဝၼ်း ဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ ၼႆႉၵူႈဝၼ်း ယူႇ သေတႃႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈမီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းလႄႈလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ။ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းဢၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈတိတ်းၸပ်း ၼႆသေ ပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးဝႆႉယူႇ ၼႆၵူၺ်း။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉဝႃႈ – ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊၼၼ်ႉလႆႈႁၼ် ပွတ်ႇလူႉၵွႆ၊ မၢမ်ႉႁူတ်းလႄႈ ၼိူဝ်ႉႁူဝ်ၸႂ်ယၢႆႈ- ဝႃႈၼႆ။